وبلاگ blog" name="description" />, Weblog, Daily, Writing, PersianBlog, persianweblog , Blog , Persian , Iran , Iranian, Farsi, Weblogs, Blogs, وبلاگ, يادداشت روزانه, پرشين بلاگ , وبلاگ فارسی , وبلاگ ایرانی , وب نوشت " name="keywords" /> <-BlogTitle->
 

<-blogTitle->

<-BlogDescription->

<-PostTitle->
ساعت <-PostTime-> روز <-PostDate->  کلمات کلیدی: <-TagName->
<-PostContent->
لینک دائم لینک دائم   لینک دائم نظر شما (<-count->)   لینک دائم نویسنده: <-PostAuthor->  
← صفحه بعد صفحه قبل →
 
<-PageContent->

 
 
 
 
donestani.persianblog.irبه این وبلاگ علمی سر بزنید دریافت کد خداحافظی

" بسمه تعالی"

دانشگاه جامع علمی کاربردی

واحد فرهنگ و هنر ارومیه

 

 

« اصول و مبانی تکنولوژیهای ارتباطاتی و اطلاعاتی »

 

مدرس : شفیع بهرامیان

www.pri86.blogfa.com

www.rawabetomomi.blogfa.com

bshafih@yahoo.com

www.rawabetomomi.cast.ir

پائیز 1389

 

جامعه اطلاعاتی و توسعه

      در دنیای امروز تولید اطلاعات و دانش فنی و کاربرد آن فرایندی است که با دسترسی به اطلاعات طبقه بندی شده و به کارگیری آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی نوعی مزیت و برتری شمرده می شود. نتایج تحقیقات، نظریه پردازی ها، آزمایش های راهبردی، شکل گیری مفاهیم، مشاهده ها، فن آوری ها و . . . را می توان به شکل های قابل استفاده برای دیگر محققان ارائه کرد.

  “ دانش آموختگان اطلاعات، کسانی هستند که فراگیری صحیح را آموخته اند؛ آنها که می‌دانند چگونه باید آموخت، زیرا آگاه ند که اطلاعات چگونه باید طبقه بندی، بازیابی و به کار گرفته شود، به گونه ای که دیگران نیز قادر به آموختن از آنان باشند. اینان کسانی هستند که توانایی فراگیری مستمر دانش را دارند، زیرا همواره قادرند اطلاعات موردنیاز خود را در هر تصمیم گیری به موقع به دست آورند. تحصیل دانش فنی مهارتی است در جهت بقای فرد در عصر اطلاعات و می تواند فرد را از نابودی حتمی در جریان تند و سیل آسای اطلاعاتی عصر حاضر، چه در زندگی شغلی و چه در زندگی شخصی محفوظ دارد”  (بدی، 1990).

 “ جامعه اطلاعاتی”  (2) جامعه ای است همراه با خدمات اطلاعاتی رسانه های همگانی که با آهنگی سریع تر از دیگر جوامع و تفوق بر اندوخته های تجربی و دانش محض به پیش می رود؛ جامعه‌ای که ارتباطات، عامل انتقال دهنده واقعی برای ایجاد تغییر و تحول در هر فرد به منظور دستیابی عملی به اطلاعات بی حدومرز است و در آن، ارتباطات شبکه اطلاعاتی جهانی، جایگزین سرویس ارتباطات تلفنی جهانی شده و تولید ارزش های اطلاعاتی عامل تعیین کننده ای در توسعه جامعه است.

 در “ جامعه اطلاعاتی”  الگوهای سطح زندگی شغلی، اوقات فراغت، نظام آموزشی، و عرصه دادوستد مشخصاً از پیشرفت اطلاعات و دانش فنی متاثر است. این پدیده نشات گرفته از رشد فزاینده تولید انبوه اطلاعات در طیف گسترده رسانه های جمعی است که اکثر آنها نیز به صورت الکترونیکی ظهور می یابد (مارتین، 1992).

تاریخچه

  از دهه 1970 به بعد در غرب و بویژه در برخی از کشورهای پیشرفته تحولات عظیمی در زمینه اطلاعات و اطلاع رسانی صورت گرفته است. در دهه 1980 کامپیوتر وارد خانه‌ها و ادارات شد، تشکیلات اقتصادی دارای بخش اطلاع‌رسانی گردید و داد و ستدهای جهانی و بین المللی در طول شبانه روز از طریق شبکه های ارتباطی با سرعت بیشتری صورت می پذیرفت و عامل تعیین کننده‌ای در زندگی مردم به شمار می‌رفت.

 در دهه 1990 مردم با ساعات کار کمتر، بازده کاری بیشتری را ارائه می دهند و کارهای اداری، بدون تبادل کاغذ صورت می پذیرد، درست مانند کلبه الکترونیکی که در این دهه بیش از یک افسانه می نماید (فورستر 1992). طبقه بندی جدید با ویژگی “ فقر اطلاعاتی”  در اثر بروز شکل جدید از برتری طلبی و به شکل غلبه الکترونیکی در عرصه جهانی پدیدار شده است. بدین ترتیب تولد عصر جدیدی به نام عصر اطلاعات در حال وقوع است. در این دوران نه تنها افزایش حجم اطلاعات یا فعالیت های مربوط به اطلاع رسانی، بلکه تحولاتی که به تغییر “ جامعه متکی به کشاورزی”  به “ جامعه متکی به صنعت”  و پس از آن به “ جامعه متکی بر اطلاعات”  مرتبط می باشد، بارز است.

 هر چند تعریف “ جامعه اطلاعاتی”  بطور اخص به شیوه اشاره ای ندارد ولی آشکارا با جوامع غربی و سرمایه داری مرتبط است. جوامع سوسیالیست، با گرایش استبدادی و مطلقه خود نمی‌توانستند عامل شکل گیری یک جامعه اطلاعاتی باشند. شاید انبوه اطلاعات و اشاعه آن با فن‌آوری‌های ارتباطی غرب بود که از هم پاشی نظام شوروی سابق و کشورهای اروپای شرقی را در پی داشت.  اکنون این خطر وجود دارد که اشاعه و پردازش اطلاعات به میزان بالایی در کنترل عده قلیلی از کشورهای حاکم قرار گیرد و از دست دادن آزادی فکر و تصمیم گیری مستقل یک خطر جدی برای کشورهای دیگر جهان است.

 بر این اساس در ارتباطات اطلاعاتی بین المللی، برتری کشورهای توسعه یافته آشکار و صدور اطلاعات آنها بیش از واردات آن از کشورهای دیگر و بویژه کشورهای در حال توسعه و اروپای مرکزی و شرقی است. در جوامع کنونی مشخصاً به دو زیرگروه “ فقرای اطلاعاتی”  (3) و “ ثروتمندان اطلاعاتی”  (‌4) برمی خوریم. از این رو زمانی که جریان اطلاعات در جامعه از تحرک بیشتری برخوردار شود، آنهایی که از وضعیت اجتماعی و اقتصادی بالاتری بهره مندند، سریع تر از قشر ضعیف این اطلاعات را تصاحب می کنند. در نتیجه با رشد تمایز اطلاعاتی، تبعیض میان طبقه برتر سیاسی ـ اقتصادی و علمی و اقشار مادون آن رو به فزونی خواهد گذاشت.

 با توجه به خطرات ناشی از حاکمیت سرمایه داری در دهه پایانی قرن بیستم، لیون (1988). با وقوف به این امر که نظارت بر فن آوری های اطلاعاتی می تواند در آینده مسئله ساز باشد خطر تمرکز قدرت در جوامع اطلاعاتی را گوشزد می نماید. “ لیون”  توسعه بخشی اطلاعات در اقتصاد نوین نظر مساعدی ندارد، زیرا نه تنها تخصیص بسیاری از مشاغل بر پایه اطلاعات را امری مشکل زا می داند بلکه با متکی شدن تمام زوایای فعالیت ها بر اساس اطلاعات، جریان تفکیک مشاغل به طبقات اطلاعاتی و غیراطلاعاتی، مشکلات و تردیدهای فراوانی را به دنبال خواهد داشت.

معیارهای جوامع اطلاعاتی

1- معیار اقتصادی

 به عنوان اولین معیار و وسیله ای برای پیشرفت به سوی جامعه اطلاعاتی، می توان “اطلاعات اقتصادی”  را نام برد که ناشی از تحولات اجتماعی و اقتصادی از سال 1960 تاکنون می باشد. پژوهش‌هایی که “ماخ لوپ”  و “پورت”  در این زمینه انجام دادند منجر به نگرش های تازه ای به نقش اطلاعات در اقتصاد کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته شد، مفهوم یک مبحث جدید اطلاعاتی که نشانگر اقتصادی گذرا از حالت اولیه یعنی اقتصاد متکی به “کشاورزی”  به اقتصادی متکی به “صنعت”  و سپس متکی به “اطلاعات”  است. و این منجر به توصیف عناصر تشکیل دهنده اقتصاد با عباراتی چون: “صنعت اطلاعات”  (5)، “بازار اطلاعات”  (6)، و “کارکنان اطلاعات”  (7) شد که امروزه وارد زبان روزمره شده اند. همین مسئله سبب بروز تحولاتی در ساختار “اشتغال” ، به صورت گسترش مشاغلی در زمینه های خدمات شخصی، بازرگانی، آموزشی، بهداشتی، ارتباطی و مالی شده است. بر اساس اظهارات “یونشر”  (1900) عامل اصلی در اطلاع رسانی، رشد بوروکراسی و نیروی انسانی غیرمولد ناشی از پیشرفت صنعتی بود که سبب افزایش پیچیدگی اقتصادی، گرایش به تخصص لازم در هر رشته، و در نتیجه به کارگیری متخصصان اطلاع رسانی گردید.

 2- معیار فن آوری

 ما در عصری قرار داریم که در تمامی جوامع در زمینه های مالیاتی، امنیت ملی، ثبت اسناد، کارت اعتباری، پزشکی و غیره اطلاعات به صورت رقومی عرضه می گردد و با توجه به شرایط امنیت ملی و بین المللی و از طریق به کارگیری کامپیوتر و ارتباط آن با ماهواره های دفاعی و سیستم های پیش‌آگهی دهنده تا سیستم پیشگویی شرایط آب و هوایی و دریانوردی، اطلاعات لازم در دسترس قرار می گیرد. اگر چه پیشرفت فن آوری به خودی خود شرط کافی برای نیل به جامعه اطلاعاتی نیست، اما یک پیش نیاز ضروری شمرده می شود. کلید چنین پیشرفتی در میزان تفکیک پذیری این فن‌آوری‌ها از زندگی روزمره شهروندان و کاربرد آنها نهفته است. تحقیق انجام شده توسط “هلال”

(1993) نشانگر کاربرد وسیع فن آوری های پیشرفته شامل رایانه های نوری، متخصصان خبره، و نظام اطلاع رسانی مبتنی بر دانش فنی و کتابخانه های الکترونیکی در سال های پس از 2000 می باشد. همچنین خدمات اطلاع رسانی که پیامد تحولات آگاهانه اجتماعی است به شکل آموزش از راه دور شبکه های اطلاع رسانی، کنفرانس های خبری از راه دور، و دادوستد و بازاریابی از طریق شبکه های رایانه ای رواج می یابد.

3- معیار اجتماعی

تحول اجتماعی مبتنی بر اطلاعات، شامل تاثیر آزادی تدوین قانون حاکم بر مبادله اطلاعات می‌باشد که در آن ایجاد شبکه اطلاعات و ارتباطات الکترونیکی می تواند به تجدید حیات خانواده و جامعه منجر شود. انزوای قشر دارای فقر اطلاعاتی در جامعه الکترونیکی با شکل گیری مجدد قشر محکوم و ضعیف در جامعه اطلاعاتی که توسط کارفرمایان استثمار می شوند و نادیده گرفتن حقوق این قشر در انعقاد قراردادها بار دیگر به شکل جدیدی بروز می نماید. “ماسودا”  (1985) به طرح جامعه اطلاعاتی می پردازد که در آن محور اصلی ارزش های اطلاعاتی بر ارزش های مادی غلبه می‌کند و در اقتصاد این جامعه، سرمایه اطلاعات و دانش فنی بر سرمایه مواد برتری می یابد.

4- معیار سیاسی

  تمرکز قدرت، نفوذ سیاسی و تحولات اجتماعی ناشی از اطلاعات دلیل آشکاری بر مزایا و منافع ایجاد یک قطب اطلاعاتی است که سبب تغییرات بنیادین سیاسی از طریق پوشش خبری (نظیر آنچه در شوروی سابق و بلوک شرق رخ داده) می باشد. چنانچه پخش آخرین رویدادها از طریق رسانه‌های همگانی را از نظر “فقر اطلاعاتی”  و “غنای اطلاعاتی”  بنگریم، پیامد آن، تبدیل جامعه جهانی به دو گروه مخاطبان منفعل و صرفاً مصرف کننده و رسانه های جمعی از یک سو، و شمار قلیلی از کشورهای برتر و نیز افراد سرآمد کشورها و تولیدکنندگان فعال و کاربران اطلاعات الکترونیکی از سوی دیگر خواهد بود.

 5- معیار فرهنگی

 بسیاری از ناظران گرایش به دیدن نشانه های تحول در ارزش های فرهنگی به دنبال پیشرفت جامعه اطلاعاتی دارند، اگر چه باید خاطرنشان کرد که جوامع مختلف عکس العمل های متفاوتی در برابر حضور فن آوری های پیشرفته دارند و حتی فرهنگ جهانی الکترونیک مستعد پذیرش تاثیرات محلی و ملی است. در حقیقت آنچه در حال وقوع است توسعه و تعامل گسترده فرهنگ ها است، نه به اصطلاح فرهنگ نوپایی که تحول و تغییر اساسی شیوه زندگی را در سراسر جهان به دنبال داشته باشد.

 همواره خطر استیلای یک فرهنگ وجود داشته است، فرهنگی مبتنی بر ارزش های مادیگرای غرب که جایگزین “فرهنگ بومی”  شود و جهانی را در اثر فقر فرهنگی به پوچی گرایش دهد. اگرچه ممکن است یک خبر، عکس العمل های متفاوتی را در کشورهای مختلف ایجاد کند، لیکن نادیده انگاشتن تاثیرات بالقوه سوء جریان جهانی اطلاعات بر روی هویت و تنوع فرهنگی کشورها، امری خطرناک شمرده می شود، زیرا ممکن است منجر به پذیرش فرهنگ هایی شود که تاکید بیشتری بر بی پروایی و صراحت در تبادل اطلاعات گوناگون و بویژه مبادله متمرکز اطلاعات در زمینه های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی دارند:

 1- فرار مغزها که منجر به مهاجرت مهندسان و محققان کشورهای در حال توسعه به کشورهای صنعتی و توسعه یافته می گردد و بهترین متخصصان کارآمد در زمینه علوم و فن ‌آوری به کشورهای ثروتمند غرب مهاجرت می کنند. کشورهایی که این نیروها را از دست می دهند و بدین ترتیب سطح فن آوری آنان نیز تنزیل می یابد.

2- راهبردهای مدرن سازی در کشورهای جهان سوم غالباً منجر به افزایش بدهی های خارجی، بهبود ارتباطات راه دور بین المللی به جای توسعه شبکه اطلاعاتی و مخابراتی بومی می‌گردد.

3- شرکت های بزرگ مخابراتی در روابط بازرگانی با شرق، تنها برای ایجاد رقابت ناسالم محلی تلاش می‌کنند و در این راستا توسعه ناهماهنگ اجتماعی را در فضای ارتباطات راه دور ایجاد می نمایند.

4- اطلاعاتی کردن جوامع در حال توسعه موجب تضاد آشکار میان “فقرای اطلاعاتی”  و “ثروتمندان اطلاعاتی”  می گردد.

 میزان و کیفیت اطلاعات موردنیاز برای برنامه ریزی و مدیریت بر اساس نظام آماری اطلاعات، بیش از آن حدی است که بتوان آن را به طور متمرکز ارزیابی کرد و به همان مقیاس به کار برد. در نتیجه، با وجود این که کشورهای حاکم به طور حتم از نظر اطلاعاتی غنی هستند، این که دارای غنای علمی حقیقی نیز باشند جای سوال جدی است. در مقابل، مردمان کشورهای کوچک و تحت سلطه می توانند به غنای دانش حقیقی دست یابند، چرا که دانش و اطلاعات مردم این کشورها که با کسب تجاربی در زمینه کمبودها، فقر، سختی، درد، وابستگی، و ظلم و ستم همراه می باشد. عمیق، پایدار و ابدی است.

چنانچه تفاوت ذکر شده بالا میان اطلاعات و دانش را بپذیریم، در این صورت گسترش سیستم‌های اطلاعاتی به صورت کمّی برای هر کشور در حال توسعه نامعقول و بی دلیل خواهد بود، و هدف باید بطور کلی بهبود کیفی این نظام باشد. در عصر جدید، اطلاعاتی شدن به معنای بین المللی شدن ـ جهانی شدن ـ است و این روند همواره همانندسازی فرهنگ‌ها را به دنبال خواهد داشت (بیکر، 1993).

 به طور طبیعی هر “فرهنگ”  متعلق به یک محل یا منطقه خاص، و در برگیرنده دانش جامع و اندوخته شده نسل ها، و بازتاب استعدادها و ویژگی های یک گروه در مقایسه با دیگر گروه هاست که در زبان و لهجه ظهور می یابد و احساس تعلق به یک سرزمین و هویت آبا و اجدادی را به همراه دارد. دقیقاً به خاطر همین احساس است که نمی توان فرهنگ را به عنوان یک ابزار مورد استفاده خصوصی یا تجاری قرار داد.

اهداف برنامه ریزی اطلاعات

  “ماهیت حقیقی فرهنگ، همانگونه که ما معتقدیم، در تفکر و اعمال ما، در گرایش ها، شکل اجتماعی و اعتقادات مذهبی ما نهفته است”  (گوتس، 1976).

 دو نظر متفاوت درباره اثرات رسانه های همگانی در جامعه وجود دارد. منتقدان بر این باورند که رسانه های جمعی مسئول جنایت های روزافزون و تضعیف روحیه عمومی از یک سو و کاهش حس خلاقیت و نگرش صحیح سیاسی از سوی دیگرند. حامیان رسانه های جمعی معتقدند که این رسانه ها عامل آشکارسازی فساد مالی، افشای تحولات سیاسی، تبادل اطلاعات و افکار و عقاید می باشند.

 گذشته از این بحث بی انتها، با اطمینان می توان ادعا کرد که رسانه های جمعی در افزایش توان اطلاعاتی جامعه سهم بسزایی دارند.

 مدت زمان موردنیاز برای پذیرش تحولات فرهنگی در جوامع سنتی و تحقق روند توسعه فرهنگی ـ اقتصادی را باید محاسبه کرد سیستم ارتباطات جمعی به علت ظرفیت بالای اطلاعاتی، در برنامه ریزی بلندمدت جامعه می تواند نقش موثری ایفا کند. به منظور هماهنگ سازی روند توسعه، فراهم ساختن کانال های اطلاعاتی و تبادل اطلاعات امر مهمی شمرده می شود.

  روند مدرن سازی نباید ارزش های فرهنگی را تغییر دهد و با غیرانسانی کردن فرهنگ بومی مانعی در روند توسعه گردد. برنامه اطلاعاتی، روند توسعه و اهداف آن را تجزیه و تحلیل می نماید. این برنامه عوامل اجتماعی و فرهنگی توسعه و نیز ظرفیت ابداع و مدرن سازی جامعه در حال توسعه را فراهم می کند. چنین برنامه ای می تواند هرگونه فاصله اطلاعاتی ناشی از روند نوآوری را نشان دهد. یک برنامه ریزی اطلاعاتی می تواند به فعالیت برنامه ریزی شده و جزئی تر تبدیل شود که روند قابل ملاحظه اطلاعات را بر اساس دانش و اطلاعات اجتماعی ـ فرهنگی روند مدرن سازی، امکان پذیر می‌سازد. تهیه برنامه اطلاعاتی را می توان به چندین مرحله تقسیم کرد. در حالی که برنامه ریزی توسعه در مراحل اولیه خود تنها راهبردهای دولتی برای اتخاذ تدابیر لازم به منظور روشن شدن مسائل و ارضای نیازهای منطقه ای را تعیین می کند، اهداف تبادل اطلاعات به راهبردهای اجتماعی و مسائل ارتباطی روند توسعه اشاره می کند.

 تصمیم در مورد شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشورهای در حال توسعه ناشی از تصمیم گیریهای مسئولان یا مراکز تصمیم گیرنده در کشورهای در حال توسعه است. سازمان ها و موسسات مسئول برنامه ریزی باید این تصمیمات را مرتبط کنند و به نظم درآورند. اما تاثیر بسزای برنامه ریز در هماهنگ سازی نظام هدفمند، ارتباط اهداف عملی و شیوه ارائه اطلاعات برای تصمیم‌گیری نهایی مراکز مربوطه امری گریزناپذیر است.

 هدف سیاست ها و برنامه ریزی اطلاعاتی، استفاده از فن آوری های اطلاعات در انجام طرح‌ها و فعالیت های برنامه ریزی شده برای گروه مخاطب خاص بوده و در راستای اهداف روند توسعه و مقاصد تعیین شده به منظور کاربرد صحیح فن آوری اطلاعات می باشد. علاوه بر آن، تبادل اطلاعات محیط فرهنگی ـ اجتماعی بومی را بارور می سازد و به عنوان یک عامل تمایزدهنده، در روند توسعه قرار می دهد؛ بدین ترتیب نه تنها از نابودی فرهنگ بومی جلوگیری می کند، بلکه روند مفیدی را در خدمات اطلاع رسانی ارائه می دهد. خدمات ارتباطی منطقه ای و محلی موجود می تواند اطلاعات توسعه را ایجاد و تقاضاهای کاربران را آماده و نیازهای اطلاعاتی روند توسعه را برطرف نماید. ارتباطات توسعه، جزو هنر و دانش ارتباطی بشر به شمار می آید و عاملی در تغییر و تحول سریع یک کشور از وضعیت فقر به وضعیت پویا، و رشد اقتصادی به سوی ایجاد کیفیت اقتصادی ـ اجتماعی بهتر و غنا و تکامل توان بشری است.

به منظور ایجاد اطلاعات موردنظر و ضروری در روند توسعه موارد زیر را باید در نظر گرفت:

1- بررسی توانمندی های ارتباطی منطقه و تعیین نوع فن آوری مورد استفاده در روند اطلاعاتی منطقه؛

2- تجزیه و تحلیل اطلاعاتی که مبادله می شوند و ساختاربندی آنها و نیز اقدامات اولیه به منظور آماده سازی مخاطب برای اشاعه اختراعات جدید؛

3- هماهنگ سازی محتوای اطلاعات برای یکسان سازی با نمادهای سنتی ارتباطی مخاطب، به منظور ساماندهی اطلاعات و جلوگیری از عواقب به کارگیری این نوآوری ها؛

4-  بالابردن ارزش مدیریت اطلاعات و تعیین اهمیت به کارگیری اطلاعات مربوط به اختراعات و ابداعات جدید.

 زمانیکه تبادل اطلاعات موردنظر به نتیجه برسد، مخاطب قادر به پردازش اطلاعات در راستای اهداف توسعه و پیوند تجارب خود با اطلاعات جدید خواهد بود. اهداف تبادل اطلاعات برای مخاطب باید در برگیرنده بینش صحیح و قابل استفاده و راهگشای تجارب قبلی باشد.سازمان های سیاستگذار و پشتیبان توسعه باید در روند تبادل اطلاعات هماهنگ باشند و اطلاعات مربوط به نوآوری ها را به سوی سازگاری و بومی کردن آنها هدایت کنند. این هماهنگ سازی ما را قادر به دستیابی به مخاطبان مستقیم و غیرمستقیم، و برطرف کردن کمبودهای اطلاعاتی می سازند.

شکل دهی معیارهای تصمیم گیری به معنای داشتن یک نمودار سازمانی برای برنامه و فعالیت‌های توسعه است. این امر به موانع اجتماعی و اقتصادی از یک سو و استفاده صحیح از منابع، بودجه و دانش فنی از سوی دیگر بستگی دارد. فعالیتهای اطلاع رسانی که بر اساس عوامل اجتماعی ـ اقتصادی شکل گرفته اند در فعالیت‌های همراه با نوآوری و اختراع موثر خواهد بود. در صورتی که نقطه زمانی مربوط تعیین گردد، این فعالیت ها را می توان هماهنگ ساخت و به موقع به کار بست.

فعالیت های یک برنامه توسعه باید طی فعالیت های اطلاع رسانی عملی شود، از این رو ضروری‌ست برنامه ریزان اطلاعات و توسعه بر اساس یک برنامه ریزی زمان بندی شده و به طور هماهنگ عمل کنند. در کشورهای در حال توسعه، بودجه بندی طرح های توسعه و کاربرد خدمات اطلاع رسانی و پراکندگی آنها در سطح کشور نیز متفاوت است. برخی از این کشورها که دارای درآمد نفتی هستند هیچ گونه مشکلی در تامین بودجه فعالیت های اطلاع رسانی ندارند.

در عمل، بیشتر مشکلات تولید تنها ناشی از تامین نشدن بودجه کلان نیست، بلکه از شکل ناصحیح بودجه بندی و روند هزینه کردن آن است. در اینجا باید علاوه بر این مشکلات، میزان صلاحیت را نیز مد نظر داشت که غالباً مانع هماهنگی لازم بین نمایندگی های مختلف دولتی می شود و در نتیجه می توان از تامین بودجه یک طرح تکمیلی امتناع کرد. اگر بودجه بندی یک برنامه توسعه بر اساس طرح اطلاعاتی پایه ریزی شود، تامین بودجه آن نیز ایجاد مشکل نخواهد کرد. وضعیت مطلوب زمانی است که برنامه بودجه بندی بر اساس اطلاعات لازم شکل گرفته و ارائه شود.به منظور استفاده صحیح و معنی دار از خدمات اطلاع رسانی موجود در یک کشور در حال توسعه، وزارتخانه های ذیصلاح مانند وزارت فرهنگ و آموزش عالی باید با وزارتخانه های ذیربط مانند کشاورزی، صنایع و غیره در تامین بودجه خدمات اطلاع رسانی منطقه ای همکاری کنند.

 نتیجه

  در جمهوری اسلامی ایران که سرمایه گذاری عظیمی در زمینه های مختلف اقتصادی (کشاورزی، صنعت، خدمات بهداشتی، آموزشی و پرورشی) صورت گرفته است، یک نظام ملی اطلاع‌رسانی نیازهای اطلاعاتی محققان، برنامه ریزان، مدیران اجرایی، مشاوران، معلمان و گروه های آموزشی را فراهم می آورد. در حقیقت برای توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و پژوهشی، یک نظام ملی اطلاع رسانی بر اساس زیرساختارهای ملی موردنیاز است، و این امر، همکاری مراکز اطلاع رسانی، کتابخانه ها و نیز شبکه های اطلاع رسانی را می طلبد. عملکرد نظام ملی اشاعه اطلاعات به شرح زیر است:

1- شمول بر سیاست و خط مشی های اطلاعاتی که ارتباط بین بخش های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و نیز زیرگروه های آنان را مشخص کند؛

2- فراهم ساختن برنامه های خاص برای هدایت، گردآوری، آماده سازی و اشاعه اطلاعات در تمامی زمینه های فعالیت علمی در کشور به منظور استفاده تمام موسسات آموزشی و پژوهشی از مراکز اشاعه اطلاعات؛

 3- ایجاد سیستم ارزیابی برای تقویت مراکز اطلاع رسانی تا واحدهای ذیربط همواره در بهبود کار خود بکوشند؛

 4- بررسی برنامه های مناسب آموزشی و تربیت نیرون انسانی مورد نیاز ضمن هماهنگی با سازمان های دولتی و خصوصی به منظور پویایی مراکز اطلاعاتی؛

5-  اقدامات لازم برای تدوین یک برنامه جامع تجهیزات فن آوری اطلاعاتی با همکاری دیگر سازمان های ذیربط؛

 6- تاسیس یک شبکه اطلاع رسانی و مجموعه های اطلاعاتی در سازمان ها و موسسات دولتی و غیردولتی؛

7- همکاری های بین المللی با سازمان هایی چون “یونسکو”  (8)، “یونیسیت”  (9)، “فید”  (10)، “آستینفو”  و دیگر مراکز و موسسات مشابه و نیز پایگاه های اطلاعاتی و شبکه های اطلاع‌رسانی.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 IT  یا فناوری اطلاعات چیست؟

فناوری اطلاعات, ترجمة عبارت INFORMATION TECHNOLOGY است.ترجمة عبارت سازمان ها, ادارات, پایگاه ها و مراکز گوناگونی که IT راه گشای بسیاری از مشکلات آن ها بوده است,‌ تعاریف گوناگونی از آن ارائه داده اند. درزیر به برخی از این تعاریف می پردازیم:

 « اصطلاح فناوری اطلاعات برای توصیف فناوری هایی به کار می رود که ما را درضبط, ذخیره سازی, پردازش, بازیابی, انتقال و دریافت اطلاعات یاری می کند. این اصطلاح فناوری, انتقال از طریق دورنگار, ارتباط از راه دور, تلفن, ماشین های حساب, چاپ و حکاکی را نیز در بر می گیرد.»(بهان و هولمز, ١٣٧٧)

دبیرخانة‌ شورای عالی انفورماتیک ایران در سال ١٣٧٨تعریف زیر را برای فناوری اطلاعات ارائه داده است:

«فناوری اطلاعات به مجموعة به هم پیوسته از روش ها, سخت افزارها, نرم افزارها و تجهیزات ارتباطی که اطلاعاتی را در اشکال گوناگون ( صدا, تصویر و متن ) جمع آوری, ذخیره سازی, بازیابی, پردازش, منتقل یا عرضه می کنند, اتلاق می شود. » ( محمدی, ٨٢-٨١ )

« فناوری اطلاعات همانند محور و مرکز مجموعه ای از فعالیت های هدایت شده است که کنترل, مدیریت, بهره وری, تولید , آموزش و ارتقای یک سیستم را با یک مرکز به عهده دارد. » ( همان منبع )

« از آن جا که فناوری اطلاعات, هم علم , هم سواد و هم نوعی مهارت است, روی هم رفته برای ارتقای سیستم های آموزشی, فرایند رشد تلقی می شود. » فناوری اطلاعات عبارت است از گرد آوری , سازمان دهی , ذخیره سازی , نشراطلاعات در قالب صوت , تصویر , متن یا عدد که با استفاده از ابزار رایانه ای ومخابراتی صورت پذیرد.» (فهیمی , ١٣٨٠ )

فناوری اطلاعات به دلیل تحول پذیری و قدرت تاثیر فراوانی که در رشد اقتصادی , امنیت ملی, جهانی شدن و تعدیل مشکلات اطلاع رسانی سنتی دارد, یکی ازپویاترین و بحث انگیزترین رشته های علم و فناوری محسوب می شود. » محمدی , ٨٢-٨١ 

امروزه فناوری اطلاعات و وسایل نوین ارتباط ( رایانه , انترنت, ویدئو , سی دی های صوتی و تصویری و ... ) در اقصی نقاط دنیا به عمق خانواده راه یافته و ورود آن ها, بسته به میزان آگاهی والدین, مربیان و دیگر اعضای خانواده از این پدیده ها , موجبات تحکیم یا انحطاط کانون خانواده را فراهم ساخته است.آشنایی خانواده ها با وسایل جدید ارتباطی مثل اینترنت, ابعاد مثبت و منفی آن و راه کارهای نظام بخشی استفاده از آن ها توسط فرزندان, می تواند به آن ها در اتجام بهتروظایفشان, کمک و یاری نماید.

 

 

 

 

تاریخچه ی IT : در دوران باستان، علم فناوری اطلاعات به صورت دیگری وجود داشته است، مثلا وقتی مالیات می گرفتند، اطلاعات مربوطه را در جایی ذخیره می کردند(ذخیره سازی اطلاعات)

 

انقلاب اطلاعات(Information Revolution) در دهه ی 90 صورت گرفت:

انقلاب اطلاعات è افزایش قدرت کامپیوتر + افزایش درک انسان از فواید اطلاعات

 

عمده تحولات تاریخی IT در سه شکل متفاوت :

1 – اختراع کاغذ (راحت تر شدن ِ ذخیره سازی اطلاعات  Storage)

2 – اختراع تلگراف (راحت تر شدن انتقال اطلاعات  Transmission)

3 – اختراع کامپیوتر (راحت تر شدن ذخیره سازی، انتقال و به خصوص پردازش اطلاعات  Processing)

با وجود اینکه IT در دوران باستام هم بوده است اما IT  ای که امروز مشاهده می کنیم یک صنعت جدید محسوب می شود که متفاوت از IT ی دوران باستان است و علت این امر نیز پیشترفت سریع بشر در صنعت کامپیوتر و ارتباطات است.

تاریخچه ی IT در 20 سال اخیر به سرعت تغییر کرد، البته این تاریخ قبل از دهه ی چهل بسیار متفاوت است، دهه ی چهل، دهه ی تولد کامپیوتر است .

IT ای که بعد از دهه ی 40 به وجود آمد به دلیل تاثیر کامپوتر در بخش پردازش اطلاعات بود.

بدون شک توسعه ی IT با پیشترفت صنعت کامپیوتر پیوند(Link) خورده است.


اجزای(components) IT :

1 – ارتباطات  Communications

2 – کامپیوتر  Computer

3 – مهارت فنی  know how

نقش کامپیوتر در توسعه ی IT  به مراتب پررنگ تر از نقش ارتباطات است.

در هواپیمایی که Computer  و  Communications  دو بال آن را تشکیل داده اند، Know how   خلبان است.


اهداف  IT :

1 – سودمندی فوق العاده در حل مسائل

2 - افزودن خلاقیت برای حل مسائل

3 – کارآمد تر کردن افراد

4 – بهترین بهره وری از اطلاعات


وظایف شش گانه ی IT :

1 – گرفتن اطلاعات Capture

2 – پردازش اطلاعات  Processing

3 – تولید اطلاعات  Generation

4 – ذخیره سازی اطلاعات  Storage

5 – بازیابی اطلاعات  Retrieval

6 – انتقال اطلاعات  Transmission


مزیت های(benefits) IT :

1 – سرعت  Speed

2 – انجام متداول یک عمل  Consistency

3 – دقت  Precision

4 – اعتبار(قابل اعتماد بودن)  Reliability

1 - سرعت(speed) : کامپیوتر سرعت بسیاری از پردازشها را افزاریش داده است.

 یا ارتباطات از راه دور ، سرعت انتقال اطلاعات را افزایش داده است.(Telecommunications)مخابرات

2 - انجام متداول یک عمل(consistency) : هنگامی که با استفاده از IT Package ها عملی مانند Spell check انجام می دهیم، می توانیم عمل را بارها تکرار نماییم در حالی که مطمئن هستیم هربار همان نتیجه ی قبلی حاصل خواهد شد، اما انجام همین عمل توسط دست، نتایج عمل را برای افراد مختلف، متفاوت می کند.

انجام متداول یک عمل به طور یکسان، کار ساده ای نیست اما IT آن را ساده کرده است .

به وسیله ی  IT می توان اطلاعات را برای تعداد زیادی از افراد قابل بهره برداری نمود.

3 - دقت(Precision) : کامپیوتر ها بسیار دقیق هستند .

کامپیوتر با کاهش خطاهای انسانی به افزایش دقت در IT کمک قابل توجهی نموده است.

4 - اعتبار(Reliability) : اعتبار نتیجه ی انجام عملی است که با Precision و Consistency همراه باشد.

IT از کامپیوتر و مخابرات(Telecommunications) به عنوان وسیله استفاده می کند، هر دو وسیله برای عموم دارای اعتبار می باشند.


اطلاعات و داده Information and Data))

داده(Data) جزئی از اطلاعات(Information) می باشد.

داده ها پس از مرحله ی پردازش به اطلاعات تبدیل می شوند :

Data  è  Processing è Information

وقتی تماس تلفنی میگیریم، مقصد، شماره تلفن ، طول مکالمه و ... داده(Data) می باشند، این داده ها در سیستم های مخابراتی کشور ذخیره شده و پس از پردازش(Process) به صورت اطلاعات(صورتحساب تلفن) در می آیند.


سازندگان و کاربران IT

کاربران غیر مستقیم(End users) یا کاربران نهایی، به کاربرانی گویند که به طور غیر مستقیم با IT در ارتباط بوده و از خدمات و  محصولات IT بهره مند می شود، با توجه به تاثیر IT بر جنبه های مختلف زندگی بشر، می توان گفت همه ی مردم کاربران غیرمستقیم IT هستند.

کاربران مستقیم(Direct Users) سازمان های تولید کننده ی بسته های فناوری اطلاعات (IT Packages) هستند که در صنعت IT فعالیت دارند.

پروژه های IT  برای توسعه باید موارد زیر را دارا باشند:

حامی مالی(Sponsor)

مشتری یا کاربر نهایی(Customer or End user)

شرکت مجری پروژه(Executor)

یک کاربر می تواند همزمان مشتری و حامی مالی باشد.

مراحل انجام پروژه ی IT :

قبل از تصویت پروژه :

1 - تعریف و ارائه ی کلیات طرح ((Planning and Definition

بعد از تصویت پروژه :

2 - تجزیه و تحلیل نیازهای پروژه و تشخیص نیازها(Requirement analysis and specifications)

3 - طراحی (Design)

4 - ساخت محصول(Coding and Building)  ==> مرحله ی توسعه (Develop)

5 - تست کردن محصول(Testing)

6 - نصب کردن محصول (Installations)


استفاده و نگهداری از IT Solutions  :

1 – عملکرد(Operation)

2 – پشتیبانی و بازیافت(Backup & Recovery)

3 – امنیت(Security)

 

 1 عملکرد(Operation) :

1 – سیستم چگونه مورد استفاده قرار می گیرد؟

2 – چه کسانی اجازه ی استفاده از سیستم را دارند؟

3 – دفترچه راهنما برای استفاده از سیستم

 

2 پشتیبانی و بازیافت(Backup & Recovery) : به طور موقت در دسترس نبودن سیستم، قسمتی از هر پروژه ی IT است ، در این حالت احتمال نابودی داده های(Datas) سیستم وجود دارد، پشتیبانی و بازیافت این احتمال را به حداقل می رسانند.

سه اصل مهم پشتیبانی و بازیافت(Backup & Recovery) :

1 - چگونگی گرفتن ِکپی ِ پشتیبان(Backup Copies)

2 - محل ذخیره سازی ِ کپی ِ پشتیبان(Backup Copies)

3 - چگونگی جایگزینی کپی ِ پشتیبان(Backup Copies)

 

3 امنیت(Security) : حفاظت از محصول در برابر کسانی که نباید به آن دسترسی داشته باشند، یکی از اصول مهم امنیت است.

میزان دسترسی به سیستم برای هر کاربر می بایست میزان تعریف شده و معینی باشد .


 

 

تاریخچه اینترنت : تولد در سال 1990

افرادی که با IT آشنایی ندارند می توانند آن را در اینترنت لمس کنند چراکه گرفتن اطلاعاتCapture) ، پردازش اطلاعات(Processing) ، تولید اطلاعات(Generation) ، ذخیره سازی اطلاعات((Storage ، بازیابی اطلاعات(Retrieval) و انتقال اطلاعات((Transmission ، همگی در اینترنت وجود دارند.

پس از اختراع تلگراف در سال 1840 ، برای اولین بار ، تبادل اطلاعات با سیستم با استفاده از سیم تلگراف انجام پذیرفت.

در دهه ی 60 ، وزارت دفاع آمریکا برای ایجاد ارتباط بین چند سازمان تحقیقاتی سیستمی را طراحی نمود، اتصال چند شبکه که زمینه ی پیدایش شبکه ی بین المللی(Internet) شد.

امروزه خیلی از شرکت ها از اینترنت برای تبلیغات محصولات خود بهره می برند و تعداد زیادی از شرکت ها فقط از طریق اینترنت فعالیت می کنند و خارج از دنیای اینترنت هیچ مکان مشخصی ندارند.

 

اینترنت چیست؟

Internet è International Network

اینترنت = تعداد زیادی از کامپیوتر ها که شبکه ی بین المللی را تشکیل می دهند.

با استفاده از اینترنت می توانیم فایل های مختلف را با سرعت از جایی به جای دیگر منتقل کنیم، بدون آنکه موقعیت جغرافیایی اهمیتی داشته باشد.

اینرنت دنیا را به هم نزدیک تر کرده است.

در اینترنت از TCP/IP استفاده می شود.

IP è  Internet Protocol

TCP è  Transmission Control Protocol


تاثیرات IT بر صنایع دیگر :

پس از اینکه بشر اهمیت اطلاعات را درک کرد، سرمایه گذاری برای توسعه ی IT در صنایع مختلف را شروع نمود که این امر زمینه ساز  ِ افزایش کارآمدی و در نهایت رضایت مشتریان از صنایع مختلف گردید.

صنایع مختلف برای رقابت و بقاء نیازمند IT هستند.

صدا و سیما(TV) : صدا و سیما وابسته به IT است، عکس های تولید شده توسط کامپیوتر از ویژگی های عمومی فیلم ها هستند، گزارش های هواشناسی، پیام های بازرگانی و کارهای گرافیکی پیچیده محصول ِ بسته های فناوری اطلاعات(IT Packages) می باشند.

آموزش و پرورش(Education & Training) : افزایش خدمات آموزشی آنلاین که ویژگی های زیر را دارد:

افزایش دسترسی بیشتر – امتحان آنلاین و اعطای گواهینامه – عدم نیاز به امکانات فیزیکی

بانک و موسسه های مالی و اعتباری(Banks & Financial) : بانکداری الکترونیک که تحولی عظیم در صنعت بانکداری می باشد مهم ترین تاثیر IT بر این صنعت است. پرداخت الکترونیکی با استفاده از کارت اعتباری(Credit Card) به طور گسترده جایگزین پول نقد شده است. بانکداری تلفنی و بازار سهام نیز از دیگر تاثیرات IT می باشند.

مخابرات یا ارتباطات از راه دور(Telecommunications) : بهره بردن از IT در مخابرات مساله ی جدیدی نیست. صدور قبض تلفن، انتقال تماس، ارسال متن و عکس و رومینگ(Roaming) فقط توسط پروژه های پیشترفته ی IT امکان پذیر می باشد. همچنین IT با قابل دسترسی کردن جزئیات تماس باعث بهبود خدمات به مشتریان شده است.

صنعت بهداشت و درمان(Health Care) : بهداشت الکترونیک(E-Health)، مهمترین تاثیر IT بر صنعت بهداشت است، البته بهداشت الکترونیک(E-Health) به طور یکسان در دنیا گسترش نیافته و انگلیس پیشترفته ترین کشور در این زمینه است. در دسترس بودن اطلاعات بیمار در هر نقطه از زمین و کاهش احتمال خطا در تشخیص پزشکی از جمله مزیت های بهداشت الکترونیک است. IT زمینه ی بهتری برای تحقیقات پزشکی و تبادل اطلاعات بین پزشکان ایجاد نموده و همچنین با اطلاع رسانی مناسب باعث افزایش توانایی پزشکان در مهار بیماریهای واگیردار شده است.

نیروی انتظامی(Police) : نیروی انتظامی برای ثبت مشخصات مجرمین، تبادل اطلاعات ضروری، حل مسائل پیچیده جنایی از IT بهره می برد، همچنین با کمک IT نتایج عملکرد های خود را تحلیل می نماید.

خرید و فروش یا خرده فروشی(Retail) : IT با افزایش خرید و فروش های کلان در اینترنت، ایجاد صنایع جدید اینترنتی و افزایش رقابت بین آنها، قیمت گذاری خودکار، پرداخت الکترونیک و مدیریت بهتر موجودی اجناس متناسب با نیاز مشتری ها، تغییرات عمده در صنعت خرید و فروش ایجاد نموده است.

صنعت نفت(Oil Industry) : IT تاثیراتی متفاوت روی صنعت نفت دارد، از طرفی با پیش بینی نیازهای بازار و تعیین میزان تولید، کنترل محصولات نفتی و بررسی مصرف و تلاش جهت کاهش آن به صنعت نفت کمک می کند و از طرف دیگر با انتقال اخبار و اطلاعات بر روی قیمت نفت تاثیری متفاوت ایجاد می نماید، به طور مثال با پخش خبر(Transmission) انفجار یک لوله ی نفت، قیمت جهانی نفت را به طرز قابل ملاحظه ای تحت تاثیر قرار می دهد.


تهدید ها و خطرات پیشترفت فناوری اطلاعات(Threat or Danger of IT expansions) : امکاناتی که IT برای صنایع مختلف ایجاد کرده است، باعث وابستگی بشر بهIT  شده است، اعتماد و وابستگی بالا به IT، خطر تاثیر نابودی و اشتباه در اطلاعات را افزایش داده است.

به طور مثال، انتقال اشتباه پولها، محاسبه ی نادرست حسابها و سودها و همچنین مشکلات دستگاههای خودپرداز از جمله مشکلاتی است که بانکها با آن مواجه هستند.

تاثیر اشتباه(Mistake) در اطلاعات به مراتب بیشتر از تاثیر نابودی یا از دست رفتن(Failure) اطلاعات است.

نابودی یا از دست رفتن اطلاعات(Failure)، یک اشتباه رایج و عمومی است.

این مشکلات ضمن کاهش رضایت مصرف کننده و اعتماد عمومی نسبت به IT، باعث ایجاد مشکلات بالقوه نیز می شود، برای مبارزه با این مشکلات می بایست، هنگام بهره برداری از یک بسته ی فناوری اطلاعات(IT Package)، طرحی برای پشتیبانی(Back up Plan) باشد تا در صورت از دست رفتن(Failure) یا اشتباه(Mistake) در اطلاعات بتوان فورا و بدون تاخیر مشکل را حل نمود.

حمله اطلاعاتی(Information Attack) : حمله ی اطلاعاتی خطری بزرگ، برای سرمایه ای مهم چون اطلاعات است.

 

انواع حمله های اطلاعاتی:

1 – نفوذگران اطلاعات(Hackers)

2 – ویروس ها(Viruses)

3 – دزدی اطلاعات و داده ها(Information & Data theft)

4 – آزاد کردن اطلاعات(Releasing information)

     مثلا وقتی شرکتی برای ضعیف کردن رقیب خود، اطلاعاتش را دزدیده و آن را برای مشتریان فاش می نماید.

5 – فیلتر کردن اطلاعات(Filtered released Information)

     مانند آزاد کردن اطلاعات و با همان هدف صورت می گیرد.

به علت وابستگی قابل توجه صنایع به IT ،حمله ی اطلاعاتی اهمیت زیادی دارد، البته IT را می توان به عنوان ابزاری برای مبارزه با حملات اطلاعاتی نیر در نظر گرفت.

به طور مثال IT، حمله اطلاعاتی را پیش بینی می کند و به ما می گوید که حمله از چه طریقی صورت می پذیرد و راه مقابله با آن چیست.

IT ، ضد ویروس ها(Antivirus) و تکنیک های متفاوت امنیتی را برای مقابله با حملات اطلاعاتی به کار می برد.


تاثیرات IT بر اقتصاد و بازار کار(IT Effects on Economics & Jobs) : رشد سریع IT و کامپیوتر در 25 سال گذشته تاثیرات زیادی بر محیط کار داشته است.

دو نظر متضاد در مورد تاثیر IT بر بازار کار وجود دارد:

1 – IT شغل های جدیدی تولید می کند.

2 – IT با از بین بردن شغل های یدی(دستی) باعث کاهش استخدام شده و در نهایت صنعت را به جایی می رساند که نیاز به کار و کارگر از بین می رود.

IT به سه طریق بر اقتصاد و بازار کار تاثیر گذاشته است :

تعداد کل شغلها

نیازهای مربوط به شغل ها

محتوای شغل ها

IT محتوای مشاغل و نیازهای شغلی را تغییر داده است اما تاثیر کمتری بر روی تعداد شغل ها و میزان استخدام گذاشته است، IT نیاز به کاگران و کارمندان کم تخصص را کاهش داده و باعث نیاز بیشتر به افراد متخصص شده است و همین مساله موجب آن شده است که حقوق افراد متخصص افزایش و حقوق افراد کم تخصص و یا بی تخصص کاهش یابد، آمار نشان می دهد در سالهای 1948 تا 2000، تعداد مشاغل و میزان استخدادم ها همپای با توسعه ی IT افزایش یافته است.

دیدگاه مردم در مورد تاثیر IT بر بازارکار و اقتصاد چیست؟

تحقیقات نشان می دهد که مردم بر خلاف گذشته دید مثبتی نسبت به IT پیدا کرده اند، البته IT نگرانیهایی را نیز برای مردم ایجاد کرده است، مثلا نگرانی از اعتیاد به بازی های کامپیوتری، اعتیاد به اینترنت، کاهش فعالیت های جسمانی(Physical) ، از دست رفتن برخی شغل ها و...


بررسی رشد IT :

 - رشد IT تا سال 1990 معقول بود.

- رشد IT، از سال 1990 تا سال 200 ، انفجاری و بسیار سریع بود، این رشد به علت افزایش قدرت کامپیوتر ها، کم شدن هزینه ی کامپیوتر ها و در نهایت افزایش کامپیوترهای شخصی و دغدغه ی شرکت ها برای جلو زدن و یا عدم عقب افتادن از رقبای خود بود.

- رشد IT در اواخیر دهه ی 90 و سال 2000 به حداکثر(Max) رسید.

IT - از سال 2001 تا سال 2003، با رشد منفی و رکود مواجه شد، این رکود صنایع وابسته به IT را به شدت غافلگیر کرد.

- رشد مثبت IT از سال 2003 به بعد، دوباره آغاز شد، اما سرعت این رشد کمتر از سرعت رشد انفجاری IT در دهه ی نود است.

علت های رکود صنعت IT : از نظر اقتصادی وقتی صنعتی با سرعت بسیار زیادی توسعه می یابد، پایداری ِ توسعه، عملا غیر ممکن می شود، مهمترین علت رکود IT، رشد بیش از حد و خارج از کنترل IT در دهه ی 90 است.

توسعه ی سریع IT در دهه ی نود نیاز به متخصصان IT را افزایش داد، و همین امر موجب افزایش حقوق متخصصان IT شد، در نتیجه افراد شاغل در دیگر صنایع نیز به IT روی آوردند. شرکت های مختلف برای رقابت و بقاء، خوشبینانه به سرمایه گذاری های کلان در IT دست زدند، اما کم کم متوجه شدند که بسته های IT، ضمن داشتن هزینه های بالا ، مشتری ِ زیادی جذب نمی کند، در نتیجه مجبور به اخراج کارمندان خود می شدند.

برخی از اقتصاد دانان، این مساله را یک اصلاح در بازار می دانند و نه یک رکود، چرا که IT در دهه ی 90 نابالغ و غیرقابل کنترل بود، این رکود، پایداری را به صنعت IT هدیه کرد و آن را قابل کنترل نمود.


انواع کارمندان IT : تصور اینکه کارمندان IT ،فقط فارغ التحصیلان رشته ی کامپیوتر هستند، تصور اشتباهی است، رشد IT در دهه ی 90 باعث جذب افراد از صنایع و مدرک های تحصیلی مختلف شد.

IT بیشاز آنکه به متخصصینی برای انجام کارهای تکنیکی و برنامه نویسی احتیاج داشته باشد به متخصصینی نیاز دارد که به طراحی و تجزیه و تحلیل سیستم ها می پردازند.

معمولا کارمندان IT ، دارای پس زمینه هایی غیر از IT ( و دارای رشته های تحصیلی مختلف) هستند.

رشته ی مهندسی IT، به علت نیاز بازار، اخیرا در دنیا به وجود آمده است.

حقوق های صنعت IT : در دهه ی 90 به علت نیاز شدید به متخصصین، حقوق ها بسیار بالا بود، با شروع رکود از سال 2001 تا 2003، حقوق ها کاهش یافته، متعادل تر شد، اخیرا حقوق ها متعارف و مستدل تر شده است اما هنوز یک متخصص IT، نسبت به اکثر متخصصین حقوق بالایی میگیرد.

 اینترنت چیست :

اینترنت  INTERNET) )مخفف " INTERNATIONAL NET  " است که به آن شبکه, شبکه ها یا «بزرگراه های اطلاعاتی» گفته می شود. اینترنت در واقع بزرگ ترین شبکةرایانه ای جهان است.اینترنت شبکه ای متشکل از مجموعه شبکه های رایانه ای است که به وسیلة خطوط تلفن,فیبرهای نوری, سیم های زیر دریایی و کانال های ماهواره ای به یکدیگر مربوط می شوند. میلیون ها استفاده کننده از شبکه های رایانه ای انفرادی به انترنت متصل اند که همة آن ها می توانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. اینترنت در حقیقت ساختاروسیع اطلاعاتی و یک فضای اطلاعاتی عملاً نامحدود و محصولی دیگر از فناوری اطلاعات است که درسرتاسر جهان گسترش یافته است.

رابطة قراردادی موسوم به « پوتکل » بر این شبکه حاکم است. اما شرکت یامؤسسة خاصی هدایت آن را بر عهده ندارد. شرکت ها و کارگزاری های موجود, تنها امکان ارتباط را فراهم می کنند و در مورد اطلاعات مبادله شده هیچ گونه دخالت یا مسئولیتی ندارند.

شبکة جهانی اینترنت در اختیار و زیر نظر کسی نیست. هر عضو این شبکه اطلاعاتی را که بخواهد در اختیار دیگران قرار دهد, وارد شبکه می کند و اطلاعات موجود در شبکه را مورد استفاده قرار می دهد. »

آغاز تاریخچه اینترنت به سال 1957 برمی‌گردد: 

 اتحاد جماهیر شوروی آن زمان موشکی با نام  «اسپونیک» (Spotnik) را به فضا می فرستد و نشان می دهد دارای قدرتی است که می‌تواند شبکه های ارتباطی آمریکا را توسط موشک‌های بالستیک و دوربرد خود از بین ببرد. آمریکایی‌ها در پاسخگویی به این اقدام روس‌ها, موسسه پروژه های تحقیقی پیشرفته “ARPA” را به‌وجود آوردند. هدف از تاسیس چنین موسسه ای پژوهش و آزمایش برای پیدا کردن روشی بود که بتوان از طریق خطوط تلفنی, کامپیوترها را به هم مرتبط نمود. به طوری که چندین کاربر بتوانند از یک خط ارتباطی مشترک استفاده کنند. در اصل شبکه‌ای بسازند که در آن داده ها به صورت اتوماتیک بین مبدا و مقصد حتی در صورت از بین رفتن بخشی از مسیرها جابه‌جا و منتقل شوند. در اصل هدف “ARPA” ایجاد یک شبکه اینترنتی نبود و فقط یک اقدام احتیاطی در مقابل حمله احتمالی موشک های اتمی دوربرد بود. هر چند اکثر دانش امروزی ما درباره شبکه به‌طور مستقیم از طرح آرپانت “ARPPA NET” گرفته شده است.

این ماجرا با وجودی که بخشی از حقایق به‌وجود آمدن اینترنت را بیان می‌کند اما نمی‌تواند تمام واقعیات مربوط به آن را تشریح کند. باید بگوییم افراد مختلفی در تشکیل اینترنت سهم داشته اند آقای “Paul Baran” یکی از مهمترین آنهاست. آقای باران که در دوران جنگ سرد زندگی می‌کرد می‌دانست که شبکه سراسری تلفن آمریکا توانایی مقابله با حمله اتمی شوروی سابق را ندارد. مثلا اگر رییس جمهور وقت آمریکا حمله اتمی متقابل را دستور دهد, باید از یک شبکه تلفنی استفاده می‌کرد که قبلا توسط روس‌ها منهدم شده بود. در نتیجه طرح یک سیستم مقاوم در مقابل حمله اتمی روس‌ها ریخته شد.آقای باران (Baran) تشکیل و تکامل اینترنت را به ساخت یک کلیسا تشبیه کرد و معتقد بود, طی سال های اخیر هر کس سنگی به پایه ها و سنگ های قبلی بنا اضافه می کند و انجام هر کاری وابسته به کارهای انجام شده قبلی است. بنابراین نمی توان گفت, کدام بخش از کار مهمترین بخش کار بوده است و در کل پیدایش اینترنت نتیجه کار و تلاش گروه کثیری از دانشمندان است. داستان پیدایش اینترنت با افسانه و واقعیت در هم آمیخته شده است.

در اوایل دهه 60 میلادی آقای باران طی مقالاتی پایه کار اینترنت امروزی را ریخت. اطلاعات و داده‌ها به صورت قطعات و بسته های کوچکتری تقسیم  و هر بسته با آدرسی که به آن اختصاص داده می‌شود به مقصد خاص خود فرستاده می‌شود. به این ترتیب بسته‌ها مانند نامه‌های پستی می توانند از هر مسیری به مقصد برسند. زیرا آنها شامل آدرس فرستنده و گیرنده هستند و در مقصد بسته‌ها مجددا یکپارچه می‌شوند و به صورت یک اطلاعات کامل درمی‌آیند. آقای باران (Baran) طی مقالاتی اینچنینی ساختمان و ساختار اینترنت را پیش‌گویی کرد. او از کار سلول های مغزی انسان به عنوان الگو استفاده کرد, او معتقد بود: وقتی سلول‌های مغزی از بین بروند, شبکه عصبی از آنها دیگر استفاده نمی کند و مسیر دیگری را در مغز انتخاب می‌کند. از دیدگاه وی این امکان وجود دارد که شبکه‌ای با تعداد زیادی اتصالات برای تکرار ایجاد شوند تا در صورت نابودی بخشی از آن, همچنان به صورت مجموعه ای به هم پیوسته کار کند. تا نیمه دهه 60 میلادی کسی به نظرات او توجه‌ای نکرد. تا اینکه در سال 1965 نیروی هوایی آمریکا و«آزمایشگاه های بل» به نظرات او علاقه‌مند شدند و پنتاگون با سرمایه‌گذاری در طراحی و ساخت شبکه ای براساس نظریات او موافقت کرد.

ولی آقای باران (Baran) بنابر دلایلی حاضر با همکاری با نیروی هوایی آمریکا نشد. در این میان دانشمندی با نام تیلور (Tailor) وارد موسسه آرپا (ARPA) شد. او مستقیما به آقای هرتسفلد رییس موسسه پیشنهاد کرد: (ARPA)  آرپا هزینه ایجاد یک شبکه آزمایشی کوچک با حداقل چهار گره را تامین کند که بودجه آن بالغ بر یک میلیون دلار می‌شد. با این پیشنهاد تیلور تجربه ای را آغاز کرد که منجر به پیدایش اینترنت امروزی شد. او موفق شد در سال 1966, دو کامپیوتر را در شرق و غرب آمریکا به هم متصل کند. با این اتصال انقلابی در نحوه صدور اطلاعات در دنیای ارتباطات رخ داد که نتیجه آن را امروز همگی شاهد هستیم.

تاریخ تولد اینترنت به طور رسمی اول سپتامبر 1969 اعلام شده است. زیرا که اولین “IMP” در دانشگاه “UCLA” واقع در سانتاباربارا  در این تاریخ بارگذاری شده است. از اوایل دهه 1990 رشد استفاده از اینترنت به صورت تصاعدی افزایش یافت . یکی از علل چنین استقبالی ابزار جستجویی مانند Gopher و archie بوده است اما اینها در سال 1991 تحت تاثیر word wide web قرار گرفتند که به وسیله CERN یا ازمایشگاه فیزیک هسته ای اروپا ساخته شد . با ان که اینترنت از ابتدا طوری بود که مبادله اطلاعات برای تازه واردان بسیار ساده باشد. بزرگترین جهش در وب در سال 1993 با عرضه نرم افزار موزاییک mosaic که نخستین برنامه مرورگر وب گرافیکی بود به وجود امد.

برنامه موزاییک محصول تلاش دانشجویان و استادان بخش "مرکز ملی کاربردهای ابر کامپیوتر " در دانشگاه ایلینویز امریکا بود. برای نخستین بار موزاییک امکانات اشاره و کلیک (به وسیله موش) را فراهم کرد. کاربران می توانستند صفحات وب (web page) یا مجموعه ای از متن و گرافیک را کنار هم بگذارند تا هر کسی که میخواست انها را بتواند روی اینترنت ببیند. وقتی با موش روی کلمه ها یا تصاویر خاصی که hyper link نامیده میشد کلیک میکردند برنامه موزاییک به طور خود کار یک صفحه دیگر باز میکرد که به کلمه یا تصویر خاص و کلیک شده اختصاص داشت. بهترین بخش این سیستم انجا بود که hyper link ها میتوانستند به صفحاتی روی همان کامپیوتر یا هر کامپیوتر دیگر اینترنت با خدمات وب اشاره کنند. صفحات وب هر روز متولد میشدند و مفهوم موج سواری یا surfing روی وب متولد شد. اواسط سال 1994 سه میلیون کامپیوتر به اینترنت وصل شده بود و در ان هنگام اجرای عملیات اهسته نشده بود. صفحات جدید وب که شامل همه چیز از اسناد دولتی تا مدارک شرکت ها و مدل های جدید لباس بود در سراسر دنیا چندین برابر شد . موزاییک و جانشینان ان مانند navigator محصول شرکت " نت اسکیپ " اینترنت را از قلمرو علمی به میان مردم اوردند. طبق اخرین امار 51 درصد کاربران بعد از سال 1995 وارد این محیط شده اند. میلیون ها انسانی که از اینترنت استفاده میکنند نیازی ندارند که نکات فنی مانند TCP/IP را بدانند . امروزه شرکتهای خدمات دهنده اینترنت یا ISP این کار را به عهده دارند.رشد روز افزون ان و ساده تر شدن استفاده ان همچنان ادامه دارد . هر چه تعداد مردم بیشتری به اینترنت رجوع کنند تعداد شرکت های سازنده برنامه های اینترنت بیشتر میشود.با انکه بعضی از عاشقان اینترنت ان را نوعی شیوه زندگی میدانند. در نظر بیشتر کاربران منبع سرگرمی اطلاعات است ولی بیشترین مصرف ان پست الکترونیکی یا همان email است که یکی از ابزار های ارتباطی کار امد به شمار میرود. پیامها از کامپیوتری به کامپیوتر دیگر با سرعت پرواز میکنند و منتظر میمانند تا شخص فرصت خواندن انها را پیدا کند . وب امکانات خوبی برای کپی از نرم افزارهای مجاز از لحاظ کپی فراهم میسازد.وقتی که می بینیم که در مدت کوتاهی اینترنت به چنین رشدی نایل آمده است, مطمئنا دشوار خواهد بود که آینده او را پیش بینی کنیم. طبق نظر کارشناسان ماهانه 10 درصد به تعداد کاربران اینترنت افزوده می‌شود ولی تعداد دقیق کاربران که روزانه از آن استفاده می کنند مشخص نیست. هرچند که پاره ای از کارشناسان تعداد آنها را تا 900 میلیون نفر حدس می‌زنند. تعداد رسمی کاربران اینترنتی را در سال 2000 کارشناسان 500 میلیون نفر اعلام کرده بودند.

 قطعا در سال های آینده تحولات شگرفی را در زمینه شبکه های اینترنتی شاهد خواهیم بود. به‌وسیله اینترنت انسان به راه های جدیدی دست پیدا کرد. در کنار این شانس جدید توسط اینترنت,‌ باید بگوییم خطراتی نیز در رابطه با سیاست و اقتصاد و علم به دنبال خواهد داشت. فرم امروزی اینترنت مدیون همکاری تمام کاربران اینترنت در سرتاسر گیتی است که با این تصور که اطلاعات موجود در سطح جهان را به راحتی با یکدیگر مبادله کنند. این تصوری بود که آقای باران(Baran) از اینترنت داشت و امیدواریم در آینده نیز تکامل اینترنت در این مسیر باشد.وقتی که می بینیم که در مدت کوتاهی اینترنت به چنین رشدی نایل آمده است, مطمئنا دشوار خواهد بود که آینده او را پیش بینی کنیم. طبق نظر کارشناسان ماهانه 10 درصد به تعداد کاربران اینترنت افزوده می‌شود ولی تعداد دقیق کاربران که روزانه از آن استفاده می کنند مشخص نیست. هرچند که پاره ای از کارشناسان تعداد آنها را تا 900 میلیون نفر حدس می‌زنند. تعداد رسمی کاربران اینترنتی را در سال 2000 کارشناسان 500 میلیون نفر اعلام کرده بودند.

قطعا در سال های آینده تحولات شگرفی را در زمینه شبکه های اینترنتی شاهد خواهیم بود. به‌وسیله اینترنت انسان به راه های جدیدی دست پیدا کرد. در کنار این شانس جدید توسط اینترنت,‌ باید بگوییم خطراتی نیز در رابطه با سیاست و اقتصاد و علم به دنبال خواهد داشت. فرم امروزی اینترنت مدیون همکاری تمام کاربران اینترنت در سرتاسر گیتی است که با این تصور که اطلاعات موجود در سطح جهان را به راحتی با یکدیگر مبادله کنند. این تصوری بود که آقای باران(Baran)  از اینترنت داشت و امیدواریم در آینده نیز تکامل اینترنت در این مسیر باشد.

تاریخچه اینترنت در ایران :

سال ۱۳۷۱: تعداد کمی از دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری و از طریق پروتکل UUCP به اینترنت وصل می‌شوند تا با دنیای خارج ایمیل رد و بدل کنند.

سال ۱۳۷۲ :در سال 1372 هجری شمسی ایران نیز به شبکه اینترنت پیوست. نخستین رایانه ای که در ایران به اینترنت متصل شد مرکز تحقیقات فیزیک نظری در ایران بود. در حال حاضر نیز این مرکز یکی از مرکزهای خدمات اینترنت در ایران است .مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات،‌ بعنوان تنها نهاد ثبت اسامی قلمرو [ir.] در ایران به رسمیت شناخته می‌شود. این قلمرو مشخّصه تعیین شده برای هویّت ایران در فضای اینترنت است.

سال ۱۳۷۳ : مؤسسه ندا رایانه تأسیس می‌شود. پس از راه‌اندازی اوّلین بولتن بورد (BBS)، در عرض یک سال نیز اوّلین وب سایت ایرانی داخل ایران را راه‌اندازی می‌کند. همچنین، این مؤسسه روزنامه «همشهری» را به زبان فارسی در اینترنت منتشر می‌کند، که این اوّلین روزنامه رسمی ایرانی در وب محسوب میشود. در همین سال بدنبال اتصال به اینترنت از طریق ماهواره کانادائی «کد ویژن» (Cadvision)، مؤسسه ندا رایانه فعالیت بازرگانی خود را بعنوان اوّلین شرکت خدمات سرویس اینترنتی (ISP) آغاز می‌کند.

سال ۱۳۷۴ :مجلس ایران تأسیس شرکت «امور ارتباطات دیتا» تحت نظر شرکت مخابرات ایران را تصویب می‌کند و مسؤلیت توسعه خدمات دیتا در سطح کشور را بطور انحصاری در اختیار آن شرکت قرار می‌دهد.

سال ۱۳۷۷ :پروژه یونیکد در ایران با قرارداد شورای عالی انفورماتیک و همکاری بنیاد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مدیریت فنّی دانشگاه صنعتی شریف تحت عنوان «فارسی وب» آغاز می‌شود. هدف پروژه اینست که با گنجاندن کامل و جامع الفبای فارسی در استاندارد یونیکد، نشر فارسی در کامپیوتر، مخصوصاً اینترنت و وب، استاندارد شود و اصولاً مشکل قلم (فونت) های غیر استاندارد موجود در نرم افزارهای ایرانی حل شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سال

وقایع مهم

 

1368

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات (IPM) به منظور ایجاد و اداره پروژه‌های تحقیقاتی و اشاعه تماس علمی بین دانشگاه‌های ایران و موسسات بین المللی آغاز بکار کرد.

1371

تعداد کمی از دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه گیلان، توسط مرکز تحقیقات فیزیک نظری و از طریق پروتکل UUCP به اینترنت وصل می‌شوند تا با دنیای خارج ایمیل رد و بدل کنند.

1372

 

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات،‌ بعنوان تنها نهاد ثبت اسامی قلمرو [ir.] در ایران به رسمیت شناخته می‌شود. این قلمرو مشخّصه تعیین شده برای هویّت ایران در فضای اینترنت است.

1373

 

مؤسسه ندا رایانه تأسیس می‌شود. پس از راه‌اندازی اوّلین بولتن بورد (BBS)، در عرض یک سال نیز اوّلین وب سایت ایرانی داخل ایران را راه‌اندازی می‌کند. همچنین، این مؤسسه روزنامه «همشهری» را به زبان فارسی در اینترنت منتشر می‌کند، که این اوّلین روزنامه رسمی ایرانی در وب محسوب میشود.  در همین سال بدنبال اتصال به اینترنت از طریق ماهواره کانادائی «کد ویژن» (Cadvision)، مؤسسه ندا رایانه فعالیت بازرگانی خود را بعنوان اوّلین شرکت خدمات سرویس اینترنتی (ISP) آغاز میکند.

1374

مجلس ایران تأسیس شرکت «امور ارتباطات دِیتا» تحت نظر شرکت مخابرات ایران را تصویب می‌کند و مسؤلیت توسعه خدمات دیتا در سطح کشور را بطور انحصاری در اختیار آن شرکت قرار می‌دهد.

1376

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (IRNA) وب سایت خود را از طریق شرکت مخابرات انگلستان انتشار می‌دهد. بعداً آنرا به آمریکا منتقل می‌کند تا بوسیله وب سرور شرکت GPG منتشر شود.

1377

پروژه یونیکد در ایران با قرارداد شورای عالی انفورماتیک و همکاری بنیاد دانش و هنر واقع در انگلستان و با نظارت و مدیریت فنّی دانشگاه صنعتی شریف تحت عنوان «فارسی وب» آغاز می‌شود. هدف پروژه اینست که با گنجاندن کامل و جامع الفبای فارسی در استاندارد یونیکد، نشر فارسی در کامپیوتر، مخصوصاً اینترنت و وب، استاندارد شود و اصولاً مشکل قلم (فونت) های غیر استاندارد موجود در نرم افزارهای ایرانی حل شود.

1379

 

شرکت IranGate.net در شهر اصفهان تأسیس می‌شود تا بعنوان یک ISP خدمات اینترنتی را بطور اختصاصی به شهرهای پر جمعیت غیر از تهران ارائه دهد.

در پایان همین سال ایران بطور رسمی عضو کنسرسیوم یونیکد می‌شود.

1380

 برای اوّلین بار پدیده وبلاگ نویسی در ایران آغاز می‌شود. درست یک سال بعد، بنا بر آمار غیر رسمی تعداد وبلاگ نویسان از مرز ۱۵۰۰۰ نفر می‌گذرد.

1381

اوّلین سرویس وبلاگ نویسی ویژه فارسی زبانان در وب سایت Persianblog.com در ایران آغاز بکار میکند. هدف تیم ارائه دهنده این سرویس مجانی ایجاد محیطی کاملاً فارسی از جمله متن نویس سازگار با زبان فارسی، تقویم شمسی و سیستم نظرخواهی فارسی، و متمرکز نمودن وبلاگ نویسان فارسی زبان در یک سایت و در نتیجه افزایش بینندگان این وبلاگها است. در عرض هفت ماه نزدیک به ۲۱۰۰۰ ایرانی برای استفاده از این سرویس ثبت نام می‌کنند.

    ویژگیهای اینترنت :

1- امروزه هدایت و کنترل اینترنت در دست کارتل های خصوصی است.

 ٢- اینترنت, تمام شاخصه های یک رسانه را دارد. اینترنت رسانه ای است که به طور هم زمان به شما

اطلاعات می دهد و از شما اطلاعات می گیرد. ( ارتباط یک , دو یا چند نفری با هم )

 ٣- سومین ویژگی این رسانه آن است که تمام کارکردهای رسانه را دارد, یعنی هم نوشتاری ( مثل کتاب و روزنامه ), هم شنیداری ( مثل رادیو ) و هم دیداری ( مثل تلویزیون ) است.

 ۴- دولت ها بر آن کنترلی ندارند. » ( بلخاری, ١٣٨١ )

« ۵- ترکیب و ساختار اینترنت به طور پیوسته, و به گونه ای پویا در حال تغییر است. برنامه های جدید شبکه روی خط قرار می گیرند و مراکز موجود, بازسازی یا از شبکه خارج می شوند.

 ۶- محتوای پویای شبکه بر اساس داده های استفاده کننده به وجود می آید.

 ٧- امکان باز خورد و بحث را میان افرادی که با فرهنگ های متفاوت و دور از هم زندگی می کنند, به وجود می آورد.

٨- امروزه , اینترنت به سریع ترین , گسترده ترین, کاراترین و مناسب ترین وسیلة اطلاع رسانی تبدیل شده است. » ( زارعی زاروکی , ١٣٧٩ )

ابعاد مثبت اینترنت

١- اطلاع رسانی به سریع ترین , گسترده ترین و کاراترین شکل.

٢- افزایش کیفیت و کمیت تحقیقات در نشریات بین المللی .

٣- نزدیک کردن مردم به هم.

۴- برقراری ارتباط صوتی و تصویری با اقتصادی ترین روش با دوستان یا همکاران.

۵- صرفه جویی در وقت و هزینه , از طریق تجارت اینترنتی.

۶- امکان دسترسی به عمیق ترین و جدیدترین مباحث علمی روز و دانشگاه های جهان .

ابعاد منفی:

« ١- ایجاد اختلال در نحوة ارتباطات و رفتار و زندگی اجتماعی, در صورت حاکمیت اینترنت بر زندگی ما, که تداوم آن باعث تعطیل حس عاطفی ما می شود.

  ٢- استفادة تفریحی و غیر علمی از آن .  

  ٣- امکان دسترسی به قبیح ترین و کثیف ترین برنامه ها.  

  ۴- اینترنت , از مضرات استفاده اش برای استفاده کننده ها, چیزی نمی گوید. »

  ۵- « از بین رفتن دنیای کودکی کودکان بر اثر استفادة بیش از حد از رایانه و اینترنت و سایر رسانه های تصویری و فردگرایی . » ( طباطبایی , ١٣٨١ )

«۶- بسیاری از بدخلقی ها, کم حوصلگی ها, عصبانیت ها, لجبازی ها, پرخاشگری ها و بی اشتهایی کلامی و تحصیلی فرزندان می تواند در نتیجة قرار گرفتن بیش از حد ایشان در معرض امواج دستگاه های تصویری, به خصوص کار با کامپیوتر, هنگام اتصال به اینترنت , بروز کند. 

  ٧- تعداد قابل توجهی از سایت ها یا فرستنده های کامپیوتری در شبکة اینترنت , به طور جدی شرایط روانی و نفسانی نوجوانان و جوانان و بزرگسالان را متاثر کرده, زمینة برخی از گرایش ها, تمایلات و رفتارهای نامطلوب از جمله خود ارضایی, ارتباطات غیراخلاقی, اشتیاق به برقراری روابط ناپخته, ناسنجیده و نامشروع جنسی را هموار نموده, به آن سرعت می بخشد.

 ٨- تماشای برنامه های تحریک کنندة کنش های نفسانی و تمایلات جنسی از شبکه ها و سایت های اینترنتی , به تدریج باعث اعتیاد روانی تماشا گران شده, زندگی فعال و پویای آن ها را فلج می کند. » (افروز, ١٣٧٩ )

آشنایی با صفحات وب

 وب مانند بقیه خدمات اینترنت مبتنی بر خدماتی است که از طریق آن می‌توان به گستره وسیعی از منابع اینترنت دسترسی پیدا کرد. برخلاف پیچیدگی اینترنت، ماهیت خود وب نسبتاً ساده است. از طرف دیگر وب جهانی بزرگترین و متنوع‌ترین مجموعه اطلاعاتی است که تا به حال گردآوری شده است و تلاشی است برای مرتبط ساختن انبای بشر با روش قدرتمند. این شبکه با امکانات گسترده خود یکی از پیشرفته‌ترین ابزار و خدمات اطلاع‌رسانی کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی است. هدف اصلی از ایجاد آن اشتراک مسائل تحقیقاتی و همکاری میان فیزیکدانان در نقاط مختلف و همچنین محور قرار دادن خواننده به جای نویسنده و گذار از متن به فرامتن (Hypertext) است. رشد و گسترش کاربرد وب نسبت به دیگر ابزارها و خدمات اینترنت به دلیل دو خاصیت عمده آن یعنی قابل استفاده بودن در محیط چندرسانه‌ای و قابلیت فرامتنی است. این مقاله بر آن است که ضمن تعریف و ارائه تاریخچه شبکه جهانی وب به مباحث مختلفی از قبیل خدمات وب، جذابیت وب، زبان وب جهانی، مرورگر وب، عواملی که باعث شهرت این شبکه شده است بپردازد و در پایان نیز نحوه کار وب را ارائه می‌دهد.

 وب جهانی چیست ؟

وب جهانی یا جهان تارگستر1 هم اکنون پس از پست الکترونیکی پرطرفدارترین سرویس شبکه اینترنت است که به دلیل دو خاصیت عمدهء آن یعنی قابلیت فرامتنی2 و همچنین چندرسانه‌ای3 بودن محیط وب استفاده از آن به سرعت رو به رشد است. وب مانند بقیه خدمات اینترنت مبتنی بر نظام خدمت گیرنده و خدمت دهنده عظیمی است که از طریق آن می‌توان به گستره وسیعی از منابع اینترنت دسترسی پیدا کرد.

وب که با اتصال به اینترنت برای هر کاربری قابل دسترسی است حاوی مقادیر تقریباً نامحدودی متن، صدا، ویدئو و داده‌های دیگری است که در میلیونها کامپیوتر (یا خدمت‌رسان4) در کل دنیا قرار دارد. فراپیوندها5 که در صفحات وب به صورت متن زیر خطدار با تصویر دیده می‌شوند مثل یک چسب صفحات وب را به هم می‌چسبانند. این فراپیوندها به شما امکان می‌دهند که به فوریت به سند و موضوع وب مرتبط دسترسی پیدا کنید. این سند در پنجره‌ای از برنامه مرورگر (خدمات گیرنده6) ظاهر می‌شود. پیش از اختراع وب، کاربران کامپیوتر مجبور بودند که نشانی فایل واقع در یک خدمات دهنده مشخص را تایپ کنند یا از فهرستهای طولانی منوها برای یافتن اطلاعات بهره بگیرند. زمانی که به اینترنت متصل می‌شوید و از برنامه مرورگر وب استفاده می‌کنید، می‌توانید اطلاعاتی را که به آن دستیابی دارید بدون توجه به اینکه در راینه محلی ذخیره شده یا در سوی دیگر جهان باشد بخوانید یا مشاهده کنید یا بشنوید. داستانی که در رایانه‌ای در سنگاپور ذخیره شده است ممکن است با اطلاعات بورس نیویورک، تصویری که در فرانکفورت ذخیره شده است و فایل صوتی که در توکیو ذخیره شده است ارتباط برقرار کند.

مجموعهء خدمتگرهای وب، اینترنت و مرورگر وب این اطلاعات را گردآوری و به صورت یک مجموعه متحد ارائه می‌کند. در واقع وب یک برنامهء خدمت گیرنده و خدمت دهنده است که از بسیاری جهات شبیه گوفر عمل می‌کند. وب مانند گوفر امکان دستیابی به اطلاعات را بدون دانستن محل نگهداری آنها در اینترنت فراهم می‌سازد و تنها برنامه‌ای در اینترنت است که به صورت فرامتن عمل می‌کند. برخی از منابع فرامتنی که در اینترنت وجود دارند فقط فایل‌های متنی ساده هستند. همچنین در وب ممکن است با فرامتن‌هایی مواجه شوید که شاهکارهای گرافیکی باشند و اینها هستند که باعث شهرت وب به عنوان یک رابط گرافیکی بسیار مطلوب شده‌اند. اگر رایانه شما به قابلیت‌های تصویری و صوتی مجهز باشد، می‌توانید تمام تصاویر و اصوات مرتبط به منابع وب را دریافت کنید و مورد استفاده قرار دهید. چنانچه این قابلیت‌ها در نظام تعبیه نشده باشد، وب منابعش را فقط به شکل ساده ارائه می‌دهد. ساخت فرامتن به عملیات بسیار زیادی نیاز دارد. هر کلمه متن ممکن است با منابع اطلاعاتی دیگر ارتباط و پیوند داشته باشد. این کار با استفاده از یک ویرایشگر فوق متن صورت می‌گیرد و متن را به زبانی ترجمه می‌کند که برقراری ارتباط با اسناد دیگر میسر باشد. عملاً وب اولین کوشش برای متصل ساختن بشر از طریق اینترنت نیست. وب چهارمین کوشش از چنین کوشش‌هاست. سه مورد دیگر فهرست‌های پستی، یوزنت، و گوفر هستند.

تاریخچه شبکه جهانی وب :

در اوایل دهه 1980 در موسسه سرن (مرکز تحقیقات هسته‌ای اروپا)، دانشمندی به نام تیم برنرزلی گسترش اتصال درونی رایانه‌های دنیا را مطرح کرد و پیش‌بینی کرد که در آینده بتوان به تمام اطلاعات و فایل‌های مرتب مربوط به فیزیک دسترسی یافت. در 1988 اولین برنامهء کاربردی فرامتن منتشر شد و در مارس 1989 برنرزلی به همراه روبرت کایلیائو برای شروع کار پروژه‌ای را ایجاد کرد که از طریق شبکهء رایانه‌ای دستیابی به فرامتن را فراهم می‌کرد. پروژه‌ای به نام «تار عنکبوتی وب» که شامل شبکه‌ای از پیوندها بود. در واقع هدف اصلی آن، اشتراک مسائل تحقیاتی و همکاری میان فیزیکدانان در نقاط مختلف بود. شبکهء وب در ماه مه 1991 پس از تحقیقات گسترده با نام وب در سرن منتشر شد و در سال 1993 به عموم معرفی گردید. شبکهء جهانی وب یکی از جدیدترین خدمات اطلاع‌رسانی در اینترنت است که نسبت به دیگر ابزارها و خدمات اینترنت به سرعت در حال رشد و گسترش است و بسیاری از صاحبنظران عقیده دارند که ظهور شبکهء جهانی وب با قابلیت ارائه تصاویر گرافیکی رنگی، فیلم، صوت و متن همراه با پیوندهای فرامتنی مهمترین دلیل رشد روزافزون استفاده از اینترنت است، به طوری که مشتاقان به کارگیری وب به سرعت در حال افزایش‌اند. طبق گزارش‌های آماری در ژوئن سال 1993 تنها 130 سایت وب بر روی اینترنت قابل دسترسی بود در حالی که این میزان تا ماه ژوئن سال 1995 به بیش از 23 هزار سایت وب رسید. همچنین طبق برآورد شرکت دیناکوئست تا پایان سال 1997 بیش از 80 میلیون رایانه به اینترنت متصل شد که رشدی معادل 71 درصد را نسبت به سال 1996 نشان می‌دهد. CERN در سال 1993 وب را برای استفاده به طور رایگان آزاد اعلام کرد. وب جذب کاربران در خارج از دنیای آموزشی را نیز آغاز کرده است. سازمان سرن، وب را در اختیار علاقه‌مندان به آن قرار داده است.

جذابیت وب

وب یک برنامهء در حال تغییر و تکامل است و از نقش اولیهء خود در ارتباطات دانشگاهی پا فراتر نهاده و برای نشر انواع اطلاعات به شکل جالب توجه برای مخاطبان اینترنت، در نظر گرفته شده است. برای کاربران جدید اینترنت، وب یک رابط چندمنظوره برنامه‌های کاربردی شبکه است که مرز میان آنها را پنهان ساخته است. رشد و گسترش کاربرد وب به دلیل قابل استفاده بودن در محیط چند رسانه‌ای همچنان ادامه دارد.

زبان جهانی وب

HTML زبان جهانی وب است و نیز زبانی است برای تنظیم صفحاتی که می‌توانند انواع اطلاعات متنوع وب را نمایش دهند و همچنین برای ایجاد اسناد و رابطه میان آنها مورد استفاده قرار می‌گیرد. تصاویر رنگی که بر روی وب دیده می‌شود فرمهایی که پر می‌کنید و نوارهایی که در حال عبور بر روی صفحه‌ای دیده می‌شود محصولاتی از زبان وب جهانی یا HTML است. شرکتهای نرم‌افزاری مختلف برنامه‌های خواندن و نوشتن HTML خاص خود را دارند و به فروش می‌رسانند، اما هیچ یک مالکیت HTML را ندارند. HTML استاندارد بین‌المللی است که توسط فرآیند سیاسی پیچیده‌ای نگهداری و روزآمد می‌شود و تا به حال به شکل بسیار خوبی عمل کرده است.

مرورگر وب

مرورگر وب برنامه‌ای است برای تبادل اطلاعات با خدمت‌دهنده‌های وب موجود در اینترنت. با برنامه مذکور می‌توان اسناد مورد نظر را نمایش داد. هر مرورگر باید حداقل قادر به درک HTML و نمایش متن باشد. اما توقع کاربران اینترنت در طی سالهای اخیر افزایش یافته است. یک مرورگر وب بسیار ایده‌آل، تجربه چند رسانه‌ای کاملی را با تصاویر، صدا، ویدیو، و حتی تصاویر سه بعدی در اختیار می‌گذارد. عموماً Netscape Navigator و Internet Explorer شرکت میکروسافت مشهورترین مرورگرها هستند. هر دوی آنها مرورگرهایی با بالاترین سطح هستند و رقابت تنگاتنگی در بین آنها وجود دارد. هر دوی آنها به طور مرتب روزآمد می‌شوند. بنابراین بهتر است همیشه نیم نگاهی به سایت وب Netscape و میکروسافت داشته باشید تا ببینید که نگارش‌های جدید موجودند یا خیر. هر دوی آنها به طور رایگان از طریق اینترنت قابل دسترسی‌اند. اولین مرورگر وب موزائیک نامیده می‌شد و هم اکنون نیز ویرایش‌های جدیدی از آن در دسترس است. در ژانویه 1992 از طریق FTP در اختیار عموم قرار گرفت.

خدمات وب

«خدمات وب» از نظر افراد مختلف معانی متفاوتی دارد. از نظر بعضی، این فناوری مهمترین دستاورد از زمان اختراع وب است و به عقیده برخی دیگر، تنها یک پیشرفت کوچک در یکپارچه‌سازی برنامه‌های شرکتی است. به هر حال آنچه مسلم است تاکنون هیچ یک از فناوری‌ها قبل از رواج کاربردشان، مانند خدمات وب جار و جنجال به راه نینداخته‌اند. ظاهراً این خدمات هم اکنون با عبور از مراحل تبلیغات گسترده و نیز رهایی از ابهام، به سومین مرحله از چرخه چهار مرحله‌ای زندگی خود رسیده و به واقعیت نزدیکتر شده‌اند.

خدمات وب، دیر یا زود برای حل مشکلات شرکتهای بزرگ، شرکتهای کوچک و کاربران نهایی، بهترین راه‌حل‌ها را ارائه خواهند داد، اگرچه هزینه این خدمات به احتمال زیاد بسیار زیاد خواهد بود. چه بسا این فناوری باعث دگرگونی ماهیت پردازش هم شود. در هر حال، بررسی دقیقتر این پدیده به شناخت و درک بهتر از این فناوری کمک می‌کند.

مفهوم خدمات وب

برخلاف بسیاری از فناوریهای پیشرفته پردازش، مانند کامپیوتر شخصی یا اینترنت، ماهیت فناوری خدمات وب شفاف و روشن نیست، به همین دلیل، تعاریف گوناگونی از آن ارائه شده که تقریباً هیچ یک از آنها با دیگری یکسان نیست. خدمات وب، هم به داده‌ها و هم به برنامه‌ها می‌پردازد، اما نه به طور همزمان. بنابراین خدمات وب ممکن است به انتقال داده‌ها بین سیستم‌های کامپیوتری ناسازگار سهولت بخشد، یا ماجولهای برنامه‌نویسی نوشته شده به زبانهای مختلف و قابل اجرا و نصب در سیستم‌های ناسازگار را ارائه کنند و یا حتی با هم ترکیب شده و برنامه‌های کاربردی بزرگتری را به وجود آورند. طبق اصطلاح رایج در این صنعت، فناوری خدمات وب، یک پلت فرم مبتنی بر استانداردها برای یکپارچه‌سازی اینترنت است. برای دستیابی به درک مشترکی از خدمات وب، فرض کنید که مالک یک شرکت متوسط تولیدی هستید که با حدود 200 عرضه کننده همکاری دارید. بیشتر این عرضه‌کنندگان ترجیح می‌دهند برای امور مربوط به انبارداری، فروش و سایر اطلاعات، با شرکت شما، از طریق اینترنت در ارتباط باشند. از طرفی هر یک از شرکتهای عرضه کننده سخت‌افزار، نرم‌افزار وسایل ارتباطی خاص خود را دارند و شرکت شما به منظور اشتراک اطلاعات با این عرضه‌کنندگان باید با سیستم‌های کامپیوتری هر یک از آنها آشنا شود. همچنین عرضه‌کنندگان باید دربارهء سیستم شما اطلاعات کافی داشته باشند. زیرا بدون این دانش متقابل، نه شرکت شمار توانایی طراحی و ایجاد ارتباط بین سیستم‌ها و اجرای طرح و حفظ و نگهداری آن را خواهد داشت و نه دیگر عرضه‌کنندگان.

 برخی از خدمات وب که ممکن است نقش مهمی را ایفا کنند، عبارتند از:

- انتقال داده بین سیستم‌های سازگار

- توزیع و به روزرسانی برنامه‌های کاربردی

- فروش بخشهایی از برنامه‌های کاربردی

- میزبانی برنامه‌های کاربردی

- ارائه خدمات اشتراک داده‌ها

- یکپارچه‌سازی برنامه‌های کاربردی موجود

- ایجاد قابلیت پردازش موازی (در بالاترین سطح ممکن)

 

فرآیند تولید و استفاده از خدمات وب

یکی از عناصر مهم دیگر در خدمات یا سرویس‌های وب، فرایند تولید و استفاده از آن است. ارائه‌کنندگان خدمات وب درباره محتوای این خدمات، یعنی داده‌ها و برنامه‌نویسی و یا هر دو تصمیم می‌گیرند. خدمات وب ممکن است شامل داده‌ها یا برنامه مربوط به پیش‌بینی وضعیت هوای یک شهر باشد. به ویژه، اگر برای ارائه این سرویس وب برنامه‌نویسی هم انجام شده باشد، آنگاه ارائه‌کننده خدمات درباره عملکرد یا وظایف خدمات تصمیم می‌گیرد. به علاوه این خدمات ممکن است حاوی یک فرآیند محاسبه یا انجام مبادلات باشد. تأمین‌کنندگان خدمات همچنین می‌توانند درباره شرایط دسترسی مصرف‌کنندگان به این خدمات و حق اشتراک و تأیید هویت آنها نیز تصمیم بگیرند. به طور کلی، تأمین‌کنندگان خدمات وب یک بسته نرم‌افزاری تولید می‌کنند که حاوی خدمات مفیدی است. مصرف‌کنندگان می‌توانند با مراجعه به یک فهرست، حاوی تعداد بسیار زیادی از خدمات، موضوع مورد نیاز خود را جستجو کنند. محتوای خدمات وب ممکن است بسیار کوچک (در حد یک بیت) یا بسیار بزرگ (در حد یک برنامه کامل) باشد. اما به دلیل اهمیت عملکرد آن با حجم بیشتر خدمات وب متوسط است و دریافت آن از شبکه مستلزم صرف زمان زیادی نیست. بنابراین محتوا و کاربردهای خدمات وب، محلی که در دسترس قرار می‌گیرند و نحوه استفاده کاربران از آنها بسیار متنوع است. به عبارت دیگر توان بالقوه زیادی در این بازار وجود دارد.

از Web 2 چه می دانید؟

 تعریف روشنی از "وب 2" وجود ندارد! اجازه دهید آنرا با طرح چند مثال و مقایسه، بیشتر بشکافیم. در "وب 1" سایتهایی توسط گروه کوچکی از تولید کنندگان محتوا برای خوانندگان بسیار راه اندازی شد. خوانندگان اگر درباره ویندور اطلاعات می خواستند به سایت مایکروسافت مراجعه می کردند، اگر خبر می خواستند به CNN سر می زدند و مواردی از این قبیل.

به مرور زمان خوانندگان علاوه بر خواندن شروع به نوشتن کردند. مسیر وب به گونه ای شد که اشخاص تمایل بیشتری برای انتشار محتوا در وب پیدا کردند. آنها نظرات شخصی خود را منتشر کردند، از تجربیاتشان نوشتند، تحلیل کردند و همینطور آموزش دادند.

در نتیجه ناگهان اطلاعات بسیاری در وب منتشر شد. بدین ترتیب پیگیری همه اطلاعات و مراجعه به همه سایتها و حتی سایتهای مورد علاقه برای خوانندگان غیر ممکن شد.

آیا می توان پذیرفت که اطلاعات مهم به دلیل کثرت سایتها و کمبود زمان از دسترسی کاربران دور بماند؟ روشن است که پاسخ "خیر" می باشد. با طرح سوالات بسیار دیگری از این دست، کم کم نیاز به تغییر در "وب 1" احساس شد.

رویکرد جدید وب اینگونه است: اطلاعات به واحدهای کوچکتری از "محتوا" خرد می شود و بوسیله سایتهای بسیاری توزیع می گردد. وب جدبد "دنیای اسناد" نیست بلکه "دنیای داده" است. ما دیگر به دنبال منابع قدیمی اطلاعات نیستیم بلکه به دنبال ابزاری هستیم که واحدهای کوچک اطلاعات را به روشهای تازه و موثر جمع آوری و تلفیق کند و در اختیارمان قرار دهد.

یک راه بسیار عالی برای درک بهتر "وب 2" بررسی ابزارهایی نظیر Google Earth, Google Maps, Microsoft Virtual Earth می باشد. به کمک این ابزار می توان کارتوگرافی، عکسبرداری ماهواره ای و جستجو در اینترنت را همزمان برای پاسخ دادن به پرسش "کجا؟" به خدمت گرفت.

Google Earth اطلاعات هر مکان را از منابع مختلف جمع آوری می کند و با توجه به شرایطی که کاربر مشخص می کند، نمایش می دهد.

Flicker را که سایتی معتبر برای مدیریت و به اشتراک گذاشتن عکس می باشد بررسی می کنیم. کاربران عکسهای خود را به کمک آن منتشر می کنند، سایز آن را تغییر می دهند، دسترسی به آن را مشخص می کنند، برای عکسهای خود و دیگران Tag (شناسه) تعریف می کنند. بدین ترتیب همه عکسها توسط خود کاربران دسته بندی و قابل جسجو می شوند.

 درک بهتر "وب 2" با انجام چند مقایسه

Web 1.0 <--> Web 2.0

mp3.com <--> Napster

Britannica Online <--> Wikipedia

personal websites <--> blogging

domain name speculation <--> search engine optimization

publishing <--> participation

directories-taxonomy <--> tagging - "folksonomy"

با انجام مقایسه های مذکور به خوبی رویکردها را در "وب 1" و "وب 2" نمایان می سازد. ویکی پدیا و بریتانیکا را مقایسه کنید: محتوای بریتانیکا را ویراستاران تهیه می کنند و کاربران تنها از آن استفاده می کنند اما تقریبا تمام محتوای ویکی پدیا را کاربران آن توسعه می دهند در حالیکه هر کاربر می تواند هر مطلبی را ویراش کند. هر داوطلب می تواند مقالات آنرا به سبک ویکی اضافه و ویرایش کند. این بدین معناست که دیگری نیز می تواند همان مقاله را ویرایش کند. مقایسه این دو سایت با هم به خوبی تمایز publishing و participation را نیز می رساند.

"وب 2" را یک رویکرد نو می دانند نه یک تکنولوژی تازه. خمیرمایه "وب 2" مشارکت با دیگران برای انجام دادن چیزهایی است که به تنهایی امکان انجام دادن آنها را نداریم. واقعا چه لذت بخش است که آدرس سایتهایی که آنها را دوست داریم، کلماتی که جستجو کرده ایم را با دیگران به اشتراک بگذاریم.

اگر هنوز هم "وب 2" برایتان مفهوم نیست، باید بگویم که وبلاگ و RSS هم جزو ابزار "وب 2" قلمداد می شوند. با در اختیار گذاردن RSS و یا XML یک سایت، داده های آن هم در سایتهای دیگر قابل استفاده است و هم با ابزار دیگر.

آیا برای خواندن مطالب یک سایت باید حتما از یک مرورگر استفاده کنیم؟ خیر. می توانیم به کمک RSS سایت مدنظر و نصب ابزار لازم حتی بدون مرورگرها محتوای مورد علاقه مان را پیگیری کنیم. من این کار را کرده ام و از آن لذت می برم. هر روز صبح در حالیکه مشغول خواندن و پاسخ دادن به ایمیلها هستم، در پشت صحنه intraVnews عزیز مشغول جمع آوری اطلاعات از منابعی است که دوست دارم. جالب نیست؟

همینطور می توانید صفحه گوگل را متناسب با سلیقه خود شخصی سازی کنید و RSS های مختلف را به آن معرفی نمایید. در این صورت نیازی به نصب برنامه خاصی ندارید و در هر جا که باشید به منابع اطلاعی مورد علاقه خود تنها از طریق صفحه گوگل دسترسی خواهید داشت! باور کنید وب جذاب تر شده است. شاید همین قابلیتهای ساده باعث شده است که جمع آوری اخبار 15 برابر بیشتر از خواندن وبلاگها طرفدار داشته باشد (قابل توجه طرفدار متعصب وبلاگها!)

"وب 2" آثار متفاوتی دارد. بر روی رفتارهای اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی کاربران خود تاثیر می گذارد. یکی از گروههایی که بیشترین تاثیر را می پذیرد، طراحان و توسعه دهندگان وب هستند. درست است که مهارتهای فنی آنها تغییر می یابد اما تغییر اصلی آنجاست که آنها باید محتوا را به صورتی منتشر کنند که بخشی از کل باشد به گونه ای که در کل وب قابل استفاده باشد نه یک جزیره دور افتاده.

تا دسترسی کامل به "وب 2" راه بسیاری وجود دارد. "وب 2" حتی مخالفانی دارد. زمانی Tim Bray مدیر تکنولوژیهای وب شرکت سان برداشت منفی خود را از آن ابراز داشت که البته زمینه ساز بحثهای بسیاری نیز شد.

اما وقتی سایتی مانند 43things.com اینهمه طرفدار دارد، مایکروسافت live.com را برای حفظ انحصارش راه اندازی می کند و یاهو del.icio.us را خریداری می کند، نمی توانیم "وب 2" را ساده بگیریم. به هر حال "وب 2" در راه است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

روشهای دسترسی به اینترنت

مفاهیم اولیه و شرایط اولیه

برای استفاده از خدماتی که اینترنت به ما می دهد باید کامپیوتر خود را به شبکه جهانی متصل کنیم تا از طریق ماهواره ها و روتر ها اطلاعات ما به صورت بسته هایی در سوییچینگ شبکه ها جا به جا شوند و تا به اطلاعات دسترسی پیدا کنیم .

در توضیح باید بگویم که اطلاعات ما و انتقال داده ها طبق قراردادها و پروتکل های خاصی بسته بندی می شوند و در لایه های مختلف شبکه روی آنها عملیات هایی انجام می شود از جمله رمز کردن ( کد کردن ) در فرستنده و در مقابل رمزگشایی ( دیکدینگ ) در گیرنده و عملیات های دیگری که جای بحث آنها اینجا نمی باشد . تنها خوب است بدانیم که بسته های اطلاعاتی ما در روترها ( مسیریاب ها ) با توجه به مسیری که به آنها داده ایم جا به جا می شوند .

خوب پس باید برای دسترسی به اینترنت به تجهیزاتی احتیاج داریم که بتوانیم عملیاتهایی مثل کدینگ و دیکدینگ را انجام دهیم ، طبق قراردادها بسته ها را جا به جا کنیم ، همگام سازی یا همزمانی انجام دهیم تا درصد از بین رفتن اطلاعات و یا بروز خطا بسیار کم شود و ...

این تجهیزات هم سخت افزاری هستند و هم نرم افزاری . یعنی هم شما باید یک سری سخت افزار به کیس ِ کامپیوتر خود اضافه کنید ( سخت افزار ) و هم برنامه هایی روی سیستم عامل خود نصب کنید ( نرم افزار ) و بعد از آمادگی شما برای اتصال به شبکه جهانی باید به صورتی خود را به آن متصل کنید . مثل آمادگی یک وسیله برقی که باید برای استفاده از برق شهر با سیم به پریز متصل شود تا بتواند از آن استفاده کند .

در روش اول و دوم ما از خطوط تلفن استفاده می کنیم . همه ما شاهد این ارتباط بوده ایم . ارتباط صوتی با اقصی نقاط جهان با استفاده از خطوط تلفن ، پس این روش برایمان ملموس تر خواهد بود .

پس با فرض آنکه مودم مناسب نصب شده است و درایورهای آن روی سیستم عامل شما یا همان ویندوز شما نصب شده است و یک خط تلفن در دسترس شما هست ، به روش های دسترسی به اینترنت می پردازیم .

دسترسی به اینترنت (Internet access) با شیوه‌ها و روش های مختلفی صورت می پذیرد.

معمول‌ترین روش خانگی برای اتصال به اینترنت Dial-up و Broadbandو ADSL است. کامپیوترهای خانگی ممکن است از طریق خط تلفن با مودم، DSL یا مودم کابلی به فراهم‌کننده خدمات اینترنت (ISP) متصل شود. در یک شرکت یا دانشگاه کامپیوترها به یک شبکه محلی (LAN) در داخل سازمان وصل هستند. این شبکه را می‌توان از طریق یک خط تلفن سریع مثل T۱ یا E۱ به یک فراهم‌کننده خدمات اینترنت (ISP) وصل کرد. ISPها به ISPهای بزرگ‌تر وصل می‌شوند و ISPهای بزرگ‌تر یک ستون فقرات (Backbones) فیبر نوری را برای یک کشور یا ناحیه برقرار می‌کنند. ستون‌های فقرات در سراسر دنیا از طریق کابل نوری، کابل زیر دریا یا ماهواره به هم متصل هستند.

مکان‌های عمومی که از اینترنت در آنها استفاده می‌شود شامل کتابخانه‌ها و کافی نت‌ها هستند. جایی که کامپیوتر متصل به اینترنت قابل دسترس است. همچنین دسترسی به اینترنت از مکان‌هایی مثل سالن‌های فرودگاه‌ها امکان‌پذیر است. مکان‌هایی که باید ایستاده و سریع کار با اینترنت را انجام به نام‌های گوناگونی معروف هستند مثل کیوسک عمومی اینترنت، پایانه دسترسی عمومی یا تلفن پولی وب .

هم اکنون سامانه Wi-Fi می‌تواند امکان دسترسی به اینترنت را بصورت بی‌سیم فراهم کند. این سیستم یا Hotspot می‌تواند بصورت رایگان برای همه یا برای ثبت نام کنندگان و یا بصورت اشتراکی باشد. در این سیستم که در پی آن به عنوان مثال کافی‌نت Wi-Fi بوجود می‌آید افراد می‌بایست رایانه‌ای که قابلیت اتصال به شبکه محلی بی‌سیم را دارد را با خود همراه داشته باشند. Hotspot به محدوده مکانی خاصی وابسته نیست و می‌تواند در یک فضای باز و در یک پارک یا منطقه مرکزی شهر قابل دسترس باشد.تلاش برای تشکیل این شبکه‌ها در نهایت به تشکیل مجمع شبکه‌های بی‌سیم منجر شده‌است.

استفاده از رایانه شخصی برتری‌های زیادی نسبت به استفاده از رایانه‌های عمومی دارد. به‌وسیله رایانه شخصی امکان دریافت و ارسال بیشتری فایل وجود دارد با استفاده از مرورگر شخصی و تنظیمات شخصی آن که این امکان در رایانه عمومی وجود ندارد. همچنین استفاده از نرم‌افزارهای خاص و فضای بیشتر جهت نگهداری اطلاعات و نامه‌های الکترونیک و فایلها. در رایانه‌های عمومی فضای صندوق پستی الکترونیک و امکان اجرای نرم افزارها بسیار محدود است. با توجه به این موارد می‌بینیم که اگر امکان استفاده از رایانه شخصی با سامانه بی‌سیم وجود داشته باشد برتری‌های زیادی به کاربران خواهد داد.

با گذشت زمان و با رواج روز افزون کاربرد‌های حیاتی اینترنت در جوامع گوناگون تعداد کشورهایی که دسترسی به اینترنت را بصورت مطلوب و با سرعت مناسب در اختیار کاربران قرار می‌دهند هم رو به فزونی و افزایش است. در ادامه شیوه های مختلف دسترسی به خدمات اینترنتی مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.

دسترسی تلفنی یا Dial U

در این روش شما از خط تلفن خود به صورت سریال یا غیرهمزمان استفاده می کنید . این بدان معنی ست که اگر خط تلفن شما اشغال باشد شما همزمان نمی توانید به اینترنت وصل شوید . پس در یک لحظه تنها یک نفر می تواند از تلفن برای تماس استفاده کند و همزمان با یک خط نمی توان به دو جا زنگ شد ! و نیز اتصال شما به اینترنت نیز مانند گرفتن یک شماره و صحبت با آن است و نیز حتی قیمت آن نیز همانند یک تلفن داخل شهری حساب می شود . این هزینه بسیار مناسب می باشد چرا که برای تماس با خارج کشور یا ارتباط همزمان ( موازی ) با چند نفر هزینه بیشتری را باید متقبل شوید.پس برای این اتصال کافی ست که سوکت خط تلفن را به پشت کیس ِ کامپیوتر بزنید .

پس تا اینجای کار این کارها را انجام داده اید ، داشتن مودم ، نصب درایور ِ آن ، زدن سیم سوت دار تلفن به پشت کیس و خرید یک کارت اینترنت مناسب . ( برای اطلاعات بیشتر در مورد کارت اینترنت و کالاهای شرکت های مختلف می توانید به قسمت اطلاعات ِ فروش مراجعه کنید )

کارت اینترنت و قسمتهای مختلف آن

کارت اینترنت شامل چند قسمت می باشد که به تفصیل آن می پردازیم :

یک قسمت آن در موقع خرید از یک ورق نقره ای رنگ پوشیده شده است که آن اطلاعات ِ شخص شماست که می توانید با آن به مدت نوشته شده روی کارت و مدت زمان اعتبار آن ، به اینترنت وصل شوید . باید دقت داشته باشید که حتما باید این قسمت سالم بوده و پاک نشده باشد . دقت گنید اگر هنگام خرید این قسمت دچار مشکل بود سریع آن را پس داده و یک کارت دیگر بگیرید .

چرا ؟؟

برای آنکه این قسمت اگر مشخص باشد و کس ِ دیگری آن را یادداشت کرده باشد و یا دیده باشد می تواند از کارت شما استفاده کرده و از اعتبار ِ شما استفاده کند . پس این قسمت ، اطلاعات ِ شخصی شما محسوب می شود و از آن نگه داری کنید .

این قسمت شامل User Name( نام کاربری) و Password(رمز عبور ) شماست .

قسمت دیگر شماره تلفن های اتصال به شبکه می باشد .

به کارت اینترنت خود نگاه کنید و قسمت های گفته شده را پیدا کنید .

از دیگر اطلاعات روی کارت شماره سریال آن می باشد که هر وقت در اتصال دچار مشکلی شدید می توانید با تماس با پشتبانی آن شرکت ( که یکی از خدماتی ست که به رایگان به شما ارائه می کند ) با ارائه شماره سریال کارت مورد نظر متخصص مربوطه می تواند ، به شما کمک کند .

آغاز اتصال به اینترنت :

حال باید برای اتصال ، یک Dial Connection برای اتصال ایجاد کنید . کانکشن ( Dial Connection) به صورت نرم افزاری و اتوماتیک با شماره تماس ِ اتصال تماس گرفته و با آن ، طبق قرارداد های تعریف شده ارتباط برقرار می کند .

حال چگونه ساختن یک Dial Connection را به تفصیل توضیح می دهیم :

1-به قسمت start منو رفته

2- سپس به Setting رفته و Network Connection و روی آن کلیک راست کنید و سپس روی openکلیک کنید .

 

3-پنجره ایی باز می شود به صورت شکل مقابل با نام Network Connection .

4-حال روی Creat a new connection کلیک کنید تا پنجره ایی دیگر باز شود .

 

5- روی next کلیک کنید .

 

6- در پنجره بعدی دقت کنید که Connect to the Internet انتخاب شده باشد ( البته به صورت پیش فرض این انتخاب شده است ) روی Next کلیک کنید .

 

7- حال در پنجره بعدی Set Up connection manually را انتخاب کنید و Next را بزنید .

 

8 دوباره next را بزنید ( در این قسمت dial up را انتخاب می کنیم . )

 

9- دوباره next را بزنید در این صورت نام پیش فرض آن انتخاب می شود . ( دراین قسمت می توانید نام Isp یا کارتی که خریده اید را بنویسید یا هر نام دیگری را . )

 

10-در پنجره های بعدی دوبار next را بزنید تا به صفحه ای برسید که finish دارد و روی آن کلیک کنید . ( در دو صفحه ای که next زدیم می توانیم شماره تماس و username و password را بزنیم که البته می توان بعد از پایان کار این کار را انجام داد )

 

 

دقت بفرمایید در صفحه آخر که finish دارد می توان به صورت شکل زیر یک تیک زد تا یک شورت کات از این کانکشن در صفحه دسکتاپ ایجاد شود . ( تا راحت تر همیشه در دسترس شما باشد )

 

حال در پایان صفحه Dial Connection باز می شود و می توان در اینجا username و password را وارد کنید .

 

بعد از وارد کردن پسورد می توان تیک مربوط به حفظ این شماره برای اتصال برای دفعات بعد را ، زد تا دفعات بعد که کانکشن را باز می کنیم این مقدار در آن حفظ شده باشد .

 

حال می توان چندین شماره به آن وارد کرد تا در صورت اشغال بودن یکی از شماره ها به صورت اتوماتیک به دیگر شماره ها برود . برای این کار روی properties کلیک کنید .

 

حال صفحه زیر باز می شود و این بار روی دکمه مشخص شده در عکس کلیک می کنید .

 

در صفحه زیر می توانید شماره های مورد نظر را add کنید . پس به ترتیب صفحه های زیر را مشاهده خواهید کرد .

 

 

سپس همه فرم های باز شده را ok کرده و در آخر dial را در فرم آخر می زنیم تا با شماره مورد نظر شروع به شماره گیری و اتصال شود .

 

و وقتی شما علامت دو کامپیوتر را در سمت راست پایین ِ مانیتورمشاهده کردید نشاندهنده اتصال شماست .

 

 

اینترنت پرسرعت ADSL

با گسترش کاربرد اینترنت در سراسر جهان و نفوذ ابزارهای ارتباط با اینترنت به تمام بخش‌های زندگی بشری، امکانات و فناوری‌های استفاده از اینترنت و ابزارهای آن نیز به شکل چشم‌گیری در حال تغییر و تحول است و روزانه ابزارهای جدیدی برای استفاده کارآمدتر و سریع‌تر از اینترنت به عنوان بستری برای استفاده از آخرین فناوری‌های روز به کاربران ارایه می‌شود. شاید بتوان یکی از دلایل این مسئله را تاثیر استفاده از اینترنت به عنوان ابزاری برای رشد و توسعه کشورها دانست.

به همین خاطر است که میزان استفاده از اینترنت توسط افراد یک جامعه به عنوان شاخصی برای میزان رشد و پیشرفت کشورها در نظر گرفته می‌شود و هر چه میزان استفاده از اینترنت توسط افراد و سازمان‌های یک کشور بیشتر باشد، آن کشور توسعه‌یافته‌تر خواهد بود. چه آن که، دسترسی سریع به اطلاعات به عنوان کلیدی‌ترین عامل در عصر حاضر همیشه مورد توجه افراد و سازمان‌ها و موسسات بوده است.

بر این اساس، استفاده از ابزارهای کارآمد برای اتصال به اینترنت و بهره‌گیری از امکانات اینترنت برای دسترسی بسیار سریع به آخرین اطلاعات و دانش روز امری بسیار ضروری است. استفاده از فناوری ADSL که برای برقراری ارتباط پرسرعت و بدون قطعی با اینترنت، طراحی و در اختیار کابران قرار گرفته است، می‌تواند به خوبی پاسخ‌گوی نیازهای یاد شده باشد و سهولت دسترسی مداوم به اینترنت را برای کاربران با سرعت قابل ملاحظه‌ای فراهم سازد.

با بهره‌گیری از فناوری ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line ) کاربران قادر خواهند بود تنها با استفاده از یک خط تلفن، کامپیوتر و مودم ADSL بدون مشغول کردن خط تلفن، به صورت دایم و با سرعتی بالا به اینترنت متصل شوند. به سخنی دیگر، با استفاده از این فناوری، امکان استفاده‌ی دو منظوره از یک خط تلفن فراهم می‌گردد تا ضمن استفاده از خط تلفن برای مکالمه‌های تلفنی، از آن برای برقراری ارتباط پرسرعت و بدون قطعی با اینترنت و بدون هزینه‌ی پالس تلفن بهره جست.

در حقیقت، با استفاده از این فناوری، می‌توان از یک خط تلفن افزون بر انتقال صوت، برای انتقال داده نیز استفاده کرد تا ضمن این که خط تلفن به صورت عادی برای کاربردهای مکالمه و ارسال و دریافت نمابر مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای انتقال داده نیز به کار گرفته شود. افزون بر امکان استفاده دو منظوه از یک خط تلفن، آنچه که این فناوری را از دیگر فناوری‌های اتصال به اینترنت متمایز ساخته، سرعت بالای آن است. به گونه‌ای که می‌توان با استفاده از ADSL با سرعتی تا 40 برابر بیشتر از اتصال از طریق شماره‌گیری تلفنی به اینترنت متصل شد.

در توضیح این فناوری و استفاده دو منظوره از یک خط تلفن باید گفت، اساس این فناوری بر مبنای استفاده از فضای خالی سیم‌های مسی تلفن قرار دارد. بدین ترتیب که سیم مسی تلفن همانند لوله‌ای‌ست که هنگام استفاده از تلفن برای مکالمه‌های صوتی، تنها قسمت اندکی از فضای آن به کار گرفته و مشغول می‌شود.

بر این اساس، به سادگی می‌توان از فضای استفاده نشده سیم مسی خط تلفن برای کاربردهای دیگر همچون انتقال داده‌ها آن هم با سرعت بالا و هم‌زمان با انتقال اطلاعات صوتی بهره گرفت. نکته‌ی جالب توجه آن که برای این کار تنها استفاده از یک دستگاه مودم ADSL و یک دستگاه تفکیک‌کننده Splitter کافی‌ست و کاربران نیازی به استفاده از تجهیزات پیچیده و خاضی برای این منظور ندارند و تنها با به کارگیری این دو و اتصال آنها به رایانه و خط تلفن می‌توانند به سادگی به ارتباط پرسرعت با اینترنت دسترسی یابند. نصب و راه‌اندازی این فناوری به سهولت انجام می‌شود و پس از به کارگیری آن، نیازی به شماره‌گیری برای اتصال به اینترنت وجود ندارد و با روشن کردن دستگاه کامپیوتر، به طور مستقیم اتصال به اینترنت نیز برقرار خواهد بود.

در حال حاضر، فناوری ADSL امکان دریافت داده‌ها را با سرعتی تا حد 8 Mbps و ارسال داده‌ها را با سرعتی تا حد 1 Mbps فراهم می‌آورد که بی‌گمان با پیشرفت دانش و فناوری روز و با توجه به این که فناوری ADSL به سرعت در حال پیشرفت و فراگیر شدن است، امکان افزایش این سرعت‌ها نیز وجود دارد.

گفتنی‌ست، استفاده از راهکار اینترنت پرسرعت (ADSL)، بستر بسیار مناسبی را برای استفاده از آخرین امکانات و فناوری‌های روز دنیا فراهم می‌سازد و کاربران به دلیل ارتباط پرسرعت و دایمی با اینترنت می‌توانند از مجموعه‌ی خدمات تکمیلی ADSL همچون امکان مشاهده فیلم‌ها و برنامه‌های تصویری درخواستــی از طریق اینتـــرنت و تلویزیــــون خانگی (Video on Demand)، امکان استفاده از بازی‌های اینترنتی (Gaming) و ... بهره گیرند.

ویژگی های فناوری ADSL

استفاده از فناوری اینترنت پرسرعت (ADSL) ویژگی‌ها و مزایایی را برای کاربران و استفاده‌کنندگان از آن به همراه می‌آورد که برخی از آنها عبارت است از:

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت (تا 40 برابر سرعت برقراری ارتباط از طریق شماره‌گیری)

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت بدون نیاز به استفاده از کابل اختصاصی جدید

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت بدون نیاز به شماره‌گیری

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت بدون هزینه پالس مکالمه تلفن

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت بدون مشغول شدن خط تلفن

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت در حین مکالمه با تلفن

برقراری ارتباط پرسرعت با اینترنت برای ایجاد شبکه مجازی خصوصی (VPN)

برقراری ارتباط پر سرعت با اینترنت برای بهره‌گیری از امکانات ویدیویی و صوتی در اینترنت و ویدیو کنفرانس

برقراری ارتباط پرسرعت به صورت دایم و بدون قطع شدن ارتباط

نصب و راه‌اندازی سریع و آسان

اتصال دائم و بدون وقفه و مطمئن به شبکه مخابرات جهانی اینترنت.

هزینه ثابت ماهانه.

بدون هزینه نصب

هزینه مبتنی بر حجم ارسال و دریافت نیست

نیاز به کابل کشی مجدد نیست .

بیشتراز یک نفر از هر اتصال استفاده خواهند نمود

ارائه انواع سرویس های مختلف براساس بستر شبکه DSL VOIP, Video on demand – VoDSL

مودم ADSL چیست ؟

با توجه به فراگیرشدن استفاده از اینترنت پرسرعت یا همان ADSL می بایست جهت استفاده شخصی یا عمومی قسمت اصلی آن که طرف کاربر استفاده می شود را کامل بشناسیم، چون این مطلب هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ کیفی می تواند تاثیر موثری در استفاده از اینترنت و به کارگیری آن داشته باشد. در ادامه به تعریف و نحوه کار یک مودم ADSL می پردازیم.

تعریف یک مودم ADSL:

برای آنکه بدانیم یک مودم ADSL چگونه کار می کند اول در مورد ارتباط مودمهای DSL که ADSLنیز از خانواده آنها می باشد صحبت می کنیم.

نحوه کار مودم‌های DSL

کاربران از طریق یک مودم معمولی، یا با استفاده از شبکه محلی در دفتر کار خود، یا از طریق یک مودم کابلی و یا با استفاده از یک اتصال DSL به اینترنت متصل می‌شوند. اتصال DSL یک اتصال پر سرعت است که از سیم‌های عادی به کار رفته در خطوط تلفن استفاده می‌کند .

مزایای اتصال DSL عبارت هستند از :

کاربران می‌توانند در هنگام اتصال به اینترنت از خط تلفن برای برقراری مکالمات تلفنی نیز استفاده کنند .

سرعت مودم‌های DSL از مودم‌های معمولی بسیار بالاتر است (۵/۱ مگابیت در ثانیه) در مقایسه با ۵۶ کیلوبیت در ثانیه.

برای استفاده از مودم‌های DSL لزومیً به سیم‌کشی جدید نیاز نیست. این مودم‌ها می‌توانند از خط تلفن موجود کاربران استفاده کنند .

شرکتی که اتصال DSL را ارائه می‌کند، معمولاً مودم را نیز به همراه خدمات نصب ارائه می‌کند .

مودم‌های DSL نقاط ضعفی نیز دارند که عبارت هستند از :

هر چه فاصله کاربران از مرکز ارائه کننده خدمات کمتر باشد، این مودم‌ها بهتر کار می‌کنند.

سرعت اتصال از طریق این مودم‌ها به هنگام دریافت داده‌ها از اینترنت، بیشتر از زمان ارسال داده است .

خدمات DSL یا به عبارت دیگر روشی که برای گنجانیدن اطلاعات بیشتر در یک خط تلفن معمولی به کار می‌رود تا امکان برقراری ارتباط تلفنی را در حین اتصال به اینترنت به کاربران دهد، شرح داده شده است .

تقسیم سیگنال‌ها:

دو استاندارد رقیب و ناسازگار برای مودم‌های ADSL ، وجود دارد :

۱. استاندارد رسمی ANSl که سیستمی به نام Discrete Multitone یا DMT است و طبق گزارش تولید کنندگان، امروز ، اکثر تجهیزات ADSL از آن استفاده می‌کنند؛

۲. استانداری که در گذشته مورد استفاده قرار می‌گرٿت و کاربرد ساده‌تری داشت، سیستم CAP بود که در بسیاری از اتصالات اولیه ADSL به کار می‌رفت.

سیستم CAP ، سیگنال‌های خط تلفن را به سه باند مختلف تقسیم می‌کند: مکالمات تلفنی در باند صفر تا چهار کیلوهرتزی حمل می‌شوند، مانند وضعیت موجود در تمام مدارهای POTS کانال انتقال دهنده داده‌ها از کاربر به سرور که در باند بین ۲۵ و ۱۶۰ کیلوهرتز ، منتقل می‌شود. کانال انتقال داده از سرور به کاربر که از فرکانس ۲۴۰ کیلوهرتز آغاز شده و طبق شرایط (طول خط ، میزان پارازیت و تعداد کاربران در یک مرکز سوئیچ مخابرات) تا حداکثر ۵/۱ مگاهرتز افزایش می‌یابد.

این سیستم، با سه کانال که با فاصله زیاد از یکدیگر قرار دارند، احتمال تداخل بین کانال‌های یک خط یا تداخل بین سیگنال‌های خطوط مختلف را به حداقل می‌رساند. سیستم DMT نیز سیگنال‌ها را به کانال‌های مجزا تجزیه می‌کند. اما برای تبادل داده‌ها بین کلاینت و سرور از دو کانال عریض استفاده نمی‌کند، بلکه داده‌ها را در ۲۴۷ کانال جداگانه با پهنای باند ۴ کیلوهرتز جای می‌دهد.

در مقام مقایسه، مجسم کنید که شرکت مخابرات خط مسی تلفن شما را به ۲۴۷ خط چهار کیلوهرتزی تقسیم کرده و سپس به هر یک از آنها یک مودم وصل کند ؛ در نتیجه معادل ۲۴۷ مودم در یک زمان به کامپیوتر شما متصل خواهد شد . هر کانال کنترل می‌شود و اگر کیفیت آن بیش از حد پایین باشد، سیگنال به کانال دیگری انتقال داده می‌شود.

این سیستم به‌طور دائم سیگنال‌ها را به کانال‌های مختلف منتقل می‌کند تا بهترین کانال‌ها را برای انتقال و دریافت بیابد. به علاوه ، بعضی از کانال‌های سطح پایین‌تر (کانال‌هائی که با ٿرکانس ۸ کیلوهرتز آغاز می‌شوند)، به عنوان کانال‌های دو جهته مورد استفاده قرار می‌گیرند. کنترل و مرتب سازی اطلاعات در کانال‌های دو جهته و حفظ کیفیت در تمامی ۲۴۷ کانال ، موجب پیچیده شدن پیاده‌سازی DMT در مقایسه با سیستم CAP شده است، اما در عوض DMT انعطاف پذیری خطوطی را که کیفیت‌های مختلف دارند، افزایش می‌دهد. البته از نظر کاربران DSL سیستم‌های CAP و DMT با یکدیگر مشابه هستند. با نصب ADSl معمولا چند فیلتر کوچک در اختیار کاربر قرار می‌گیرد تا آنها را به پریزهای مورد استٿاده تلفن متصل کند. این فیلترها، فیلترهای ساده‌ای به نام فیلتر پایین گذر LP هستند که تمام سیگنال‌هائی را که فرکانس آنها از حد خاصی بالاتر است، حذف می‌کنند.

از آنجائیکه تمام مکالمات تلفنی در فرکانس‌های پایین‌تر از چهار کیلوهرتز صورت می‌گیرند، فیلترهای LP برای متوقف کردن تمام ارتباطات بالاتر از این فرکانس ساخته می‌شوند تا سیگنال‌های داده با مکالمات استاندارد تلفنی تداخل نکنند .

تجهیزات DSL:

تجهیزات اتصالات ADSL شامل دو قطعه است؛ یک قطعه که مورد استفاده کاربران قرار می‌گیرد و قطعه دیگر که ارائه دهندگان خدمات اینترنتی، شرکت تلفن یا سایر تامین کنندگان خدمات DSL به آن نیاز دارند .

قطعه مورد استٿاده کاربران ، یک گیرنده/فرستنده DSL است که می‌تواند خدمات دیگری نیز ارائه کند . تامین کنندگان خدمات DSL برای دریافت اتصالات مشتریان خود، به یک DSLAM نیاز دارند .

گیرنده / فرستنده DSL:

اغلب کاربران خانگی به دستگاه گیرنده/فرستنده DSL خود ( مودم DSL) گویند اما مهندسان شرکت مخابرات یا ارائه دهندگان خدمات اینترنتی ، آن را ATU_R می‌نامند . صرف نظر از نام این دستگاه ، این وسیله ، نقطه ارتباطی داده‌های موجود در کامپیوتر یا شبکه کاربر با خط DSL است. اگر چه اکثر مودم‌های نصب شده در مناطق مسکونی از اتصالات USB یا اترنت ۱۰ Base_T استفاده می‌کنند اما می‌توان دستگاه گیرنده / فرستنده را به روش‌های مختلفی به تجهیزات کاربر متصل کرد. با وجود این که اکثر گیرنده/فرستنده‌های ADSL عرضه شده توسط ارائه دهندگان خدمات اینترنتی و شرکت مخابرات صرفاً گیرنده/فرستنده هستند، دستگاه‌هائی که شرکت‌های مورد استفاده قرار می‌دهند ممکن است از ترکیب روترهای شبکه، سوئیچ‌ها یا سایر تجهیزات شبکه سازی در یک پلت فرم تشکیل شده باشند.

DSLAM:

دستگاه DSLAM مورد استفاده ارائه کنندگان خدمات دسترسی، دستگاهی است که در واقع امکان کارکرد DSL را به وجود می‌آورد. DSL_AM اتصالات تعداد زیادی از مشتریان را جمع آوری کرده و آنها را در یک اتصال پرظرفیت به اینترنت قرار می‌دهد. دستگاه‌های DSLAM معمولاًَ انعطاف‌پذیر هستند و می‌تواننداز انواع DSL و انواع مختلف پروتکل‌ها و استانداردها (برای مثال CAP وDMT) پشتیبانی کنند. به علاوه ، دستگاه DSLAM ممکن است قابلیت‌های دیگری از جمله مسیریابی یا اختصاص آدرس‌های LP پویا به مشتریان را نیز داشته باشد. DSLAM تفاوت‌هائی اساسی میان اتصالات ADSL و مودم‌های کابلی ایجاد می‌کند. از آنجائیکه کاربران مودم‌های کابلی معمولاً یک شبکه را که یک محله مسکونی را تحت پوشش قرار می‌دهد بین خود تقسیم می‌کنند، در بسیاری از موارد افزایش تعداد کاربران به کاهش کیفیت منجر می‌شود.

مودم‌های ADSL یک اتصال اختصاصی را از هر کاربر به DSLAM باز می‌گردانند و به این ترتیب کاربران به هنگام اضافه شدن کاربران جدید به شبکه ، کاهشی در عملکرد احساس نمی‌کنند ، البته تا زمانی که تعداد کل کاربران موجب ازدحام در یک اتصال مجزا و پرسرعت به اینترنت نشود. در آن مقطع ، تامین کنندگان خدمات می‌توانند با ارتقاء این فناوری، امکانات بیشتری را برای تمام کاربران متصل به DSLAM فراهم کنند.

 

 

مودم کابلی یا ADSL ؟

اغلب شرکتهایی که سرویس ADSL ارائه می کنند،انتخاب ISPرا بر عهده خود شما می گذارند ولی شرکتهای کابلی، اغلب خود آنها ارائه دهنده سرویسهای اینترنت هستند و دست شما برای انتخاب ISP باز نیست. هر دوی این سیسنمها در بخش ستون فقرات از فیبر نوری استفاده می کنند،ولی بخش انتهایی آنها متفاوت است.

مودم کابلی در بخش انتهایی از کابل کواکسیال استفاده می کند وADSL از زوج تابیده.

ظرفیت کواکس صدها برابر زوج تابیده است،اما تمام این ظرفیت در اختیار کاربر اینترنت نیست.

درADSL، شرکت سرویس دهنده ظرفیت خط را به صراحت مشخص می کند اما شرکتهای کابلی هرگز درباره ظرفیت سرویس خود صحبت نمی کنند،چون این ظرفیت به تعداد کاربرانی که در هر لحظه روی یک کابل هستند،بستگی دارد.

در ADSL افزایش تعداد کاربران تاثیری روی کیفیت خط نخواهد گذاشت، چون هر کاربر دارای یک خط مستقل است

ولی در کابل این افزایش موجب افت کیفیت می شود.

ADSL بدلیل ماهیت نقطه به نقطه از ایمنی بالاتری نسبت به کابل برخوردار است وهر کاربری که به کابل دسترسی داشته باشد، می تواند تمام بسته های منتشر شده رو ی آنرا بخواند البته تمام شرکتهای معتبر کابلی ترافیک را در هر دو جهت رمز می کنند.اما همین که کسی بتواند اطلاعات رمز شده شما را هم بگیرد،ضریب ایمنی را پائین می آورد.

 

 شبکه های بیسیم (wireless network)

درساده ترین صورت،شبکه های بیسیم را می توان به سه دسته بزرگ تقسیم کرد:

1. ارتباطات بین سیستمی

2. LANهای بیسیم

3. WANهای بیسیم

ارتباطات بین سیستمی (system interconnjection )

یعنی برقراری ارتباط بین قطعات داخلی یک کامپیوتر با استفاده ازامواج رادیویی کوتاه برد.تقریبأ هر کامپیوتری یک مانیتور،صفحه کلید یا ماوس دارد که معمولأ با کابل به آن متصل می شوند.برای بسیاری از کاربران خانگی وصل کردن این کابلها یک کار شاق است وبرای این کار برخی از شرکتهای سازنده کامپیوتریک شبکه بیسیم با برد کوتاه بنام بلوتوث اختراع کردند که این قطعات را بدون استفاده از سیم به کامپیوترمتصل می کند.

 

تکنولوژی بلوتوث اجازه می دهد تا دستگاههایی مانند چاپگر، دوربین دیجیتال ، گوشی و اسکنر با قرار گرفتن دربرد امواج آن به کامپیوتر متصل شوند.برای این کار فقط کافیست دستگاه را روشن کرده ودر برد کامپیوتر قرار دهید، تا کار کند.

ارتباطات بین سیستمی اساسأ برالگوی اصلی-پیرو(master-slave) مبتنی است. در این سیستم کامپیوتر اصلی است و با وسایل جانبی خود بعنوان رعایای خود صحبت می کند.این کامپیوتراست که به رعایا می گوید از چه آدرسی استفاده کنند، کی حرف بزنند، چه مدت حرف بزنند، روی چه فرکانسی صحبت کنند.

LANهای بیسیم

در این سیستم هرکامپیوتر یک مودم رادیویی و یک آنتن دارد، که به وسیله آن با کامپیوترهای دیگرارتباط برقرار می کند.در اغلب این سیستمها یک آنتن مرکزی روی پشت بام وجود دارد که ارتباط بین کامپیوترها را تسهیل می کند، اما اگر شبکه به اندازه کافی کوچک باشد، آنها می توانند مستقیمأ با هم حرف بزنند.این نوع شبکه در دفاتر کوچک وخانه ها بسرعت در حال گسترش است. مهمترین LANهای بیسیم802.11LEEE نام دارد.

WANهای بیسیم

شبکه رادیویی بکار رفته در سیستمهای تلفن همراه ازاین نوع استWAN .های بیسیم اساسأ تفاوتی با LANهای بیسیم ندارندو فقط برد آنها بیشترنرخ انتقال داده ها کمتراست ونرخ داده ها در WANهای بیسیم بزحمت به Mbps 1 می رسد ولی برد آنها بجای متر با کیلومتر سنجیده می شود.

خدمات پهن باند

برای توضیح این خدمات بهتر دیدم که از یک سرویس دهنده واقعی کمک گرفته تا شرایط داشتن یک ارتباط بی سیم را بررسی کنیم . برای همین از سایت یک سرویس دهنده آن مثل داتک و پارس آنلاین مقالات را انتخاب کردم .

بسیاری از شرکتها و سازمانها وجود دارند که ادامه فعالیت تجاری آنها به اینترنت وابسته می باشد، نیاز به ارسال و دریافت اطلاعات، ارتباط با سرورهای مختلف برای انجام فعالیت های مالی و ... همچنین در بسیاری موارد فعالیت اقتصادی سازمانها بر پایه اینترنت استوار شده است.

در همین راستا خدمات پهن‌باند (Broadband)، از جمله‌ی خدماتی است که برای استفاده‌ی کارآمد شرکت‌ها و سازمان‌ها از اینترنت و برقراری ارتباط میان نقاط مختلف جغرافیایی ارایه می‌شود.

پهن‌باند (Broadband)، واژه‌‌ای‌ست که برای تشریح اتصال پرسرعت داده‌ها به کار می‌رود و منظور از خدمات پهن‌باند، راهکاری‌ست که شرکت‌ها و سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا بتوانند به صورت آنلاین و سرعتی به مراتب بیش‌تر از تماس تلفنی ساده، به شبکه‌ی جهانی اینترنت و شبکه‌های محلی وصل شوند.

ویژگی‌های خدمات پهن‌باند

سازمان‌ها و شرکت‌هایی که از این خدمت استفاده می‌کنند، از ویژگی‌های گوناگونی بهره می‌برند که به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

1. دسترسی به اینترنت به صورت پیوسته و آنلاین از طریق شبکه‌ی پرسرعت

2. استفاده از پهنای باید به صورت اختصاصی توسط سازمان مشتری

3. دسترسی به اینترنت ده‌ها برابر سریع‌تر نسبت به استفاده از دسترسی به اینترنت از طریق شماره‌گیری تلفن (Dial up)

4. برقراری ارتباط میان شبکه‌ی سازمان با واحدهای زیرمجموعه یا همکاران دیگر و ایجاد یکپارچگی میان سازمان‌های دارای پراکندگی جغرافیایی و بهره‌جویی از ویژگی‌های این ارتباط

5. استفاده از IP استاتیک اختصاصی

6. تضمین 99% سرعت و وصل بودن توسط شرکت سرویس دهنده و امضای توافق‌نامه‌ی سطح کیفی خدمات یا Service Level Agreement

7. دسترسی به ابزارهای کارآمد برای نظارت و پایش استفاده از پهنای باند در سازمان

8. توانا ساختن سازمان برای دادن دسترسی کارکنان خود به اینترنت از طریق شبکه که بنا بر پهنای باند مورد نظر شما خدمات Leased Line که پهنای باندی در حد سیم های مسی ارائه می کند و نیز wireless که پهنای باند بیشتری را پشتیبانی می کند ، را می توانید انتخاب کنید که در مقالات بعدی به توضیح آنها می پردازیم .

 

ارتباط بی‌سیم (Wireless)

برای توضیح این خدمات بهتر دیدم که از یک سرویس دهنده واقعی کمک گرفته تا شرایط داشتن یک ارتباط بی سیم را بررسی کنیم . برای همین از سایت یک سرویس دهنده آن مثل داتک و پارس آنلاین مقالات را انتخاب کردم .

یکی از شیوه‌های استفاده از خدمات پهن‌باند ، استفاده از ارتباط بی‌سیم یا Wireless است که می‌تواند پهنای باندی بسیار بیش از آن چه که به وسیله سیم‌ تامین می‌شود، در اختیار مشترک قرار دهد.

در این روش از امواج رادیویی، برای انتقال سیگنال بین دو دستگاه استفاده می‌شود.

سازمان مشتری می‌تواند بسته به نیاز خود و با پرداخت هزینه‌ای که با توجه به میزان پهنای باند اختصاص یافته متغیر خواهد بود، از مزایای داشتن پهنای باند اختصاصی زیاد بهره‌مند شود.

در این روش بر خلاف خط استیجاری (leased Line) ، مخابرات نقشی بر عهده نخواهد داشت. تنها محدودیتی که در این روش در نظر گرفته خواهد شد، انتقال سیگنال‌ها در باند فرکانسی مجاز اینترنت بی‌سیم یا Wireless است. باند فرکانسی مجاز این خدمات در سراسر جهان، فرکانس‌های 2.4، 5.4 و 5.8 مگاهرتز است و شرکت‌های ارایه دهنده‌ی این خدمات تنها می‌توانند خدمات خود را در این فرکانس‌ها ارایه کنند.

 

پیش‌نیازها

برای استفاده از خدمات باید پیش‌نیازهای زیر فراهم باشد:

نداشتن تداخل فرکانسی با مراکز دیگر

برای استفاده از خدمات بی‌سیم لازم است مکان جغرافیایی مورد نظر مشتری، از نظر تداخل فرکانسی سنجیده شود. اگر در فاصله‌ی میان شرکت سرویس دهنده و دفتر مشتری، مکان دیگری در حال استفاده از فرکانس‌های مجاز بی سیم باشد، امکان تداخل فرکانسی وجود خواهد داشت که می‌تواند ارایه‌ی خدمات را با مشکل رو به رو سازد. در صورت وجود تداخل فرکانسی، شرکت سرویس دهنده در وهله‌ی اول فرکانس را در محدوده مجاز تغییر خواهد داد. اگر استفاده از هیچ یک از فرکانس‌های مجاز در محدوده مورد نظر میسر نباشد، شرکت سرویس دهنده سایت ارایه دهنده‌ی خدمات را به یکی دیگر از پایگاه‌های خود مستقر در شهر تهران جابه‌جا خواهد کرد.

اگر با تمام تمهیدات در نظر گرفته شده، امکان برقراری ارتباط بی‌سیم برای سازمان شما میسر نباشد، شرکت سرویس دهنده سرویس‌های دیگری را برای پوشش‌ نیازهای سازمان شما پیشنهاد خواهد کرد.

تامین خط دید مستقیم بین مرکز مشتری و شرکت سرویس دهنده

برای ایجاد ارتباط به وسیله امواج رادیویی، لازم است که دو مرکز ارایه دهنده‌ و گیرنده‌ی خدمات، خط دید مستقیم داشته باشند. در صورتی که خط دید مستقیم به صورت عادی وجود نداشته باشد، می‌توان از آنتن‌های ثابت استفاده کرد.

تامین امکانات سخت‌افزاری

برای استفاده از خدمات بی‌سیم (Wireless) و بسته به این که بخواهید از چه امکانات این سرویس استفاده کنید، باید امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مناسب فراهم کنید که جزییات دقیق آن را می توان از کارشناسان شرکت سرویس دهنده دریافت کرد.

ملاحظات امنیتی

بی‌گمان، هنگامی که ارتباط شبکه‌ی سازمان شما با اینترنت و به طور کلی، خارج از سازمان برقرار می‌شود، خطرات نفوذ به شبکه و ریسک‌های امنیتی افزایش می‌یابد. بر این اساس، ضروری‌ست کاربران اقدامات کارسازی را برای افزایش امنیت شبکه در مقابل نفوذ‌های احتمالی درون و خارج سازمان انجام دهند.

چه کسانی می‌توانند از خدمات بی‌سیم استفاده کنند؟

تمام سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ که برای برقراری ارتباط با شبکه جهانی و شبکه‌های داخلی خود به پهنای باند بیش از 1 مگا بایت در ثانیه و با سرعت ارسال و دریافت برابر نیازمندند، می‌توانند از خدمات بی‌سیم استفاده کنند. افزون بر این، اگر به دلیل محدودیت‌های مخابراتی امکان استفاده از خدمات خط استیجاری leased Lineممکن نباشد، خدمات پهن باند می‌تواند جا‌یگزین مناسب این خدمات باشد.

 

 خط استیجاری یا خط اختصاصی (Leased Line)

یکی از شیوه‌های استفاده از پهنای باند ، استفاده از خطوط (کابل‌های مسی) مخابرات است که ارتباط میان سازمان مشتری با شرکت سرویس دهنده و دیگر واحدهای جغرافیایی سازمان در نقاط مختلف را برقرار می‌سازد. در این روش، سازمان مشتری یک بار هزینه‌ای را برای برقراری ارتباط یاد شده به شرکت مخابرات ایران می‌پردازد و از آن پس ، میزان پهنای باند مورد نیاز خود را از شرکت سرویس دهنده انتخاب می‌کند.

از مزایای سرویس حاضر، این است که پهنای باند درخواستی مشترک منحصرا" متعلق به سازمان مشترک خواهد بود و میزان پهنای باند، مطابق با نیاز سازمان قابل افزایش یا کاهش است.

پیش‌نیازها

برای استفاده از خط استیجاری (Leased Line) ، باید پیش‌نیازهای زیر فراهم باشد:

پوشش ارتباط مناطق توسط مخابرات

برای استفاده از خط استیجاری (Leased Line)، باید اطمینان کسب کرد که شرکت مخابرات ایران مناطق مورد نظر را برای برقراری ارتباط خط‌های اختصاصی مورد نیاز، پوشش می‌دهد.

تامین امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری

برای استفاده از خط استیجاری (Leased Line) و بسته به این که بخواهید از چه امکانات این سرویس استفاده کنید، باید امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مناسب فراهم شود.

ملاحظات امنیتی

بی‌گمان، هنگامی که ارتباط شبکه‌ی سازمان شما با اینترنت و به طور کلی، خارج از سازمان برقرار می‌شود، خطرات نفوذ به شبکه و ریسک‌های امنیتی افزایش می‌یابد. بر این اساس، ضروری‌ست کاربران اقدامات کارسازی را برای افزایش امنیت شبکه در مقابل نفوذ‌های احتمالی درون و خارج سازمان انجام دهند.

 اینترنت پر سرعت WiMax

یک فناوری ارتباطی دیجیتال بی سیم جهت دسترسی پرسرعت کاربران به اینترنت یا دیگر خدمات شبکه ای می‌باشد.

WiMAX بر اساس استاندارد802.16 عمل می‌نماید. در این فناوری اتصال به شبکه نیازی به سیم ندارد و کاربر تنها با استفاده از کامپیوتر و مودم WiMAX، بدون نیاز به هرگونه خط تلفن، می‌تواند از خدمات شبکه WiMAX استفاده نماید.

گروه شرکتهای پارس آنلاین به عنوان یکی از بزرگترین مجموعه‌ی بخش خصوصی ارائه کننده خدمات اینترنت در ایران هم اکنون مفتخر است گونه دیگری از اینترنت پرسرعت را با ویژگیهای منحصر به فرد در شهر تهران بر پا نموده و پیشرفته ترین فناوری WiMAX مبتنی بر استاندارد 802.16e را با استفاده از تجهیزات معتبرترین شرکتهای جهانی عرضه نماید.

فناوری WiMAX 802.16e جدیدترین فناوری در این صنعت می باشد که همزمان با بهره برداری از آن در ایران، در بسیاری دیگر از نقاط جهان مورد استفاده قرار گرفته است.

ویژگی های فناوری WiMax

تکنولوژی بدون سیم Broadband بدون وابستگی به مراکز مخابراتی

عدم نیاز به دید مستقیمNLOS تا آنتن های اصلی شبکه WiMAX

سرعت بالا ارسال تا 2 مگابیت بر ثانیه و دریافت تا 5 مگابیت بر ثانیه

برد بالا و محدوده پوشش وسیع (برد و پوشش بهتر نسبت به استاندارد های پیشین مانند 802.16d)

امنیت بالا با استفاده از EAP-TTLS,3DES,AES

تجهیزات بسیار کوچک

Mobility-امکان استفاده در حال حرکت در وسیله نقلیه و جابجائی (در استانداردهای پیشین مانند 802.16d وجود ندارد)

نصب سریع و آسان

قابل استفاده به عنوان جایگزین ADSL (در مواردی مانند خطوط تلفنی PCM، مشکلات مالکیت خط و...)

تفاوت اینترنت پرسرعت ADSL و WiMax

تکنولوژیADSL در بستر سیم تلفن واقع شده است، اماWIMAX سیستمی کاملا وایرلس بوده و هیچ نیازیی به سیم، دستگاه و شاژ تلفن ندارد.

در WIMAX محدودیت سرعت ومکان وجود ندارد، اما در ADSL منوط به مراکز مخابراتی و خط تلفن شاهد محدودیت‌‏هایی هستیم.

Wimax به عنوان تلفیقی از wi-fi و شبکه های مخابراتی نسل سوم تلفن‌های همراه محسوبمی‌شود و بر این اساس سازمان همکاری و توسعه اقتصادی پیش‌بینی می کند باافزایش میزان استفاده از آن می تواند اینترنت پرسرعت را به روستاها ببرد.

Wimax که هنوز مدت زیادی از راه اندازی آن نمی گذرد به منظور عرضه اینترنت پرسرعت برای افرادی که در مناطق دورافتاده و محروم قرارگرفته اند ساخته شدهاست.

نصب Wimax می تواند اینترنت پرسرعت را به روستاهایی که 3 تا 10 کیلومتراز مرکز مخابرات دور هستند انتقال دهد.

 

آشنائی با مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت

مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت ( ISP ) ، خدمات متعددی نظیر پست الکترونیکی و دستیابی به اینترنت را در اختیار متقاضیان قرار می دهند . در زمان انتخاب یک ISP می بایست فاکتورهای متعددی را بررسی نمود . امنیت ، نوع و کیفیت سرویس های ارائه شده و قیمت ارائه خدمات از جمله فاکتورهای مهم در زمان انتخاب یک ISP است.

ISP چیست ؟ 

یک ISP و یا Internet Service Provider ، شرکتی است که امکان دستیابی به اینترنت و سایر سرویس های وب را فراهم می نماید . مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت  علاوه بر نگهداری و پشتیبانی از یک خط مستقیم به اینترنت ، فعالیت های متعدد دیگری نظیر نگهداری و پشتیانی از سرویس دهندگان وب را نیز انجام می دهند . مراکز فوق با ارائه نرم افزارهای لازم ( در صورت ضرورت )  ، یک رمز عبور حفاظت شده و یک شماره تلفن برای تماس با شبکه ، امکان استفاده از اینترنت و مبادله نامه های الکترونیکی را در اختیار متقاضیان قرار می دهند . برخی از مراکز ISP خدمات اضافه دیگری را نیز ارائه می نمایند .

یک ISP توسط یک خط تلفن از شرکت مخابرات و یا امکانات ماهواره ای می تواند اینترنت را به User خود سرویس دهد.

مراکز ISP دارای ابعاد و اندازه های متفاوتی می باشند . برخی از آنان توسط افرادی اندک اداره می شوند و تعدادی دیگر شرکت هائی بزرگ می باشند که خدمات متنوعی را در اختیار کاربران قرار می دهند . مراکز ارائه دهند خدمات اینترنت دارای حوزه های عملیاتی متفاوتی نیز می باشند . مثلا" برخی از آنان خدمات خود را صرفا" در سطح یک شهرستان ارائه داده  و برخی دیگر دارای قابلیت های منطقه ای و حتی بین المللی می باشند .

مراکز ISP چه سرویس هائی را ارائه می دهند ؟

همانگونه که اشاره گردید ، خدماتی که توسط مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت ارائه می گردد بسیار متنوع و در عین حال متفاوت است :تقریبا" تمامی مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت ، سرویس هائی نظیر پست الکترونیکی و استفاده از اینترنت را ارائه می نمایند . نوع و کیفیت ارائه خدمات و پشتیبانی فنی توسط مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت دارای سطوح متفاوتی است .

اکثر مراکز ISP ، سرویس هاستینگ وب را نیز ارائه می نمایند. با استفاده از سرویس فوق ، متقاضیان می توانند صفحات وب شخصی خود را ایجاد و از آنان نگهداری نمایند . اختصاص فضای لازم به منظور ذخیره سازی اطلاعات از جمله وظایف یک ISP در این رابطه است .

برخی از مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت سرویس هائی را به منظور طراحی و پیاده سازی صفحات وب ارائه می نمایند .

تعدادی از مراکز ISP گزینه های متفاوتی را  در ارتباط با نوع دستیابی به اینترنت در اختیار متقاضیان قرار می دهند . ( Dial-up ، DSL ، مودم های کابلی ).

 برخی از مراکز ISP امکان دستیابی به اینترنت را   صرفا" از طریق خطوط معمولی تلفن فراهم می نمایند .

اکثر مراکز ISP عملیات متفاوتی نظیر تهیه Backup از نامه های الکترونیکی و فایل های وب را نیز انجام می دهند . در صورتی که بازیافت نامه های الکترونیکی و فایل های وب برای شما مهم است ( در صورت بروز اشکال )، یک ISP را انتخاب نمائید که Backup گرفتن از داده ها را در دستور کار خود قرار داده است .

چگونه یک ISP را انتخاب نمائیم ؟

برای انتخاب یک ISP پارامترهای متعددی بررسی می گردد :

 امنیت : آیا ISP انتخابی از رویکردهای مناسب امنیتی در جهت حفاظت اطلاعات استفاده می نماید ؟ آیا از رمزنگاری و SSL به منظور حفاظت اطلاعات ارسالی شما نظیر نام و رمز عبور استفاده می گردد ؟

محرمانگی : آیا ISP انتخابی دارای یک سیاست تعریف شده در خصوص رعایت حریم خصوصی کاربران است ؟ آیا خیال شما از این بابت راحت است که چه افرادی به اطلاعات شما دستیابی دارند ؟ نحوه برخورد و استفاده آنان از اطلاعات به چه صورت است ؟

سرویس ها : آیا ISP انتخابی سرویس های مورد نظر شما را ارائه می نماید ؟ آیا سرویس های ارائه شده تامین کننده نیاز شما می باشند ؟  آیا پشتیبانی لازم به منظور ارائه سرویس ها در اختیار شما گذاشته می شود ؟ 

قیمت : آیا قیمت ارائه خدمات توسط ISP  قابل قبول است ؟ آیا قیمت ارائه شده با توجه به تعداد و نوع سرویس های ارائه شده، منطقی است؟  آیا به منظور دریافت خدمات ارزان تر ، از کیفیت و امنیت چشم پوشی می نمائید ؟

اعمتاد پذیری : آیا به سرویس های ارائه شده توسط ISP انتخابی می توان اعتماد داشت  و یا در اغلب موارد سرویس های مورد نظر به دلایل متفاوتی نظیر پشتیبانی و نگهداری ، تعداد زیاد کاربران و ...  ، غیر فعال بوده و عملا" امکان استفاده از آنان وجود ندارد . در صورتی که به دلایل متفاوتی لازم است برخی از سرویس های ارائه شده غیر فعال گردند آیا این موضوع با استفاده از مکانیزم های خاصی به شما اطلاع داده می شود ؟

پشتیبانی کاربران : آیا ISP انتخابی دارای بخش پشتیبانی کاربران است ؟ نحوه برخورد پرسنل بخش پشتیبانی به چه صورت است ؟  آیا آنان دارای دانش لازم به منظور پاسخگوئی منطقی به سوالات شما می باشند ؟

سرعت : سرعت اتصال ISP انتخابی به اینترنت چگونه است ؟ آیا این سرعت به منظور دستیابی شما به نامه های الکترونیکی و استفاده از وب کافی است؟

کیفیت ارائه خدمات  : آیا ISP انتخابی دارای عملکردی مثبت در کارنامه فعالیت خود است و  استفاده کنندگانی که قبلا" از خدمات آنان استفاده نموده اند ، از کیفیت ارائه خدمات راضی می باشند  ؟

چگونه یک ISP تشکیل می شود ؟

شرکت Data وابسته به شرکت مخابرات ایران یکی از ICP های سطح کشور است.

این شرکت پهنای باند مصرفی اینترنت را از طریق تجهیزات ماهواره خود دریافت کرده و بوسیله شرکت DSL مخابرات آنرا بین مشترکین خود تقسیم می کند.

از ملزومات نوع خدمات با کیفیت خوب استفاده از خطوط دیجیتالی E1 شرکت مخابرات می باشد، که در هر زوج خط E1 تعداد 30 کانال ارتباطی وجود دارد که به مشترکین امکان اتصال با سرعت bps 56000 را با درصد قطع شدن خیلی پایین و کیفیت سرویس مطلوب تر فراهم می نماید.

این خطوط از یک طرف به مرکز مخابراتی و از طرف دیگر به تجهیزات شبکه شرکت ارائه دهنده سرویس متصل می شوند تا از طریق شماره تلفنی که شرکت مخابرات برای دسترسی به خطوط E1 در اختیار ارائه کننده قرار می دهد بتواند دستگاه کامپیوتر خود را به تجهیزات شبکه شما و نهایت به شبکه اینترنت متصل کند.

شرکتهایی که قصد استفاده از خطوط E1 را برای دسترسی به اینترنت از شرکت Data می باشند .

شرکت مخابرات نیز متناسب با مورد استفاده و بر حسب مقدار پهنای باند اجاره شده ، خطوط E1 را تحویل می دهد.

LEASE LINE یا خطوط اجاره ای چیست؟

این نوع خطوط توسط شرکت مخابرات به صورت 4 سیمه و 2 سیمه اجاره داده می شود.

این خطوط فاقد بوق آزاد و امکانات شماره گیری می باشد و ارتباط را به صورت دائم برقرار می کند به همین جهت بسته به پهنای باند مورد درخواست تنها مبلغ اجاره به عنوان آبونمان تعیین و ماهیانه دریافت می شود.

چگونه User در شبکه اینترنت شناخته می شود ؟

مسیریاب (Rotine) که از تجهیزات موجود در Rack سرور است به دنبال IP می گردد در واقع به دنبال مسیر برای وصل شدن به اینترنت است لذا بعد از جستجو نتیجه را اعلام می کند (سخت افزاری)

سرویس RRACE (Rotine & Remove Access) در ویندوز 2000 سرور User را بعد از صحت تأیید رمز ورود به شبکه اینترنت می شناساند.

در این دو حالت User جزئی از شبکه اینترنت می شود.

خدمات یک ISP چیست ؟

سرعت بالای دسترسی به اینترنت - تلفن های اینترنتی – سرویس دهنده Voice و سرویس دهنده ایمیل و ...

چگونه Username و Password ایجاد می شود و چگونه بین مشتریان متفاوت است ؟

در یک پایگاه داده فیلد User name و Password با یک مقداری تعیین می شود.

این مقدار را ISP به دلخواه می تواند انتخاب کند .

برای چک کردن Username و Password باید عمل Auttoentication انجام شود که در واقع این عمل می تواند توسط سیستم عامل سرور انجام شود ولی می توانیم آنرا در برنامه Accunting که در پایگاه داده است تنظیم کرد تا انجام دهد.

زمان مصرف یک Accunt چگونه تعیین می شود ؟

این قسمت نیز در پایگاه داده سرور به عنوان یک فیلد و با یک بازه زمانی ایجاد می شود.

خصوصیات یک سرور ISP چیست ؟

مسلم است که در این صورت باید سخت افزار سرور خوب باشد – از سرعت پردازنده بالا و سری کردن هارد برای فضای زیاد و ختی الامکان از هاردهای اسکازی استفاده شود.

منظور از اصطلاحات « NO Proxy » و «Full Protocol» چیست ؟

Proxy یک ن.ع فیلتری در مقابل سایت های اینترنتی است حال واژه «No Proxy» یعنی هیچ محدودیتی در مقابل ورود به سایت های اینترنتی نیست و ما می توان به هر جای اینترنت برویم .

واژه «Full Protocol» یعنی همه پروتکل های موجود را ساپورت می کند . این پروتکل ها می تواند TCP/IP و UDP باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

وب سایت و ضرورت راه اندازی آن

تا چندی پیش برای معرفی خود و تجارتمان به مخاطبین از یک روش معمولی استفاده میکردیم : چاپ کارت ویزیت !

این کارت شامل اطلاعات عمومی نام ، زمینه فعالیت ، سمت دارنده کارت ، تلفن ، فکس و آدرس بود .( که اگر هر کدام از آنها تغییر می کرد دچار مشکل بزرگی می شدیم !)

آنهایی که سطح تجارتشان کمی گسترده تر بود برای معرفی بیشتر به چاپ بروشور و کاتالوگ میپرداختند و یا بسته به نوع فعالیت کتابچه های کوچکی حاوی رزومه ، نوع فعالیت ، معرفی محصولات یا خدمات و نحوه دسترسی به آنها و چگونگی برقراری ارتباط با آن مجموعه منتشر مینمودند .

تذکر و یاد آوری این نکته شاید بد نباشد که چاپ یک بروشور مرغوب ( یا به اصطلاح خودمانی آبرومند !) گذشته از وقتی که باید صرف آن شود تا به دستمان برسد با احتساب هزینه طراحی چیزی در حدود 500 هزار تومان هزینه دارد و چاپ کتابچه راهنما که قطعا برای هر شرکتی مقدور نخواهد بود .

با گذشت زمان و افزایش نیاز ها روش ها تغییر کرد تا آنجایی که بعضی از شرکتهای بزرگ برای اطلاع رسانی کافی رو به تهیه فیلمهای تبلیغاتی آوردند و با تکثیر و توزیع آن به اطلاع رسانی پرداختند که البته همانگونه که همه میدانیم سخت افزار حجیم و پارامتر زمان برای مشاهده این فیلمها عدم موفقیت این روش را به دنبال داشت .

با پیشرفت تکنولوژی و آمدن کامپیوتر که مانند تلویزیون و سایر رسانه ها از حالت تجملاتی خارج گردیده و به یک نیاز تبدیل شده کار اطلاع رسانی ساده تر شد و اول دیسکتهای 5 1/4 و بعد3.5 رسالت انتقال دیتا و اطلاعات را به عهده گرفتند ولی کار به اینجا ختم نشد وبا به بازار آمدن دیسکهای فشرده (Compact Disk(CD)) و ابداع چند رسانه ایها (Multi Media) انقلابی بزرگ در عرصه IT بوجود آمد تا حدی که به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران انقلابی که CD در کامپیوتر بوجود آورد از انقلابی که کامپیوتر در عرصه تکنولوژی کرد به مراتب بزرگتر بود .ضمن اینکه قابلیت فهرست گزاری و امکان دسترسی از فهرست به زیر مجموعه ها خود به تنهایی مزیت بسیار بزرگی برای استفاده از دیسک های فشرده ( و البته در نسل قبل دیسکت ) محسوب میگردد .

CDها هنوز از از بهترین ابزار انتقال اطلاعات در هر زمینه ای از دیتا های کاربردی گرفته تا Multi Media ، فیلم ، موسیقی و فایلهای (Hyper Text Markup Language) Html و و و به شمار میآیند که لااقل در بازار ایران به این زودیها رقیبی نخواهد داشت چرا که برای جایگزینی سیستمی جدید به دلیل هزینه بر بودن برای استفاده کننده ها سالها وقت لازم است .( Cool Diskو MO از رقبای جدی این پدیده محسوب میگردند و به دلیل قابلیتهای متفاوت جایگزین خوبی برای CD به نظر میرسند ) .

خوب ، در نظر بگیرید که ما برای تبلیغات و اطلاع رسانی نیاز به تهیه یک CD داشته باشیم . قبول کنید که برای جلب مشتری بهتر است از یک مشاورخوب استفاده کنیم و طبیعی است که برای آن هزینه خوبی هم باید پرداخت نمود ولی نباید اینرا از نظر دور داشت که در هر حال میتوانیم برای کار راه اندازی با آموزشی مختصر خودمان هم یک CD تهیه نموده و آنرا توزیع کنیم اما به یاد داشته باشید که هنوز سه عامل وجود دارد که استفاده از این وسیله سودمند را محدود میکند :

1- هزینه       2- تکثیر     3 - توزیع

 

پارامتر توزیع را ازاین جهت وارد بحث کردیم که آنرا نهایتا با سهولت توزیع کارت ویزیت و کاتالوگ و بروشور مقایسه کنیم .

اما پیشرفت تکنولوژی راه دیگری را نیز برای اطلاع رسانی کامل و دقیق ایجاد کرده و آن استفاده از اینترنت یا بهتر بگوییم فراگیرترین رسانه است .

حالا اگر توانسته باشیم مختصری به اطلاعات شما افزوده باشیم توضیح این مطلب برای ما راحت تر خواهد بود چرا که حالا میخواهیم بدانیم لزوم داشتن یک وب سایت چیست ؟

بیایید برگردیم به اولین روش تبلیغات که در ابتدای مطلب عنوان کردیم : کارت ویزیت !

اما این دفعه این کارت ویزیت را با یک تغییر کوچک در متن آن خدمتتان معرفی میکنیم : نام ، زمینه فعالیت ، سمت دارنده کارت ، تلفن ، فکس ، آدرس ، ایمیل و آدرس وب سایت !

به نظر میرسد حالا دیگر وقت نتیجه گیری باشد ! یک تفاوت به ظاهر کوچک ولی عملا بسیار بزرگ و اساسی . گیرنده این نوع کارت حالا به راحتی به دنیایی از اطلاعات شرکت دسترسی دارد و می تواند با مراجعه به سایت به اطلاعات اولیه دسترسی پیدا کند و با دسترسی به صفحات دیگر که توضیحات بیشتری درباره شرکت و محصولات ( و یا شخص) دارند و یا تغییرات شرکت و خدمات و خبرهای آن ، که همه این صفحات از صفحه اصلی Home page در دسترس است ، شخص می تواند اطلاعات کامل و به روزی درباره شرکت و یا شخص دریافت کند .

البته شما می توانید خدمات و سرویس های خود را به خوبی در سایت معرفی کرده و به صفحات مورد نظر راهنمایی کنید .

به همین سادگی ! یک صفحه با اطلاعات مورد نیاز .

و مهمتر آنکه هر تغییری در شرکت و یا رزومه شخص و یا مقالات سایت انجام شود به راحتی قابل تغییر است و نیازی نیست برای یک تغییر مکان ساده همه کارت ویزیت ها جمع آوری شده ودوباره پخش شود .

یک اطلاع رسانی پویا و راحت .

البته سایت ها در دو دسته دسته بندی می شوند : استاتیک و داینامیک که در ادامه درباره آنها بحث خواهیم کرد .

به صورت کاملا کوتاه می توان مزیت داشتن سایت را اینگونه توصیف کرد :

سایت وب چه مزایایی دارد؟

با داشتن یک سایت وب میتوان کلیه اطلاعات مربوط به یک سازمان، مانند بیوگرافی، حوزه فعالیت، و محصولات را در قالب یک کاتالوگ جامع ایجاد کرد، با این تفاوت که بر خلاف کاتالوگ های عادی نیازی به چاپ و توزیع این کاتالوگ نخواهد بود و به سهولت و در کمترین زمان برای کلیه افرادی که به اینترنت متصل هستند، قابل دسترس خواهد بود. در ضمن افراد با دیدن سایت وب و در صورت نیاز برای دریافت اطلاعات بیشتر می توانند از طریق اینترنت و با ارسال نامه با سازمان ارتباط برقرار کنند

 

ویا برای راه اندازی یک مجله در هدف مشخص و یا خبر رسانی و یا رزومه شخصی از نمونه کارها ، همه و همه اهداف با سایت بسیار ساده قابل دسترسی هستند .

مراحل راه اندازی سایت

برای راه اندازی یک سایت سه مرحله را باید پشت سر گذاشت :

مرحله اول : مانند خریدن یک خانه یا دفتر کاری و یا شرکت ، در ابتدا باید آدرس برای آن ایجاد کرد که با مراجعه به آن دیگران بتوانند به ان محل وارد شوند .

هر چه این آدرس سر راست تر باشد و مناسبتر باشد و به خیابان اصلی نزدیک تر باشد ، بازدیدکنندگان راحتتر و بیشتر به شرکت ما سر خواهند زد ، مخصوصا با این روند رقابت این نکته اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد .

در مورد سایت دامین این نکته را در بردارد . هر چه این نام انتخابی به نوع کار و یا هدف نزدیکتر باشد و کوتاهتر باشد ، در ذهن دیگران راحتتر می ماند و بیشتر در ذهن بازدیدکننده می ماند و بازدیدکننده بیشتری خواهد داشت . مثلا اگر مرکزی می خواهید راه بیندازید برای فروش دامین هایی که قبلا ثبت کرده ایید و دامین هایی مناسب می باشند باید دامینی مناسب برای این کار انتخاب کرد .

مثلا Domainiran.com مناسب می باشد ، چرا که دامین آن کامل نشاندهنده فروش دامین در ایران است که دیگران با ورود به آن می توانند دامین های پیشنهادی شما را ببینند.

پس در مرحله اول باید یک دامین با پسوند مناسب برای آن پیدا کرد .

مرحله دوم : حال با داشتن یک آدرس باید خود خانه یا شرکت را داشته باشید !!! یعنی از نظر فیریکی باید محلی برای ایجاد ساختمان و دفتر ها و مراکز داشته باشید . پس شما باید فضایی داشته باشید تا مصالح را روی آن بسازید و بالا ببرید . به اصطلاح به آن فضا هاست Host می گویند . شما می توانید هاست خود را به هر مقدار که می خواهید انتخاب کنید همانند زمین که با وسعت بیشتر هزینه بیشتری باید پرداخت کنید .

در انتخاب فضای هاست باید دقت کنید که از جایی که هاست را می گیرید مقداری از فضای سرور آن شرکت در اختیار شما می باشد پس هر چه آن سرور شرکت از نظر فنی بهتر باشد شما با مشکلات کمتری رو به رو هستید .

نکته دیگری که برای هاست باید دقت کنید آن است که مقدار فضایی که برای هاست می گیرید باید متناسب با اهداف و مطالبی که در سایت می گذارید باشد . مثلا اگر سایت فقط متن باشد فضای کمتری احتیاج دارد اما اگر سایتی حاوی عکس و فایل هایی برای دانلود و یا فایلهای مختلف باشد فضای بیشتری احتیاج دارد.

مرحله سوم : در این مرحله حال در آن مکان باید نسبت به نوع ساختمان ، مهندس پیمانکار با استفاده از مصالح مناسب ساختمانی با اتاق های مختلف برای کارایی شرکت بسازد .

پس در اینجا باید طراحی و برنامه نویسی سایت را مد نظر داشت که سایت را با لینک های مورد نظر و صفحات داینامیک و استاتیک بسازد .

پس برای ساخت ساید باید سه مرحله بالا را از نظر گذراند .

پس ابتدا به بررسی و توضیح واژگان و اصطلاحات مورد نظر می پردازیم و چگونگی انتخاب آنها و فرق انواع آن .

دامین یا دامنه یا Domain چیست

برای داشتن سایت باید یک نام برای سایت انتخاب کنید تا از دنیای نت یک قسمتش را به نام خود کنید .

و اسمی که برای سایت می نویسین همان دامین هست ====>>> www. Domain.com

ومعمولا آدرس سایت تشکیل شده از دامین و پسوند آن که بعد از نقطه یا همان دات Dot قرار می گیرد. مثلا دامین startweb با پسوند ir

www.startweb.ir

دامین به کوچکی و بزرگی حروف حساس نمی باشد . یعنی زدن startWEB.IR با sTaRtWeB.Ir فرقی ندارد .

پسوند ها انواع مختلفی دارند و نسبت به کارکرد سایت انتخاب می شود .

com.

به معنی Commercial ) این پسوند جزء متداولترین پسوندها می باشد و نشان دهنده این است که سایت ، مربوط به یک شرکت تجاری بین المللی است. امروزه این پسوند به قدری متداول می باشد که اکثر مردم تصورشان این است که تنها این پسوند وجود دارد و می بایست از طریق این پسوند Domain خود را ثبت کنند.

.net ( به معنی Network ) و نشان دهنده شرکتهایی می باشد که در زمینه خدمات دهی سرویسهای اینترنت یا ISP فعالیت می کنند.

.org

(به معنی Organization ) و نشان دهنده سازمانهای غیر دولتی می باشد.

Info.biz.net.gov.uk.tr….edu

و پسوند مخصوص کشور ها

.ir ایران   .uk انگلستان   .us آمریکا  .ae امارت    .co.ir شرکت های تجاری ایرانی   .ac.ir دانشگاه های ایران  .gov.ir سایت های دولتی مربوط به ایران

انتخاب دامین

نام دامین هر سایت را شاید بتوان به عنوان تنها بخش یک وب سایت یاد کرد که حتی قبل از بازدید از سایت در بازدید کننده تاثیر میگذارد.

یک دامین علاوه بر بیان نام سایت معرف نوع فعالیت ، جنس وب سایت ، محل فیزیکی مربوط به سایت و ... است. یک دامین کامل به صورت www.DomainName.TLD.Country است .

ثبت دامین اولین قدم در راه اندازی سایت می باشد و بی شک یکی از تاثیرگذاریترین قدم آن ، چرا که انتخاب این نام بای هدفی که شما سایت راه انداخته ایید بسیار حائز اهمیت می باشد . چرا که انتخاب نامی که مناسب و راحت باشد و در خاطر دیگران بماند بیار مهم می باشد مخصوصا زمانی که هدف سایت کار و کسب درآمد و نماینده یک شرکت باشد ، در آن صورت انتخاب نام مناسب اهمیت بیشتری خواهد داشت .

انتخاب دامنه مورد نظر هم اهمیت خاص خود را دارد چرا که انتخاب پسوند ، گرچه الآن کمتر به آن اهمیت داده می شود ، اما می تواند بیانگر هدف سایت می باشد . البته گاهی انتخاب اسم دامین که مهمتر می باشد ، نام در نظر گرفته شده قبلا گرفته شده است ، پس می توانید همان نام را در پسوند دیگر گرفته شد چرا که اسم آن مهمتر می باشد . مثلا وقتی .com گرفته شده باشد می توانید پسوند های دیگر را امتحان کنید .

برای انتخاب دامین مناسب نکات زیر را در نظر بگیرید :

1- کارکترهای مجاز در انتخاب دامین ، عبارتند از : حروف a تا z ، اعداد 0 تا 9 و خط تیره ( - ) ، در ضمن حروف کوچک و بزرگ تفاوتی نمی کند .

2- تا حد ممکن طول کوتاه داشته باشد.

3- متناسب با نوع فعالیت سایت باشد

4- از حروف جدا کننده (-)تا حد امکان استفاده نشود.

5- تایپ آن برای بیننده راحت باشد.

6- دامین حتما به نام خودتان ثبت شود و اطلاعات Domain مانند: Email، آدرس، تلفن، و فکس، به نام خودتان یا شرکتتان باشد. زیرا این اطلاعات را براحتی می توان از طریق سایتهای ثبت کننده Domain استخراج کرد و در صورتی که اطلاعات مربوط به دیگری باشد، صاحب Domain شناخته نمی شوید.

7- به هیچ عنوان نام خود را در سایتهایی که مجانی Domain ثبت می کنند، ثبت نکنید.

8- برای اینکه بتوانیم بیشترین استفاه را از یک سایت اینترنتی نماییم انتخاب نام بسیار مهم است چرا که یاد آوردن یک نام که ترجیحا به نام واقعی ما یا تجارتمان نزدیک باشد به همان اندازه مهم است که داشتن یک وب سایت خوب . در نظر بگیرید بهترین فروشگاه دنیا را داشته باشیم اما آدرسش آنقدر پیچ در پیچ و یاد گرفتن آن آنقدر سخت باشد که هیچکس به سراغمان نیاید ( هر چند که یک راه حل برای جبران این نقیصه وجود دارد اما دسترسی به آن به راحتی خریدن یک نام خوب نیست . )

بعد از انتخاب دامین مناسب و پسوند مناسب اهداف سایت ، حال باید به شرکت فروش دامین مراجعه کنید تا وضعیت دامین مورد نظر را بررسی کنید .

پس به قسمت whois آن شرکت مراجعه کرده تا وضعیت دامین مشخص شود . آنکه آیا آن دامین آزاد است و یا آنکه دامین قبلا گرفته شده است .

مثلا در یاست شرکت فراهاست در صفحه اصلی در قسمت Domain Registration شما می توانید دامین با پسوند را وارد کنید مثل شکل زیر .

و search را زده تا از وضعیت دامین مورد نظر مطلع شوید . در صفحه باز شده شما می توانید اطلاعات مورد نظر را ببینید که وضعیت دامین را نشان می دهد .

اما اگر بخواهید مشخصات کسی که آن دامین را گرفته است را مشاهده کنید می توانید روی آن کلیک کرده تا در whois اطلاعات او را مشاهده کنید . مثلا اگر بر روی startweb.ir کلیک کنید همانطور که در صفحه زیر مشاهده می کنید اطلاعات شخص گیرنده سایت را مشاهده خواهید کرد .

اگر دامین با پسوند مورد نظر شما آزاد باشد شما می توانید به راحتی آن را به از شرکت مورد نظر سفارش دهید و آن را به نام خود ثبت کنید .

و اما اگر آن دامین گرفته شده باشد آن دامین را با پسوندهای دیگری که ازاد هستند به شما پیشنهاد خواهد کرد . حال شما می توانید از پسوند دیگری استفاده کنید و یا آنکه نام دامین را تغییر دهید و با کلمات و حروف بازی کنید تا دامین مناسب خود را پیدا کنید که آزاد باشد .

حال اگر شما همان دامین را بخواهید می توانید در whois مشخصات کامل کسی که دامین را ثبت کرده پیدا کنید و آن را از شخص خریداری کنید .

شرکت هایی هستند بعضی دامین ها را ثبت کرده و به فروش می رسانند مانند سایت دامین ایران >>>> http://www.domainiran.com/

حال به این می پردازیم که اگر سایتی را بخواهید ثبت کنیم ، باید چه اطلاعاتی را وارد کنید .

اکر شما از پسوند ir استفاده می کنید باید اطلاعات کامل با آدرس و شماره تماس وارد کنید و با نام حقیقی شما ثبت خواهد شد .

بعد از انتخاب شرکتی که توسط آن اقدام به خرید دامین میکنید ، مشخصات شرکت به صورت خودکار در Whois ثبت خواهد شد و هنگام ثبت Domain Name این مشخصات از شما سوال نمیشود .( مگر اینکه شما آن دامین را به نام خود ثبت کنید و به اسم خود بخواهید ثبت کنید . در آن صورت باید اطلاعات خود را به شرکت مورد نظر بدهید )

 

- بعداز ثبت Domain Name روز شمار انقضا (Days Left for Expiry) ، تاریخ ثبت (Record Creation Date) و انقضای آن (Expiry Date) در هر بار درخواست Whois به رویت درخواست کننده میرسد .

توضیح 1 : به خاطر داشته باشید که فرمت Whois شرکتهای جستجو کننده با هم متفاوت میباشد اما محتویات آن عموما یکیست .

توضیح 2 : چنانچه درخواست Whois از شرکتی به غیر از شرکت ثبت کننده صورت گیرد ، نام شرکت اصلی ثبت کننده در Whois قابل رویت خواهد بود و در بسیاری از موارد ممکن است رای دریافت اطلاعات بیشتر و دقیقتر شما را به شرکت اصلی ارجاع بدهند .

توضیح 3 : به خاطر داشته باشید که پس از ثبت Domain Name بین 24 تا 48 ساعت وقت لازم است تا مشخصات دامین به تمام شرکتهای مرتبط اعلام گردیده و در تمام Whois ها قابل مشاهده باشد .

- مشخصات کامل تماس شرکت ثبت کننده نیز برای اطلاع که در قسمت مربوطه اطلاعات این شرکت به صورت به صورت از پیش تعیین شده ثبت خواهد شد .

توضیح بسیار ضروری :

از آنجا که دامین برای مدت مشخصی بین 1 - 5 سال دست شما خواهد بود پس ، به خاطر بسپارید که برای ثبت Domain Name حتما از طریق شرکتهای معتبر اقدام نمایید و به یاد داشته باشید چنانچه شرکت یا شخصی به ثبت دامنه برای شما مبادرت نماید و به هر دلیلی در زمان انقضای آن دسترسی به آنها امکان نداشته باشد حتما برای Renew کردن آن دچار مشکل خواهید شد . همچنین داشتن Control Panel برای دسترسی به تغییرات مورد نیاز دامنه در طول دوران مالکیت بسیار ضروری است پس Domain Name را از شرکتهایی خریداری نمایید که به شما Control Panel میدهند .

Hosting چیست؟

فضا و اطلاعات سایت شما باید بر روی یکی از کامپیوترهای میزبان متصل به اینترنت قرار گیرد تا دیگران بتوانند در هر لحظه از شبانه روز به آن دسترسی داشته باشند. در حقیقت میزبان یا Host ، تمام یا بخشی کوچک از فضای یک کامپیوتر همیشه متصل به اینترنت است که به مرورگرها این امکان را می‌دهد که با تایپ دامنه شما در بخش مرورگر خود ، بتوانند به صفحات وب سایت شما دسترسی پیدا کنند و یا برنامه ای خاص را برای ایجاد آن صفحات اجرا کنند.

فضای Host دارای یک آدرس اینترنتی منحصر بفرد بنام IP ، یک حوزه منحصــر بفرد و یک نام منحصـر بفــرد که کامپیوتر شما را در شبکه می شناساند ، می باشد . بعبارت دیگر ، میزبانی یک سایت عبارتست از فراهم نمودن محلی مناسب بعنوان پایگاه اصلی برای ارسال و دریافت اطلاعات از طریق اینترنت که در اصطلاح فنی به آن Web Hosting میگویند.

نکات مهم در انتخاب میزبان سرعت دسترسی به اطلاعات، پشتیبانی فنی، امکانات موجود بر روی سرور و مطابق با نیاز کاربر می‌باشد.

 

نشر الکترونیکی ؛ مزایا و معایب

جامعه امروزی به طور روز افزون از جنبه‌های آموزش، ارتباطات، اطلاعات، اقتصاد، و بازار و جز آن به اینترنت وابسته شده است. شاید بتوان اینترنت را شاهرگ اصلی ارتباطی فرهنگها و انتقال اطلاعات عنوان کرد. همچنین، ماهواره‌ها، شبکه‌های فیبر نوری، و شبکه‌های بی‌سیم مهم‌ترین ابزار برای ایجاد دهکده جهانی و ملتهای بدون مرز هستند، حال آن که طی بیست سال اخیر و با پیشرفت فناوری، شاهد ارتباط افراد عادی در نقاط مختلف دنیا از طریق شبکه‌ها بوده و هستیم. امروزه، کتابهای الکترونیکی به واقعیت پیوسته‌اند و قطعاً بخشی از آینده منابع کتابخانه‌ای را تشکیل می‌دهند. کتاب الکترونیکی به خودی خود و در شکل ظاهری، وسیله‌ای کوچک و قابل حمل برای نگه‌داری و نمایش اطلاعات است. اما امروزه، کتابهای الکترونیکی چنان امکاناتی را در اختیار کاربر می‌گذارند که دیگر نمی‌توان آنها را فقط «کتابهایی نوظهور» دانست، بلکه این کتاب‌ها به عنوان فناوری آموزشی نیز بسیار مفید هستند. چه در کلاس‌های درس و چه در مطالعات فردی، کتاب یا دیگر منابع اطلاعاتی همواره مورد نیاز بوده و هستند اما منابع چاپی را نمی‌توان همیشه و در هر شرایطی به میزان مورد نیاز تهیه کرد. با استفاده از کتابهای الکترونیکی، نه تنها می‌توان بخشی از متن مورد نظر خود را برای استفاده‌‌های بعدی ذخیره کرد، بلکه می‌توان به روشهای الکترونیکی و بسیار سریع، در تمام متن به جستجوی مطالب مورد نظر خود پرداخت. این فرمت می‌تواند، هنگامی که یک طرح پژوهشی و تحقیقی با منابع متعدد در دست اجراست، با صرفه‌جویی بسیار زیاد در زمان، به طور کامل آشکار شود.

کتابهای الکترونیکی ویژگیهایی دارند که با استفاده از آنها، نه تنها در وقت و زمان صرفه‌جویی می‌شود، بلکه باعث شکوفایی خلاقیتهای کاربر یا خواننده نیز می‌شود. به طور نمونه می‌توان اندازه و نوع قلم و رنگ را در بخشهای مورد نظر تغییر داد. همچنین، بسیاری از کتابهای الکترونیکی به ابزارهایی مجهز شده‌اند که به کاربران امکان می‌دهند که زیر پاراگراف‌های مورد نظر خود خط بکشند و یا نکاتی را در حاشیه متن اصلی یادداشت کنند. این ابزار برای محقق یا دانشجویی که قصد دارد بدون از میان بردن یک نسخه چاپی کتاب، مطالب اصلی و کلیدی آن را بیرون بکشد جالب است. به علاوه می‌توان صفحات مورد نظر را در کتابهای الکترونیکی به سادگی و مثلاً با فشار یک کلید برای مراجعات بعدی نشانه‌گذاری کرد. از دهه 1950 تا امروز، کتابخانه‌ها بیشتر از هر زمان دیگری در طی تاریخ خود، دستخوش تغییرات سریع و عمیق شده‌اند. البته این تغییر به علت کاربرد کامپیوتر و فناوری‌های مخابراتی پیش آمده است. فناوری کلیه فعالیتهای ما را در زمینه نگه‌داری رکوردها بهبود بخشیده و در ترویج اشتراک منابع بین کتابخانه‌ها بسیار موفق بوده است. کتابخانه بدون دیوار هم اکنون واقعیت پیدا کرده، زیرا بسیاری از افراد، اکنون می‌توانند به فهرستهایی دست یابند که نمایشگر منابع موجود در یک همایش کتابخانه‌ای است و حتی در پاره‌ای موارد می‌توانند از راه دور به نام خود از کتابخانه‌های دیگر کتاب دریافت کنند، یا فتوکپی مورد نیاز خود را درخواست نمایند. کتابخانه‌ها از جهت در اختیار قرار دادن پایگاه داده‌های الکترونیکی به صورت سی. دی. رام، یا تسهیل در دستیابی شبکه‌ای به منابعی که موجودیت فیزیکی در کتابخانه‌ ندارند، بسیار مفید بوده‌اند.

در دو دهه قبل نظریه «جامعه بدون کاغذ» توسط "ویلفرد لنکستر"1 در کنفرانسی در فنلاند مطرح شد، جامعه‌ای که در آن نظامهای ارتباطی عمدتاً بدون استفاده از کاغذ و مبتنی بر شبکه، و دارای بسیاری از ویژگیهای شبکه اینترنت امروزی بود. این طرح متعاقباً در کتابهای مربوط به نقش کتابخانه و کتابدار در عصر الکترونیک بسط داده‌ شد. عده‌ای این طرح انتقال از دوره ارتباط " کاغذی" به دوره " الکترونیکی" را بسیار مطلوب تلقی می‌‌کردند.

اگر چه فناوری فوایدی برای کتابخانه‌ها در بر داشته، منطقی است که تصور کنیم زیانهایی نیز به بار آورده است. متأسفانه بیشتر کتابداران ظاهراً مسحور فناوری کامپیوتر شده‌اند و به جای آنکه کامپیوتر را وسیله‌ای برای رسیدن به اهداف دلخواه خود بدانند، آن را هدف تلقی می‌کنند. متأسفانه اغلب کتابداران ظاهراً بر این باورند که دسترسی به کامپیوتر به معنای دسترسی بهتر نیز هست. این امر ضرورتاً صحیح نیست. کاربران خدمات اطلاع‌رسانی واقعاً خواهان دسترسی به بهترین اطلاعات هستند. آنها خواستار ابزار و افرادی هستند که قادر باشند گندم را از کاه جدا کنند، یعنی خواستار کیفیت‌اند، نه کمیت. کتابداران، فناوری را با شکوه می‌پندارند. بعضی از آنها عقیده‌ دارند مسیر فناوری باعث بهبود سیمای کتابداران، موقعیت آنها و احتمالاً حتی حقوق آنها می‌گردد. اما نه تنها شواهد چندانی در این موارد وجود ندارد، بلکه در واقع فناوری ممکن است این حرفه را بسیار به خطر اندازد. شاید منفی‌ترین نتیجه فناوری در عصر حاضر، روند انسان‌زدایی آن باشد.

کتاب الکترونیکی چیست؟

کتاب الکترونیکی را به طور ساده می‌توان این گونه تعریف کرد: " دخیره اطلاعات یک کتاب در قالب دیجیتال به صورتی که بتوان آن را بر روی صفحه کامپیوتر مشاهده کرد." کتابهای الکترونیکی را می‌توان روی محملهای دیجیتالی نظیر "دیسک فشرده"، "دیسک فشرده دیجیتالی"، شبکه جهانی وب، و جز آن منتشر کرد. برای مثال، بسیاری از منابع مرجع نظیر دایرة‌المعارف بریتانیکا، دایرة‌المعارف آمریکانا، فرهنگ وبستر، فرهنگ آکسفور و از این قبیل، علاوه بر قالب چاپی، بر روی دیسک فشرده و نیز شبکه جهانی وب قابل دستیابی هستند در سالهای اخیر، ناشران منابع مرجع سعی کرده‌اند تا علاوه بر لوح فشرده، انتشارات خود را از طریق شبکه جهانی وب در محیطی فراگیرتر، ارزان‌تر، و با قابلیتهای چند رسانه‌ای و فرامتنی در دسترس طیف وسیعی از خوانندگان قرار دهند.

کتابهای الکترونیکی را می‌توان به دو صورت در محیط وب شناسایی کرد. برخی کتابهای الکترونیکی، شکل چاپی ندارند و فقط در قالب دیجیتالی منتشر می‌شوند. همه فرآیند نشر کتاب از زمان تألیف تا قرار گرفتن در محیط وب، به صورت الکترونیکی انجام می‌شود. بنابراین چنین کتابهایی را نمی‌توان در جهان چاپی و کتابخانه‌های سنتی یافت و از این لحاظ اثری منحصر به فرد به شمار می‌آیند. این بخش از عرصه نشر کتابهای الکترونیکی هنوز با مشکلات حقوقی، معنوی، و اقتصادی روبه‌رو است. در واقع، ناشران به این نکته مهم پی‌برده‌اند که چه از نظر رقابت با دیگران و چه از لحاظ پاسخگویی به نیازهای جامعه جدیدی از مخاطبان یعنی "خوانندگان اینترنتی"، چاره‌ای جز توجه به امکانات و قابلیتهای نشر اینترنتی ندارند و ناچار به نقش‌آفرینی در این محیط هستند.

بخش دوم از کتابهای الکترونیکی در محیط وب، در واقع شکل الکترونیکی نسخه‌های چاپی منتشر شده به شمار می‌آیند که ناشران آنها را از طریق وب نیز دسترس‌پذیر کرده‌اند. این گروه کتابهای الکترونیکی به سرعت در حال توسعه و گسترش هستند.

انواع کتابهای الکترونیکی

کتابهای الکترونیکی، با توجه به ویژگیها، امکانات، و کاربردهایشان به گروههای زیر تقسیم می‌شوند:

1. کتابهای الکترونیکی فقط متن ـ در این دسته، کتابهای الکترونیکی فقط شامل اطلاعات متنی هستند و هیچ‌گونه تصویر، نمودار و جز آن را شامل نمی‌شوند.

2. کتابهای الکترونیکی دارای تصاویر اسکن شده ـ در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر اسکن شده نیز وجود دارد.

3. کتابهای الکترونیکی با تصاویر متحرک ـ در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر انیمیشن و یا قطعاتی از فیلم نیز وجود دارد.

4. کتابهای الکترونیکی سخنگو ـ این دسته کتابهای الکترونیکی با استفاده از امکانات صوتی و الکترونیکی تا حدی با کاربر رابطه برقرار می‌کنند.

5. کتابهای الکترونیکی چند رسانه‌ای ـ ‌در این دسته از کتابهای الکترونیکی یک رابطه چند رسانه‌ای و دو سویه میان کتاب و خواننده برقرار می‌شود. این دسته کاملاً با کتابهای سنتی و چاپی متفاوت‌اند و امکانات کمکی برای جستجو و تحقیق در آنها در نظر گرفته شده است.

کتابهای الکترونیکی در محیط وب بیشتر در قالب PDF، HTML، و یا متن ساده در دسترس قرار می‌گیرند. برای مطالعه برخی کتابهای الکترونیکی باید همه متن کتابها را به کامپیوتر شخصی خود انتقال داد و یا صفحه یا فصل آنها را مطالعه کرد.

ارزشهای افزوده نشر کتاب در محیط وب

فرآیندهایی که ارزشهای جدیدی به نشر کتاب در محیط وب می‌افزایند، عبارت‌اند از:

الف. دسترسی همزمان به نسخه‌ای واحد ازکتاب الکترونیکی.

محیط وب این امکان را در اختیار ناشران و نویسندگان قرار می‌دهد تا بتوانند نسخه‌ای واحد از کتابهای خود را به طور همزمان در دسترس تعداد بی‌شماری از خوانندگان قرار دهند و بدین ترتیب در هزینه‌های گزاف چاپ، صحافی، و توزیع کتاب با شمارگان بالا صرفه‌جویی کنند. به تعبیر دیگر، فقط کافی است یک نسخه از کتاب تولید شود و در محیط وب در دسترس قرار گیرد، بدین ترتیب همه خوانندگان قادر خواهند بود به طور همزمان کتاب مورد نظر را مطالعه کنند. بدیهی است که این خود یکی از مهم‌ترین ارزشهای افزوده محیط وب نسبت به کتابهای چاپی است.

در دنیای چاپ باید برای هر خواننده، یک کتاب تولید شود که منجر به افزایش هزینه‌های انتشار می‌شود. اهمیت این موضوع هنگامی آشکار می‌شود که ناشری توانایی مالی برای چاپ یک اثر با مخاطبان کم را نداشته باشد. این موضوع به‌ویژه در خصوص انتشار کتابهای تخصصی در کشور ما بیشتر به چشم می‌خورد، زیرا تعداد بسیار کمی از خوانندگان ممکن است آنها را خریداری کنند. محیط وب این امکان را به ناشران می‌دهد تا با کم‌ترین هزینه ممکن، چنین منابعی را به صورت الکترونیکی در دسترس تعداد بی‌شماری از خوانندگان قرار دهند.

ب. افزودن اطلاعات چند رسانه‌ای.

محیط وب، این امکان را می‌دهد تا به راحتی علاوه بر متن، صوت، تصویر، و ویدئو نیز در کتابهای الکترونیکی گنجانده شود. در دنیای چاپی فقط می‌توان عکسهای رنگی یا سیاه و سفید را به کتاب اضافه کرد و امکان استفاده از صوت، انیمیشن، و ویدئو به عنوان بخشی از کتاب و یا اطلاعات تکمیلی به منظور تفهیم هر چه بهتر مفاهیم وجود ندارد. چنین رویکردی امروزه، به ویژه در برخی دایرة‌المعارفها، و فرهنگهای موجود در محیط وب دیده می‌شود. تلفظ صحیح کلمات، استفاده از موسیقی، کلام، انیمیشن، و ویدئو برای تشریح مفاهیم نوشتاری در کتابهای الکترونیکی به ویژه کتابهای کودکان از اهمیت بسزایی برخوردار است. محیط وب علاوه بر اینکه امکان افزودن اطلاعات چند رسانه‌ای را به قالبهای مختلف می‌دهد، محدودیت اشغال فضای زیاد از حافظه را در دیسک‌های فشرده ندارد.

 

 

پ. امکانات جستجوی اطلاعات.

از طریق دیجیتالی کردن متن یک کتاب، می‌توان امکانات جستجوی مختلفی را برای کاوش یک یا چند کلیدواژه در متن کامل کتاب و یا در فصل و صفحه‌ای مشخص پیش‌بینی کرد. اگر چه، تنها نمایه چاپی در انتهای کتاب برای دسترسی به موضوعات مورد نظر بسیار ارزشمند است، ولی تهیه نمایه مناسب و کارآمد نیاز به صرف هزینه از سوی ناشر و بهره‌گیری از نمایه‌سازان متخصص و حرفه‌ای دارد. ناشران می‌توانند از یک برنامه جستجو که از خصوصیات و امکانات کاوش مناسب برخوردار باشد، به عنوان ابزار جایگزین نمایه کتاب برای جستجوی اطلاعات در کتابهای الکترونیکی استفاده کنند.

ت. انعطاف‌پذیری بیشتر برای اصلاح و یا انتشار ویرایش جدید.

محیط وب به ناشران و نویسندگان امکان می‌دهد تا به سرعت، حتی چند هفته پس از انتشار یک کتاب به اصلاح یا انتشار ویرایشهای جدید اثر مورد نظر بپردازند. انجام چنین فرایندی در محیط الکترونیکی بسیار سریع و کم هزینه است، زیرا در بیشتر مواقع بخش کمی از کتاب بازنگری می‌شود. این در حالی است که در کتابهای چاپی باید حتی برای اصلاح یک صفحه، همه کتاب را مجدداً به چاپ رساند که خود هزینه زیادی برای ناشر در پی ‌دارد یکی دیگر از ارزشهای افزوده محیط وب برای نشر کتاب، ارائه ویرایش جدیدی از یک کتاب قبل از انتشار نسخه چاپی و توزیع آن در بازار نشر است. در واقع، از آنجایی که فرایند چاپ، آماده‌سازی، و توزیع کتابهای چاپی بسیار زمانبر است، از طریق قرار دادن نسخه‌ای از کتاب در محیط وب می‌توان به سرعت ویرایش جدید را در دسترس خوانندگان مشتاق قرار داد.

مهم‌ترین مزایای نشر کتاب در محیط وب از نظر ناشران

1. کاهش هزینه‌های تولید و چاپ کتاب.

انتشار فقط یک نسخه از کتابهای الکترونیکی در محیط وب و دسترسی همزمان همه خوانندگان به آن، موجب می‌شود تا برخلاف کتابهای چاپی نیاز به انتشار شمارگانی بالا از یک کتاب نباشد. البته تهیه و قراردادن یک کتاب الکترونیکی در محیط وب دارای هزینه‌های جانبی برای ناشران نظیر ثبت حوزه، خرید فضا در محیط وب، طراحی گرافیکی، حفظ و نگه‌داری سایت، نوشتن برنامه جستجو و پایگاه اطلاعاتی، ورود اطلاعات، خرید تجهیزات کامپیوتری و شبکه، و موارد دیگر است، ولی بسیاری از امکانات و تجهیزات فوق می‌توانند در نشر کتابهای الکترونیکی دیگر نیز استفاده شوند و در واقع فقط یک بار ناشر هزینه شوند.

2. عدم نیاز به فضای فیزیکی برای انبار‌کردن کتاب.

یکی از مشکلاتی که ممکن است ناشران با آن روبه‌رو شوند، انبارکردن کتابها قبل از توزیع و نیز نگه داری نسخه‌های اضافی است. نشر کتاب در قالب الکترونیکی نیاز به فضای فیزیکی برای انبارکردن کتاب ندارد، زیرا همه اطلاعات در قالب دیجیتال ذخیره می‌شود. علاوه بر این، اگر محیط نگه ‌داری کتابها از شرایط مناسبی نظیر رطوبت‌، گرما، نور و جز آن برخوردار نباشد، به نسخ چاپی به مرور زمان آسیب خواهد رسید. ولی کیفیت اطلاعات دیجیتال همواره یکسان می‌ماند.

3. عدم نیاز به توزیع و ارسال کتاب به نقاط دیگر.

یکی از مشکلاتی که ناشران به ویژه در کشور ما با آن روبه‌رو هستند، عدم توزیع سریع، مناسب و کم هزینه کتابها در شهرهای مختلف است. کتابهای الکترونیکی نیاز به توزیع و یا ارسال به نقاط دیگر ندارند، اما باید به نحو مناسبی خوانندگان را از انتشار آنها مطلع ساخت. چنین فرایندی می‌تواند از طریق مطبوعات، سایت وب، پست الکترونیکی، و تبلیغات چاپی انجام شود. به تعبیر دیگر کتابهای الکترونیکی را نمی‌توان در پشت ویترین کتاب فروشیها نمایش داد.

4. عدم‌برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان به دلایل مختلف.

از آنجا که تنها یک نسخه از کتاب الکترونیکی تولید می‌شود و در محیط وب در دسترس قرار می‌گیرد، ناشران هیچ‌گاه با مشکل برگشت کتاب از سوی کتاب‌فروشان و توزیع‌کنندگان روبه‌رو نخواهند شد.

5. سرعت بخشیدن به چرخه نشر کتاب

نشر کتاب در قالب الکترونیکی بسیاری از موانع بر سر راه چاپ کتاب به صورت سنتی را از میان بر می‌دارد، برای مثال دیگر نیازی به ارسال کتاب به چاپخانه، بررسی کیفیت چاپ، صحافی، و توزیع و ارسال به کتاب‌فروشیها نیست. اما این موضوع هنگامی حاصل می‌شود که قبلاً سیاست‌گذاری صحیح و راهبردی برای نشر کتاب به صورت الکترونیکی انجام شده باشد.

6. خرید پیوسته کتاب.

منظور از "خرید پیوسته کتاب" این است که خوانندگان می‌توانند از هر کجا پس از مطالعه معرفی و یا نقد و بررسی کتاب، به سفارش و خرید آن اقدام کنند. یکی از محدودیتهای شیوه‌های سنتی توزیع کتاب این است که خوانندگان مجبور هستند به کتاب‌فروشیها یا منابع معرفی کتاب مراجعه کنند و این در حالی است که این موضوع فقط شامل خوانندگان در یک منطقه جغرافیایی خاص می‌شود.در نظام خرید پیوسته کتاب از طریق اینترنت، هر کس از هر کجا و در هر زمان می‌تواند به سایت ناشر مراجعه کند و پس از مطالعه مقدماتی کتاب مورد نظر، به انتخاب و سفارش آن بپردازد. همین موضوع باعث می‌شود که ناشران بتوانند خوانندگان بیشتری را در مناطق جغرافیایی دیگر جذب نمایند و محدودیتهای مکانی و فیزیکی را برای نمایش انتشارات خود از میان بردارند هم اینک، تقریباً همه ناشران معروف و معتبر دارای سایت وب هستند و امکان خرید پیوسته انتشارات خود را می‌‌دهند.

7. جلوگیری از تمام‌شدن نسخه‌های چاپی.

یکی از مشکلاتی که خوانندگان به ویژه برای خرید کتابهای مرجع‌ پر استفاده و کمیاب با آن رو‌به‌رو هستند، دسترسی به آثاری است که همه نسخه‌های چاپی آنها در بازار نشر به فروش رفته و ناشر به دلایل مختلف دیگر اقدام به انتشار چاپهای جدید از آن نکرده است. به این گونه کتابها اصطلاحاً کتابهای خارج از چاپ می‌‌گویند. نشر کتاب در محیط وب این فرصت را به ناشران می‌دهد که هیچ‌گاه با مشکل به اتمام رسیدن نسخه‌های چاپی روبه‌رو نشوند و خوانندگان همواره بتوانند برای خرید کتاب مورد نظر اقدام کنند.

8. فرصت بیشتر برای انتشار عناوین بیشتر و آثار الکترونیکی.

تولید فقط یک نسخه کتاب در قالب الکترونیکی، دسترسی تعداد زیادی از خوانندگان به یک نسخه از کتاب به طور همزمان، و موارد دیگر منجر به کاهش هزینه تولید کتاب می‌شود و بدین ترتیب ناشران فرصت بیشتری پیدا می‌کنند تا به انتشار عناوین بیشتری از کتابهای ویژه در زمینه‌های تخصصی بپردازند. به عبارت دیگر امروز دیده می شود که بیشتر ناشران خصوصی، به دلیل محدودیتهای مالی تمایل دارند عناوینی را که مخاطبان بیشتری دارند به چاپ برسانند تا سود بیشتری کسب نمایند، نشر الکترونیکی در محیط وب تا حدودی می‌تواند ناشران را به سوی انتشار کتابهای تخصصی یا متعلق به نویسندگان ناشناخته سوق دهد.

محدودیتهای نشر کتاب در محیط وب

نشر کتاب در محیط وب، با محدودیتها و موانع حقوقی، اقتصادی، فرهنگی، و فناورانه نیز مواجه است، و مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

1. دسترسی به خط اینترنت و کامپیوتر.

یکی از محدودیتهایی که خوانندگان برای دسترسی به کتابهای الکترونیکی در وب با آن مواجه هستند، دسترسی به خط اینترنت و به‌ویژه کامپیوتر است. در واقع بسیاری از خوانندگان به‌ویژه در کشورهای در حال رشد دارای امکانات فوق نیستند و همین امر سبب شده است تا ناشران کتابهای الکترونیکی، بخش عظیمی از خوانندگان بالقوه خود را از دست بدهند. با این وجود در طی سالهای اخیر، کاهش روزافزون قیمت کامپیوتر و هزینه اتصال به اینترنت، روزنه‌های امیدی را به روی ناشران کتابهای الکترونیکی گشوده است.

2. حق‌مؤلف و کتابهای الکترونیکی.

مسائل مربوط به حق مؤلف کتابهای الکترونیکی حتی از کتابهای چاپی چه برای ناشران و چه برای نویسندگان، بسیار پیچیده‌تر و مشکل‌سازتر است. استفاده غیرمجاز از کتابهای الکترونیکی و سهولت کم و زیاد کردن تمام یا بخشی از آنها، ناشران و نویسندگان را با مشکلاتی مواجه ساخته است. در واقع ذخیره، تکثیر، تغییر، و ارسال الکترونیکی متون و تصاویر کتابهای الکترونیکی در بسیاری موارد به سادگی صورت می‌گیرد. حتی در کشورهای پیشتاز در نشر الکترونیکی هنوز موضوع حق مؤلف کتابهای الکترونیکی حل نشده است و ناشران و نویسندگان با دیده تردید به این موضوع می‌نگرند. موضوع حق مؤلف و مالکیت معنوی نشر کتاب در محیط وب را می‌توان یکی از مهم‌ترین چالشها و موانع بر سر راه انتشار این گونه آثار در قالب الکترونیکی به شمار آورد، زیرا که از جنبه‌های فناورانه، نشر الکترونیکی پیچیده‌تر است و نیاز به سیاست‌گذاری کلان در سطوح ملی و یا بین‌المللی دارد.

3. چگونگی فروش کتابهای الکترونیکی.

این سؤال مطرح است که چگونه می‌توان کتابهای الکترونیکی را از طریق وب به فروش رساند. نحوه پرداخت هزینه کتاب توسط خوانندگان، ارائه " کلمه عبور" برای مشاهده کتاب و حفظ مالکیت آن، و استفاده از کارتهای اعتباری برای پرداخت هزینه کتاب از جمله مشکلات به شمار می‌آیند.

4. مشکلات مربوط به خواندن کتابهای الکترونیکی در محیط وب.

خواندن متن کتاب بر روی صفحه نمایش کامپیوتر نسبت به رسانه‌های چاپی دشوارتر است. تجربه ثابت کرده است که چشم انسان هنگام خواندن بر روی صفحه کامپیوتر زودتر از رسانه‌های چاپی خسته می‌شود و خواننده نمی‌تواند نظیر کتابهای چاپی تمرکز لازم را داشته باشد. پایین و بالا بردن صفحه نمایش کامپیوتر نیز برای دنبال کردن متن کتاب نسبت به ورق زدن یک صفحه از کتاب چاپی مشکل‌تر است و چشم انسان در بسیاری از موارد مطالب را گم می‌کند. علاوه بر این، نمی‌توان کتاب الکترونیکی در محیط وب را در هر وضعیتی مطالعه کرد.

5. مشکلات استناد به کتابهای الکترونیکی.

ماهیت ناپایدار محیط وب همواره مشکلاتی را برای محققان به منظور استناد پایدار به منابع اطلاعاتی الکترونیکی در این محیط به وجود آورده است. امروزه، بسیاری از افراد، اینترنت را کتابخانه مجازی به شمار می‌آورند که امکان دسترسی به طیف وسیعی از منابع و پایگاههای اطلاعاتی را در زمینه‌های مختلف می‌دهد. حال سؤال این است که آیا نظیر " کتابخانه‌های حقیقی"، منابع موجود در این محیط همواره قابل دسترس هستند و بدون تغییر باقی می‌مانند. به تعبیر دیگر آیا به منابعی که دیروز در این محیط الکترونیکی استناد کرده‌ایم، فردا نیز می‌توان دسترسی پیدا کرد. مهم‌ترین مشکلاتِ ناشی از استناد به کتابهای الکترونیکی عبارت‌اند از: ناپدید شدن و یا ازمیان رفتن اطلاعات در اینترنت، تغییر محتوای اطلاعات در اینترنت، و تغییر نشانی دسترسی به منابع در اینترنت. بروز چنین مشکلاتی باعث شده است تا برخی محققان برای استفاده و استناد، نه تنها به کتابهای الکترونیکی، بلکه به دیگر منابع اطلاعاتی در وب نیز به دیده‌ تردید بنگرند.

6. نبود فهرستگان کتابهای الکترونیکی.

خوانندگان از طریق فهرستها یا فهرستگانهای ملی و بین‌المللی می‌توانند از کتابهای چاپی منتشر شده آگاهی حاصل کنند، حال آنکه یک فهرست یا فهرستگان ملی و بین‌المللی مختص کتابهای الکترونیکی در محیط وب وجود ندارد و آنچه قابل دسترسی است بیشتر مربوط به یک ناشر یا سایتی خاص است.

7. مسائل معنوی مربوط به نشر کتاب در قالب الکترونیکی.

شاید شما هم زمزمه‌های نابودی کتابهای چاپی در آینده و جایگزینی کتابهای الکترونیکی در کتابخانه‌ها را شنیده باشید و یا در برخی منابع خوانده باشید. امروزه، بسیاری از صاحب‌نظران نشر کتاب بر این باورند که هیچ رسانه‌ای نمی‌تواند جایگزین کتابهای چاپی شود. نشر به صورت الکترونیکی برخی لذتها و جنبه‌های معنوی استفاده کردن و خواندن کتابهای چاپی را از میان می‌برد. لذت ورق زدن صفحات کتابهای چاپی، مطالعه کتاب هنگام خواب یا در هر حالتی که خواننده احساس آرامش و راحتی کند، بردن کتاب با خود به مدرسه، سفر، و یا محل کار و خواندن آن در هر زمانی که به آن احتیاج است، هدیه دادن و گرفتن کتاب، جمع‌آوری کتابهای هنری و چیدن آنها در قفسه کتابخانه شخصی به عنوان یک اثر ارزشمند و به یاد ماندنی، همه و همه از طریق"نشر الکترونیکی" یک اثر از میان خواهند رفت. انسان ممکن است با یک کتاب چاپی انس بگیرد و بارها آن را بخواند و از تماس با آن لذت ببرد و یا در حاشیه آن مطالبی بنویسد و یادداشت کند که در جهان الکترونیکی امکان‌پذیر نیست. همچنین، بسیاری از افراد علاقه دارند به کتاب‌فروشیها بروند و در میان قفسه‌های کتاب به مرور عناوین دلخواه بپردازد و آنها را ورق بزنند. حال آنکه دنیای دیجیتال، جهانی خشن، ناپایدار و شاید هم بتوان گفت «بی‌وفا» است. ما هر لحظه می‌توانیم کتاب مورد علاقه خود را از قفسه کتابخانه شخصی برداریم و آن را مطالعه کنیم، اما اگر دسترسی ما به خط اینترنت و کامپیوتر محدود شود، نخواهیم توانست کتاب الکترونیکی مورد علاقه خود را مشاهده کنیم. مطرح شدن چنین مواردی، مربوط به طرف تاریک عصر دیجیتال و نشر اینترنتی است.

در ایران ممکن است به دلیل عدم محبوبیت اینترنت به اندازه لازم از نشریات الکترونیکی استقبال نشود. بهترین نقطه شروعِ بهره‌مندی از این فناوری در ایران این است که برای شروع باید نشر الکترونیک را به صورت دانشگاهی بررسی و تدریس کرد و باید تبلیغات و اهمیت آن به صاحبان صنعت نشان داده شود. شرکتهای انتشاراتی نیز باید با توجه به گروه سنی و علایق مخاطبان، تبلیغات و تعرفه‌های متفاوتی برای نسخه‌های الکترونیکی و نسخه‌های چاپی خود برگزینند، تا با استفاده از هر دو نشر به سوددهی برسند. با شروع این کار همه در این چرخه راضی خواهند شد. نویسنده چون مطلب خود را راحت‌تر و با هزینه بهتر به فروش می‌رساند، خواننده چون مطلب را سریع‌تر دریافت می‌کند، ناشر چون هزینه کمتری برای نشر الکترونیک متقبل می‌شود، و صاحبان صنعت چون با تبلیغات مناسب کالای خود را به مشتریان نشان داده و مشتریان و سود بیشتری جذب می‌کنند.

نشر الکترونیکی و چاپ سنتی

     از هنگام‌ ظهور رایانه‌ (بویژه‌ رایانة‌ شخصی‌) متخصصین‌ از سازمانهای‌ بدون‌کاغذ(paperless office) ، ظهور کتاب‌ الکترونیکی‌، تأثیر ارتباط‌ جمعی‌ وب‌ جهانی‌، و پایان‌یافتن‌ عصر کتاب‌ چاپی‌ خبر دادند. پایگاههای‌ وب‌ و پست‌ الکترونیکی‌، اطلاعات‌ را به‌ میزان‌ قابل‌توجه‌، به‌ مخاطبین‌ ارائه‌ دادند. متخصصین‌ می‌گفتند که‌ ما خواهیم‌ توانست‌ اطلاعات‌ روی‌ صفحة‌ نمایش‌ رایانه‌ را، با استفاده‌ از ابزار واسطه‌ای‌ که‌ متن‌ را می‌خواند، گوش‌ کنیم‌. اما این‌ متخصصین‌ نگفتند که‌ پیشرفتهای‌ فناوری‌ موجب‌ آسان‌ و ارزان‌ شدن‌ چاپ‌ صفحه‌های‌ پایگاههای‌ وب‌ یا پیغامهای‌ پست‌ الکترونیکی‌ می‌شود. به‌ جای‌ آن‌، این‌ تحولات‌ افزایش‌ کاربرد هر دو جنبه‌ - یعنی‌ هم‌ متن‌ چاپی‌ و هم‌ متن‌ الکترونیکی‌ - را به‌ دنبال‌ داشت‌. براساس‌ نتایج‌ یک‌ مطالعه‌ در سال‌ 1996، دنیا به‌ همان‌ اندازه‌ که‌ به‌ سمت‌ عرضه‌ و کاربرد رایانه‌ گرایش‌ دارد، بر عرضه‌ و استفاده‌ از کاغذ نیز تأکید می‌ورزد. نتیجة‌ مطالعة‌ دیگری‌ که‌ «لیو»(Liu) و «استورک‌»(Stork) در سال‌ 2000 میلادی‌ انجام‌ دادند، حاکی‌ از آن‌ بود که‌ از سال‌ 1970 تا 1997 استفاده‌ از کاغذ برای‌ چاپ‌ و نوشتن‌ 13 درصد افزایش‌ یافته‌ است‌(برای مطالعه بیشتر به متن کتاب نشر الکترونیکی مراجه شود).

تعریف و مفهوم نشر الکترونیکی

فرایند تولید و اشاعه اطلاعات از طریق ابزار الکترونیکی، شامل پست الکترونیکی و وب را "نشر الکترونیکی" تعریف کرده‌اند. مطالب منتشر شده بصورت الکترونیکی ممکن است بر روی کاغذ هم منتشر شده باشد و یا اختصاصاً برای انتقال به محیط الکترونیکی تولید شده باشد. نشر الکترونیکی شامل آنچه که در محیط وب، عرضه می شود و نیز گونه های غیرچاپی مانند خبرنامه الکترونیکی، دیسک نوری، کتابهای الکترونیکی، پروتکلهای انتقال فایل (FTP:- File Transfer Protocol)، سیستم تابلو اعلانات(bulletin board system: BBS ) و گروهها مباحثه‌ای(discussion groups) در اینترنت می‌‌شود.اطلاعاتی که از طریق نشر الکترونیکی منتشر می شود، شامل هر نوع فایل الکترونیکی که برای دریافت کنندگان قابل دسترسی و بطور بالقوه قابل بهره‌برداری باشد، می‌شود. فایل ممکن است حاوی واژه‌ها، تصاویر، صدا (چند رسانه‌ای‌ها) و برنامه‌های کامپیوتری باشد."هاکینز" (Hawkins) و همکارانش نشر الکترونیکی را "استفاده از رسانه‌های الکترونیکی کامپیوتر و مخابرات راه دور برای تحویل اطلاعات به شکل و قالب الکترونیکی به کاربران" تعریف کرده اند.

جامعه اروپا در سال 1993، نشر الکترونیکی را هر نوع مطالب رسانه غیرچاپی که بتواند بصورت الکترونیکی ذخیره، تحویل و مورد استفاده قرار گیرد. تعریف کرده است.مارک اس. فرانکل (Mark S. Frankel) و همکارانش وجود ویژگیهای زیر را در محیط الکترونیکی ضروری می‌دانند:

دسترسی عمومی میسر باشد.

افراد، گروهها و کاربران ذیربط از وجود آن اطلاعات در محیط الکترونیکی مطلع شوند.

یک سیستم دسترسی و بازیابی اطلاعات برای زمان طولانی، در آن تعبیه شده باشد. این امکان نیابد دچار تغییر شود (حفاظت فنی)

نباید جابه جا شود (مگر با دلیل قانونی غیرقابل اجتناب)

هویت آن باید بدون ابهام باشد (مانند شناخته و تائید شدن توسط موسسات و سازمانها و مراکز معتبر جهانی)

باید حاوی پیشینه کتابشناختی (فراداده) باشد.

دارای آرشیو و امکان ارائه طویل المدت اطلاعات باشد.

مزایای نشر الکترونیکی

"واریان" ( (Hal R. Varianمزایای نشر الکترونیک را در چهار عنوان اصلی، این چنین بر می‌شمارد:

1- صرفه‌جویی در فضای کتابخانه‌ها.

2- نظارت

3- جستجو

4- پشتیبانی

معایب نشر الکترونیکی

رعایت نکردن حقوق پدیدآورندگان؛

ناکارآمدی کاوشگرهای اینترنتی در بازیابی کامل و دقیق اطلاعات؛

عدم تسلط و مهارت کاربران در بازیابی اطلاعات؛

جابه جایی یا حذف سایتهای حاوی اطلاعات و خارج از دسترس شدن آنها؛

مطالعه متون - به ویژه طولانی- مستلزم تهیه خروجی چاپی است؛

کم اعتنایی به استناد به منابع علمی اینترنتی؛

دسترسی به ابزار و امکانات؛

فاقد پاداش بودن؛

رعایت نکردن استانداردهای نشر الکترونیکی ؛

فراگیر نشدن استفاده از اینترنت؛

محدودیت‌ها و تناقض‌هایی؛

مستلزم برخورداری از مهارتهای ویژه است؛

تردید در ماندگاری مطالب در محیط الکترونیکی .

آینده نشر الکترونیکی

اصلاح سیستم بازیابی اطلاعات در اینترنت

غنی‌کردن آرشیو منابع اطلاعاتی از طریق "باز تولید" آثار چاپی گذشته

بهبود و اصلاح "رابط کاربر" برای استفاده بهینه از اطلاعات

تنوع بخشیدن به قالب‌های ذخیره اطلاعات

استانداردسازی قالب‌های ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از زبانهای جدید

تنوع متون چندزبانه در محیط الکترونیکی

اعتباریابی

استفاده وسیعتر از چند رسانه‌ایها

کاربرد وسیعتر در جهت آموزش از راه دور

رواج افزونتر مجلات الکترونیکی

روشهای نشر الکترونیکی

"ویتایلو" چهار روش اساسی را در حوزهء نشر الکترونیکی این چنین دسته‌بندی می‌کند:

1. کتابفروشی اینترنتی: حرکت اولیه در ایجاد فروشگاه کتاب مجازی انجام شد. نمونه برجسته این نوع بازار فروش کتاب "پایگاه وب آمازون" است. این امکان می‌تواند تا 40 درصد از هزینهء خرید کتاب برای کاربران کاهش دهد. البته هزینه‌های پستی اثر تخفیف مذکور را از بین می‌برد.

2. کتابهای الکترونیکی: آیندهء کتاب الکترونکی امیدبخش است. تولید کنندگان کتاب الکترونیکی و فروشندگان یک استراتژی را دنبال می‌کنند. استانداردهای این حوزه با ابداع روش‌های نوین، در آیندهء نزدیک بهبود خواهد یافت.

3. نشر دیجیتالی در چاپ مبتنی بر نیاز: در این نوع نشر دورگه، اطلاعات تا زمان چاپ بصورت مجازی؛ باقی می‌ماند. چاپ مبتنی بر نیاز با دو فرآیند تولید و توزیع مرتبط است. این نوع نشر یک راه حل برای چاپ با شمارگان کم برای مطالبی را فراهم می‌کند که قبلاً به دلیل هزینهء زیاد فناوری چاپ، منتشر نشده‌اند. مدل توزیع در این نوع نشر کم و بیش دچار تغییر و تحول می‌شود.

4. نشر مستقیم در شبکه: بیشتر ناشران منتظر رواج و توسعه نشر الکترونیکی هستند تا پس از آن و بر اساس شرایط جدید ساختار سازمانی خود را متحول نموده و با وضعیت جدید نشر و توزیع الکترونیک سازگار سازند. به هر حال برخی استراتژیهای قانع کننده‌ای در این حوزه تعریف شده است، مانند دائرةالمعارف بریتانیکا. کار "بریتانیکا" شبیه کار رادیو تلویزیون است تا نشر.

 

 

ویژگیهای رسانه های مدرن دیجیتالی و مزیت آنها بر رسانه های معمولی

 

رسانه های دیجیتال فارغ از نیاز به استفاده از ابزارهای سنتی ارتباطات بوده، و انواع پیامهای صوتی، نوشتاری و تصویری را منتشر می کند.

رسانه های دیجیتال، فضایی تعاملی، سریع، دارای بازخور فوری و در بعضی موارد بی واسطه را برای مخاطبین فراهم  می سازد.

امکانات و تجهیزاتی که رسانه های دیجیتال پیش روی مخاطبان قرار می دهد بسیار متنوع و دارای انعطاف است. و یک کاربر مسلط به این رسانه می تواند آرای متنوع و امکانات و ظرفیتهای رسانه ای مختلفی را در اختیار داشته باشد.

رسانه های دیجیتال هم ابزار محسوب شده و هم در ماهیت فرهنگی تاثیر گذار است. به عبارت دیگر رسانه های دیجیتال از جنبه ابزاری چون قادر به برقراری صورتهای مختلف ارتباطی هستند، امکان نشر پیامها را بیشتر دارا می باشد.

رسانه های دیجیتال هویت ساز می باشند، ماهیت رسانه های دیجیتال به گونه ای فراتر از محتوای پیام، به نوعی خود پیام می باشد.

رسانه های دیجیتال نسبت به رسانه های دیگر (تلویزیون و رادیو) دارای ظرفیت وتوان بیشتری می باشد. در این رسانه امکان ارتباط سریع، جهان گستر، دوطرفه متنوع فراهم می باشد.

 

از منظر جامعه شناسان فشردگی زمان یا سرعت گرفتن تاریخ یکی از کلیدی ترین ویژگی های عصر جدید است. بر این مبنا چه بسا رسانه های فعلی تا چند دهه دیگر به رسانه های سنتی تبدیل شده و در مواجهه با رسانه های الکترونیک و دیجیتال جدید به بازسازی خود بپردازند. از جمله ویژگی های رسانه های دیجیتالی تکثر و تنوع رسانه ای ، فردیت فعال و خلاق، تعاملی شدن، گستردگی دامنه انتخاب مخاطبان ، همگرایی تکنولوژیکی ، سرعت و استفاده از فضاهای مجازی است. نظر به این ویژگی ها و پیامدهای مثبت و منفی حاصل از آن، به نظر می رسد برای برون رفت از تقابل های حاصل از دیجیتالی شدن رسانه ها و کارآمدسازی رسانه های سنتی ، راهبردهای موثر می تواند شامل استفاده از ظرفیت های ذاتی رسانه های سنتی، بازسازی رسانه های سنتی در پرتو وجوه مثبت رسانه های جدید، مشخص کردن نقاط آسیب پذیر در قبال رسانه های دیجیتال ، بالا بردن کیفیت تولیدات رسانه ای و توجه به نیازهای مخاطبان باشد.

 

مروری بر ادبیات حوزه های مختلف علمی و دانشگاهی گواه آن است ، اگرچه اندیشه ورزان این حوزه های متکثر معرفتی، برچسب های مفهومی متفاوتی بر مقطع تاریخی ای که هم اکنون در آن به سر می بریم زده اند و عصر جدید را از مناظر مختلف تخصصی خود به صور گوناگون مفهوم سازی کرده اند، با این وصف تمامی این گرایش های نظری و معرفتی بر تحول تکنولوژیک عمیقی که در این عصر حادث شده است و ساحت های مختلف زندگی فردی و اجتماعی و حتی وجودی انسان ها را درنوردیده، اشتراک نظر دارند. به صورت مشخص تر، تمامی این صاحب نظران، در سیر تکوین تاریخ بشریت همچنان که از انقلاب کشاورزی یا انقلاب صنعتی یاد می کرده اند، امروزه از انقلاب دیجیتال و بالطبع عصر دیجیتالی یاد می کنند. مفهوم عصر دیجیتال اگرچه بار تکنولوژیکی و ابزاری زیادی داشته و ممکن است تاکید بیش از حد بر آن ما را در ورطه نظریه های ابزارگرا بکشاند، اما به هر تقدیر نمی توان از تاثیرات شگرفی که این تحول در شخصی ترین و فردی ترین عرصه های زندگی تا عمومی ترین جلوه های آن بر جای نهاده است ، غافل شد. امروزه فناوری های دیجیتال نه تنها اقتصاد، سیاست و فرهنگ که حتی احساسات، عواطف، روابط اجتماعی و نظام تفکر ما را نیز متحول کرده است؛ بنابراین تعبیر الکترونیک برای همه چیز که حکایت از دیجیتالی شدن یا الکترونیکی شدن فراگیر می کند بیشتر مصداق می یابد. بدیهی است در این بحث ها درصدد نیستم تا گستره وسیع این تحولات را واکاوی کنم.

 

 

عصر دیجیتال و رسانه های جدید

اما پرسش اصلی این است که رسانه های جدید دیجیتال و الکترونیک چه ویژگی هایی داشته و به تولید و بازتولید چه شرایطی می پردازند که اینچنین در تقابل با رسانه های سنتی ، بخصوص رادیو و تلویزیون قرار گرفته و عرصه حیات آنها را تنگ می کنند؟

 

1- رسانه های الکترونیکی و دیجیتالی فی نفسه و با اتکا بر ظرفیت ها و امکانات فنی و تکنولوژیکی خود زمینه های سخت افزاری لازم را برای تکثر و تنوع رسانه ای فراهم می کنند؛ البته شاید اشاره و توجهی به رادیو آماتوری برای اثبات این که امکان چنین تنوع و تکثری در چارچوب امکانات رسانه های سنتی نیز مقدور بوده است ، صورت گیرد؛ اما اندکی آشنایی با رسانه ای نظیر پادکست می تواند امکانات تنوع و تکثری را که در پرتو تولید محتوای رادیویی در فضای اینترنتی حاصل می شود در قیاس با رادیو آماتوری کاملا مشخص کند. به بیان دیگر، تنوع و تکثر حاصل از فعالیت پادکست ها، چه از نظر امکانات و مقدورات و چه از حیث ظرفیت ها و توانایی ها، قابل قیاس با رادیو و حتی رادیو آماتوری نیست. نمونه ای دیگر از این تنوع و تکثر رسانه ای را می توان در فضای اینترنت ، سایت ها، وبلاگ ها، تلفن همراه و غیره نیز پیگیری کرد که در مجموع فضای رسانه ای کاملا متفاوتی نسبت با فضای پیشین که تحت سیطره شبکه های محدود رادیویی و تلویزیونی بود می سازد.

2- رسانه های الکترونیکی و دیجیتالی بر فردیت خلاق و فعال دامن می زند. نظریه پردازان انتقادی دهه های 60 و 70میلادی ، جامعه مدرن را جامعه ای معرفی می کردند که در آن افراد منفرد با روابط سرد و رسمی نهادهای بوروکراتیک به یکدیگر مرتبط شده و وجودشان تحت سیطره رسانه های فراگیر مدرن به صورت منفعلانه ای شکل می گرفت؛ اما رسانه های الکترونیکی و دیجیتالی بر مبنای شرایط فراهم آمده مدعی فضای ارتباطی ای هستند که در آن هر فردی می تواند فعالانه درگیر در یک نظام ارتباطی شده و با استفاده از این رسانه های جدید به لف و نشر عقاید و اطلاعات خویش بپردازد.در چنین فضایی، دیگر پیام از یک منبع منفرد برای انبوه انسان ها ارسال نمی شود، بلکه این امکان وجود دارد که در سطحی وسیع افراد به صورت انفرادی با استفاده از این رسانه های دیجیتال و الکترونیک به صورت اختیاری و داوطلبانه به تولید پیام یا مشارکت در فرآیندهای ارتباطی تعاملی بپردازند و فارغ از ارتباطات عمودی سابق ، در شبکه های افقی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.

 

3- رسانه های الکترونیکی و دیجیتال آنچنان مصرف رسانه ای و نقش مخاطب را دگرگون کرده اند که برخی صاحب نظران داعیه عصر مرگ مخاطب و ایجاد متعامل (interactor) را دارند که حکایتگر ارتباط دوسویه میان فرستنده و گیرنده است.

4- رسانه های الکترونیکی و دیجیتال منوی رسانه ای (media menu) دامنه انتخاب مخاطبان را بسیار وسیع می کنند.

5- شتابندگی از دیگر ویژگی های عصر دیجیتال است. در نتیجه این ویژگی فاصله میان پرسش و پاسخ و درخواست و اجابت بشدت کاهش می یابد. چنین شتابندگی ای رسانه های سنتی را بر آن می دارد تا با اختصاص سهم وسیع تری از تولیدات خود به تولیدات زنده و مستند با شرایط جدید سازگار شوند.

6- رسانه های دیجیتال با اتکا به ظرفیت ها و ویژگی هایی نظیر برقراری ارتباط دوسویه و متعامل بازسازی واقعیات به صورت مجازی و استفاده از ظرفیت های چندرسانه ای کارکردهای آموزشی بسیار وسیع و جذابی یافته اند و عرصه را برای فعالیت آموزشی رسانه های سنتی بسیار تنگ کرده اند.

7- رسانه های دیجیتال و الکترونیکی در قیاس با رسانه های سنتی گستره توزیع وسیع تری دارند و کمتر کنترل پذیرند. به عبارت مشخص تر در حالی که گستره پخش رسانه های سنتی توسط مقررات سرزمینی عموما محدود می شود، رسانه های جدید نظیر اینترنت یا ماهواره چنین محدودیتی نداشته و در گستره بسیار وسیعی پخش می شوند. پس بسیاری معتقدند در حالی که اصالتا رسانه های سنتی ملی هستند، رسانه های دیجیتالی جدید از اساس جهانی اند؛ البته این سخن بدان معنا نیست که هیچ گونه کنترلی بر رسانه های دیجیتالی اعمال نمی شود، بلکه گستره ای از اهرم های کنترلی پنهان و چند لایه بر آن حکمرانی می کند.

8- در حالی که استفاده از رسانه های سنتی به کمترین سطح آموزش احتیاج داشته و دارد و بر همین اساس براحتی در میان مردم کشورهای مختلف به صورت بالقوه قابل استفاده بود، رسانه های دیجیتال عموما پیچیدگی هایی دارند که استفاده از آنها ما را به آموزش و یادگیری محتاج کرده است. بر این اساس ، در سطح ملی و بین المللی و نیز در تمامی بخشهای سخت افزاری ، نرم افزاری ، تولید، توزیع و مصرف، شاهد شکافی اساسی به نام شکاف دیجیتال هستیم.

9- رسانه های دیجیتال و الکترونیک با توجه به امکانات فناورانه ای که برای همگرایی تکنولوژیک دارند و نیز با توجه به روندهای اقتصادی و سیاسی حاکم بر عرصه بین الملل ، تمایل بسیار زیادی به تولید محصولات چند رسانه ای با ترکیب متن، گرافیک، صدا، تصویر و غیره برای جذب مخاطب داشته و سعی دارند تمامی احساسات انسان را درگیر فرآیند ارتباطی کنند؛ در نتیجه، مرزهای حایل بین حوزه ها، سازمان ها، ساختارها و افراد فرومی ریزد و قطبهای رسانه ای غول پیکری شکل می گیرند که عموما در خدمت کارتل های اقتصادی و قدرتمندان سیاسی قرار داشته و امپراتوری دیجیتالی را شکل می دهند. این امپراتوری ها بر مالکیت مستعمره ها تمرکز ندارند، بلکه بر کنترل شبکه های جهانی رسانه ای ، امنیتی، بازارها و ارتباطات تاکید داشته و به کنترل انفورماتیک جهان می پردازند.

 

راهکارها و راه حل ها

در این قسمت، نظر به ویژگی های مثبت و منفی ای که برای رسانه های دیجیتال و الکترونیکی برشمردیم و نیز با توجه به نسبت تقابلی یا تکمیلی این رسانه ها با رسانه های سنتی به ارائه چند راه حل برای برون رفت از این معضلات می پردازیم. فرض پایه ای من در اینجا بر این رویکرد بنا شده که رسانه دیجیتال جدیدترین تحفه سفر تاریخی نامکشوف انسان است که هیچ گریزی از حرکت در درون تاریخ دیجیتالی نیست و به یقین باید به شناخت هر چه دقیق تر الزامات و شرایط عصر ارتباطی و رسانه ای جدید پرداخت و از ظرفیت های آن استفاده کرد.

 

اما چنین استقبالی به منزله رد و طرد رسانه های سنتی و پذیرش تام و تمام رسانه های جدید نیست؛ بلکه باید ضمن انتقاد از وجوه مخرب و غیرانسانی رسانه های جدید که طرد و حذف خرده فرهنگ ها و سلطه فرهنگی قدرتمندان را موجب می شوند، تلاش کرد با در نظرگیری مقوله پویای فرهنگ بویژه در سطح نهادی ، سازمانی و نیز برنامه سازی به بازسازی رسانه های سنتی در پرتو وجوه مثبت رسانه های جدید پرداخت ؛ چراکه فناوری های رسانه ای در بستر فرهنگ های مختلف پیامدهای گوناگونی به بار می آورند که با وجود تشابهات ، تفاوت های عمیقی با هم دارند، بنابراین :

 

1- رسانه های سنتی باید نقاط آسیب پذیر خود را در قبال رسانه های جدید مشخص کنند و تا آنجا که مقدور است در همان نقاط، خود را تقویت کنند، به عنوان مثال اگر شتابندگی یکی از ویژگی های اصلی برخی از رسانه های دیجیتال است ، رسانه های قدیم و بویژه رادیو می تواند با توجه به ویژگی های ذاتی و فنی اش گوی سبقت را در این زمینه از آنها برباید. همچنین توجه به تکثر عرضه و راه اندازی ایستگاه های رادیویی و تلویزیونی متنوع و متکثر که پاسخگوی نیازهای اقشار و گروه های اجتماعی مختلف باشد نیز از دیگر راهکارهایی است که تا حدودی می تواند فضای متکثر رسانه های دیجیتال را تعدیل کند.

 

2- رسانه های سنتی به جای تاکید بر کارکردهای مشترک باید بیشتر بر کارکردهای اصلی و اختصاصی خود تکیه کنند؛ به عنوان مثال، رادیو با توجه به ویژگی ها و ظرفیت های خاصش می تواند اصلی ترین تاکید خود را بر کارکرد اطلاع رسانی سریع بگذارد و از این قابلیت می تواند به عنوان رسانه ای غیردرگیر که پشت صحنه زندگی روزمره مورد استفاده قرار می گیرد نهایت استفاده را ببرد. با چنین نگاهی نه تنها بسیاری از کارکردهای فراموش شده یا نامکشوف رسانه های سنتی دوباره مکشوف می شود که حتی در سطحی بسیار جزیی تر، ساختارها و قالبهای برنامه سازی ای که می تواند موقعیت ممتازی به این رسانه ببخشد نیز هویدا می شود.

3- رسانه های سنتی همچنین می توانند از ظرفیت های رسانه های دیجیتال به صور مختلف استفاده کنند. رادیو و تلویزیون های ماهواره ای نمونه ای از چنین استفاده ای هستند. نمونه ای دیگر از این نوع گسترش ظرفیت ها، تولید محصولات چندرسانه ای است.از منظری حتی رادیو اینترنتی یا پادکست را نیز می توان نمونه ای از این تکمیل ظرفیت ها دانست.به هر ترتیب ، این به معنای استفاده از ظرفیت های همگرایی تکنولوژیک است.

4- به یقین بالا بردن کیفیت تولیدات نیز کلی ترین راه حلی است که در این زمینه و بسیاری از زمینه های دیگر می توان ارائه کرد؛ اما این توصیه کلی، بخصوص در تقابل با رقبای جدید عرصه رسانه ای ظرفیت های عملی و کاربردی بیشتری را می طلبد که این مهم نیز در پرتو استفاده از ظرفیت های رسانه های دیجیتال و محصولات آنها حاصل می آید.

5- توجه بیشتر به افکار عمومی و نیازهای مخاطبان نیز از دیگر راه های ابقای رسانه های سنتی در عصر دیجیتال است. بر این اساس ، رسانه های سنتی علاوه بر تقویت کانال های ارتباطی و مشارکتی سنتی باید راهکارهای جدیدی را برای مشارکت فعالانه تر مخاطبان در تولید و پخش برنامه تمهید کنند.

6- برطرف کردن شکاف دیجیتالی از دیگر راهبردهای موثر است که اگرچه در نهایت به کاهش قدرت رسانه های سنتی و نظام تولید و پخش آنها منجر می شود، اما در سطح ملی و منطقه ای موجبات توانمندسازی گروه های آسیب پذیر را فراهم کرده و آنها را در برابر هجمه دیجیتال واکسینه و قدرتمند می کند. بر این اساس کشورها باید بکوشند بسترهای سخت افزاری و نرم افزاری شکاف دیجیتال را در جامعه رفع کنند.

 

ویژگی های رسانه های دیجیتال

واقعیت ان است که رسانه های الکترونیکی دارای جذابیت ها و ویژگی های منحصر به فردی هستند که آنها را در رقابت با رسانه های سنتی در جایگاه بسیار والایی قرار می دهد. از جمله این ویژگی ها می توان به موارد زیر اشاره کرد.

1- در رسانه های دیجیتال می توان پس از انتشار خبر در هر زمان ومکان اطلاعات تازه را به آن افزود و میزان انعطاف بسیار بالاست. در حالیکه در روزنامه نگاری سنتی پس از چاپ خبر در روزنامه یا پخش آن در بخش های خبری رادیو وتلویزیون امکان تغییر واصلاح آن وجود ندارد و در صورتی که اطلاعات بیشتری در مورد خبری کسی شود باید تا زمان انتشار شماره جدید روزنامه منتظر ماند. به بیان دیگر روزنامه نگار سایبر در قید و بند زمان ومکان گرفتار نیامده است. از سوی دیگر مخاطب روزنامه نگار سایبر هم چنین محدودیتی ندارد و به عنوان مثال نباید تا زمان انتشار روزنامه یا آغاز اخبار تلویزیون منتظر بماند، بلکه تنها کافی است در هر زمان به اینترنت وسایت مورد علاقه اش مراجعه کند و از جدیدترین اخبار مطلع شود. نوشته ها ودیدگاههای روزنامه نگاران لحظه به لحظه در معرض قضاوت ودید وی قرار می گیرند وفاصله مکانی با رسانه دیگر معنایی نخواهد داشت.

2- در رسانه های دیجیتال واسطه ها از بین می روند وارتباط بی واسطه بین رسانه ومخاطب ایجاد می شود. علاوه بر این همانطور که اطلاعات از سوی روزنامه نگار به سمت مخاطب جریان می یابد، وی نیز امکان می یابد تا اطلاعات مورد نظر خود را برای رسانه ارسال کند، زیرا روزنامه نگاری سایبر خیابانی دو طرفه است. این کار از طریق آدرس های پست الکترونیک سایت، فرم های نظرخواهی تعبیه شده در آن، مجامع آنلاین و دیگر سیستم های مشابه امکان پذیر است.

3- استفاده از Hypertextفرامتن : یکی ازبدیع ترین ویژگی ها و محاسن روزنامه نگاری سایبر وجود فرامتن است. احتمالا به هنگام گشت وگذار در وب سایتهای مختلف و از جمله سایتهای متنوع اطلاع رسانی با واژه هایی روبرو شده اید که با کلیک کردن بر روی آنها صفحه دیگری که حاوی اطلاعات بیشتری در مرود آن واژه بوده به نمایش درآمده است. این همان مفهوم فرامتن است که نشان می دهد متون در جهان رسانه های سایبر به هم گره خورده اند و دسترسی به سوابق و تمامی اسناد مربوط به آنها به سادگی ممکن شده است. امروزه تمامی سایتهای خبری معتبر با استفاده از این روش، امکان دسترسی کاربر به جزییات قبلی مربوط به یک خبر را فراهم می آورند. این در حالی است که در روزنامه نگاری سنتی برای این کار باید به آرشیو کاغعذی روزنامه ها مراجعه میشد که کاری وقت گیر و پرهزینه است.

4- در رسانه های دیجیتال استفاده از متن و عکس که در رسانه های سنتی هم موجود بود، متحول شده و علاوه بر این صدا، موسیقی، ویدئو و .. به کمک روزنامه نگار می آید تا مقصود خود را هر چه بیشتر برای مخاطب توضیح دهد.

آنچه که ما در این مطلب قصد بیان و توضیح آن را داریم در واقع همین بخش چهارم است که در دوره های آموزش روزنامه نگاری سایبر در نقاط مختلف جهان هم توجه ویژه ای به آن معطوف می گردد.

 

اجزای رسانه های دیجتال ( رسانه های سایبر )

الف) متن: بدون شک متن یا text، جزء بنیادین و مهمترین مولفه روزنامه نگاری سایبر است. کارشناسان معتقدند در مورد میزان لغات به کار رفته در صفحات وب محدودیت وجود دارد و کاربر پس از مطالعه 300 الی 400 لغت تمرکز خود را از دست داده و پس از خواندن 600 الی 800 لغت به طور کلی از مطالعه مطلب روی برمی گرداند. لذا روزنامه نگاران جهان سایبر باید از مطول نویسی خودداری کنند و به قول معروف جامع ومانع بنویسند.

متون در محیط وب به سه بخش تقسیم می شوند. متون ایستا (static)، متحرک(moving) و لینک (link). متون ایستا مشابه با متون چاپی هستند که قابل انتقال یا تغییر نبوده و کاربر نیز نمی تواند تغییری در آنها ایجاد کند.

متون متحرک بیشتر در آگهی های تحت وب به کار گرفته می شوند که ممکن است تغییر کرده یا از صفحه محو شوند و سپس مجددا به نمایش گذارده شوند.

بر روی لینکها نیز می توان کلیک کرد و به اطلاعات تازه ای دست یافت. مفهوم فرامتن در اینجا معنا پیدا می کند. لینک ها معمولا با رنگ یا فونت یا ظاهری متفاوت از متون ایستا متمایز می شوند.

ب) عکس ها: بدون شک یک عکس مرتبط و با کیفیت خوب، خبر را چه در دنیای مجازی و چه در یک روزنامه چاپی برای خواننده جذاب تر و خواندنی تر می کند. لذا یک خبرنگار حوزه سایبر همیشه باید دوربین دیجیتالش را به همراه داشته باشد تا از رویدادهای مورد نظرش عکس تهیه کند.نکته بسیار مهم در مورد عکس هایی که همراه با خبرها منتشر می شوند آن است که ابعاد وحجم آنها نباید آن قدر زیاد باشد که بارگذاریشان بر روی صفحه وب را کند و بازدیدکننده را خسته کند. برای همین عکس های تهیه شده توسط دوربین های دیجیتال معمولا برای انتشار در وب مناسب نیستند وباید توسط نرم افزارهای گرافیکی تغییراتی در آنها حاصل شود. همچنین استفاده نامناسب از آگهی درصفحه هم از تاثیر عکس به میزان زیادی می کاهد. عکس های به کار گرفته شده در وب هم چند دسته هستند. دسته اول عکس های مجزا ومستقل هستند که معمولا همراه با متن خبر به کار می روند وبرای توضیحشان از زیرنویس یا یک فایل صوتی کمک گرفته می شود.

دسته دوم به Slide show معروف هستند. منظور از این اصطلاح مجموعه ای از عکس هاست که به طور خودکار و پشت سرهم به نمایش درمی آیند وقبل از نمایش هر عکس پیش نمایش آن قابل مشاهده نیست. اما دسته سوم گالری نام دارد که در قالب آن مجموعه ای از عکس ها به صورت پیش نمایش و در ابعاد کوچک در صفحه وب به نمایش درمی آیند و کاربر با مشاهده و انتخاب هر کدام از آنها می تواند تصویر کامل را با جزییات بیشتر مشاهده نماید.

ج) گرافیک: اگر بتوانید در خبر یا مقاله خود از تصاویر گرافیکی برای تشریح بهتر ماوقع استفاده کنید، اگر نقشه ای جغرافیایی به کار ببرید یا به مدد انواع جداول اماری مقایسه ای ادعاهایتان را ثابت کنید، یه یهترین نحو از امکانات گرافیکی جهان روزنامه نگاری سایبر استفاده کرده اید. استفاده مناسب از گرافیک وعکس دربسیاری از مواقع تاثیرگذارتر از چندین صفحه مطلب است، اما گرافیک هم در فضای مجازی دارای یک تقسیم بندی سه گانه است.

گرافیک ثابت وایستا حرکت نمی کند و نمی توان بر روی آن کلیک کرد. این نوع گرافیک ممکن است حاوی اجزای مختلفی اعم از عکس و متن باشد.

گرافیک متحرک به صورت انیمیشن بوده و ممکن است حاوی اطلاعات جانبی باشد که می توان با کلیک کردن بر رویشان به جزییات بیشتری پی برد.

اما گرافیک در قالب به گونه ای است که می توان بر روی آن کلیک کرد. این نوع گرافیک ممکن است ایستا یا متحرک باشد. در این موارد معمولا با حرکت دادن موشواره بر روی گرافیک با جلوه های تصویری مواجه می شویم. در اینجا هم امکان استفاده از متن وجود دارد.

د) صدا: اگر بخواهید خبرتان را با مصاحبه با مردم یا عامل ایجاد خبرهمراه کنید و لینک این مصاحبه را با کیفیت مناسب در متن خبربگنجانید، کاربران راحت تر ادعایتان را باور می کنند. اما صدا در محیط وب هم انواع مختلفی دارد.

صدای Instant یا فوری تنها بازخود عملی است که کاربر در برخورد با صفحه وب انجام می دهد. به عنوان مثال می توان یک صفحه وب را به گونه ای طراحی کرد که در صورت کلیک کردن بر روی یک دکمه خاص صدای بیب شنیده شود. در حال حاضر به ندرت در سایتهای خبری چنین شیوه ای به کار گرفته می شود.

صدای Looping یا تکرار شونده یک قطعه صداست که در صورت بالا آمدن صفحه وب به صورت پشت سرهم پخش می شود.اما نوع سوم صدای غیرتکرارشونده یا Non-looping است که تنها یک بار پخش شده و به طور خودکار تکرار نمی شود. معمولا در سایتهای خبری این نوع صدا به کار گرفته می شود.

ه) ویدئو: استفاده از تصاویر ویدئویی برای تکمیل یک خبر اگر چه از بدیع ترین جلوه های استفاده از قابلیتهای روزنامه نگاری سایبر به حساب می آید، اما باید توجه داشت اگر فرد از اتصال اینترنت پرسرعتی برخوردار نباشد، وقت خود را برای تماشای ویدئو صرف نخواهد کرد. در مورد نحوه تهیه فیلم ویدئویی برای استفاده در محیط مجازی نکات فراوانی وجود دارد که شاید در آینده به آن پرداختیم.

و) تعامل با کاربر: تعامل با کاربر در یک سایت خبری به شیوه های گوناگون انجام می شود. ایجاد امکان ارسال email برای خبرنگاران سایبر و مسئولان سایت، گنجاندن فرم نظرخواهی در پایان هرخبر، ایجاد فضایی برای بحث زنده در مورد اخبار، امکان پذیر کردن چت در مورد اخبار و دادن امکان ویرایش و اصلاح اخبار به بازدیدکنندگان از جمله شیوه های تعامل در فضای مجازی با کاربران است.

 

نتیجه گیری

ما در عصر دیجیتال زندگی می کنیم و رسانه های دیجیتال سهم عظیمی در تولید واقعیات پیرامونمان دارند. با این حال و با وجود تاثیرات شگرفی که این رسانه های جدید در ساحت های مختلف وجودی و اجتماعی ما دارند، نمی توان رسانه های سنتی را به فراموشی سپرد. این رسانه ها ضمن استفاده از عناصر ذاتی و کارکردهای اصلی خود قادرند در پرتو استفاده بهینه از ظرفیت های این عصر و رسانه های جدید نیز به بازسازی خود پرداخته و قدرتمندانه در نظام رسانه ای جدید به حیات خود ادامه دهند.

 

 

 

 

ماهواره های پخش برنامه های تلویزیونی در ایران

موضوع : پیامدهای اجتماعی فرهنگی شبکه های ماهواره ای در ایران (با معرفی محتوای برنامه های این شبکه ها)، ماهواره در ایران: گذشته، حال، آینده، چرا برخی ایرانیان برنامه های ماهواره ای را تماشا می کنند؟ (مخاطب شناسی شبکه های ماهواره ای در ایران ): طبق آخرین آمار سایت های معتبر مربوط به صنعت ماهواره می توان گفت که امروزه حدود 90 ماهواره در جهان فعالیت می کنند که این تعداد ماهواره امواج حدود 7000 شبکه تلویزیونی را ارسال می کنند. از بین این 90 ماهواره امواج حدود 30 تا 35 ماهواره آسمان کشورمان را پوشش می دهد. این تعداد ماهواره امواج حدود 3000 شبکه را بر آسمان ایران می افشانند. اگر شبکه های کارتی یا کد شده را از این تعداد شبکه کسر کنیم می توان گفت که در کل چیزی حدود 1700 شبکه کد نشده و به اصطلاح باز free در ایران قابل دریافت است. البته  تعداد شبکه های فارسی زبان ماهواره ای با سرعت زیادی در حال رشد است. برای مثال اولین شبکه فارسی زبان در سال 1375 تاسیس شد در حالی که هم اکنون این تعداد به حدود 40 شبکه رسیده است. به طور میانگین هر ساله 5 شبکه به شبکه های فارسی زبان اضافه می شود.

    جایگاه نظری ماهواره ها

     برخی از نظریه پردازان، تلویزیون های ماهواره ای را- که در واقع رادیو و تلویزیون های ماهواره ای - در چارچوب موضوع رسانه های جدید new media و آثار Impacts آنها بررسی کرده اند. برخی هم بدون آنکه بین تلویزیون و ماهواره تفاوتی قائل شوند ماهواره را جزو خانواده تلویزیون محسوب کرده اند و مطالعات تلویزیون را به تلویزیون های ماهواره ای هم تسری داده اند. در اینجا برای مثال رفتار تماشا )watching behavior( یا بحث مخاطب شناسی audience studies در زمینه ماهواره هم قابل مطالعه و بررسی است با این سوال که آیا برای مثال مخاطب جهانی global audience شکل گرفته است یا خیر؟ آیا ماهواره، توانایی ایجاد اجتماعات مجازی virtual community را دارد؟ آیا در تماشای ماهواره هم ساعات اوج تماشا peak viewing وجود دارد؟

 برخی از دانشمندان ارتباطات هم اساسا موضوع مستقلی در حوزه وسایل ارتباط جمعی تعریف کرده اند که با عناوینی همچون تلویزیون های فرامرزی trans-borders television، تلویزیون های جهانی global Television، تلویزیون های بین کشوری trans-national Television، تلویزیون های ماهواره ای Satellite TVs و تلویزیون های بین المللی international TVs شناخته شده است.    نکته دیگری که اشاره به آن لازم است آنکه در مباحثی هم که به موضوع جهانی شدن و پسامدرن مربوط می شود بحث شبکه های ماهواره ای و نقشی که در تغییر تعاریف زمان - مکان دارند به میان می آید. در این دیدگاه ها به ویژه نقش ماهواره در ایجاد تشابه فرهنگی یا مساله غربی سازی جهان بررسی می شود.

مخاطب شناسی ماهواره ها در ایران

     مخاطبان فعلی ماهواره با مخاطبان سال های اولیه ورود این فناوری یکی نیست. سطح سواد رسانه ای مخاطبان فعلی بالاتر از مخاطبان اولیه است هر چند در مجموع چندان رضایت بخش نیست. در اوایل ما با مخاطب توده وار ماهواره ای mass audience طرف بودیم ولی هم اکنون مخاطبان برنامه های ماهواره ای کم کم حالت بخش بخش یا منفرد segmented می یابند. برای مثال اوایل کودکان از تماشای برنامه های ماهواره ای نهی می شدند ولی امروزه ماهواره و شبکه های کودک آن جزو مامای کودک شده اند چرا که برای مثال در برنامه های صدا و سیما، برنامه کودک زمان مشخص و محدودی دارد ولی در آنجا 24 ساعته برنامه کودک پخش می شود و یا ورزش دوستان برنامه های خود را دارند و موسیقی دوستان نیز برنامه های خودشان را دارند که همه اینها 24 ساعته پخش می شوند.

        ارزیابی کارشناسی این است که از نظر مخاطب شناسی و دلایل رجوع به ماهواره تفاوت زیادی بین مخاطب ایرانی با مخاطبان تلویزیون در سایر نقاط دنیا وجود ندارد. ایرانیان نیز عمدتا برای تماشای فیلم و سریال، موسیقی یا شوهای تلویزیونی و برنامه های تفریحی و سرگرمی که شامل ورزش هم می شود به سراغ ماهواره می روند. حتی به همین دلایل هم سراغ برنامه های صدا و سیما می روند. سایر موضوعاتی که از آنها به عنوان برنامه های اقلیت minority programs نام می برند معمولامربوط به مخاطب خاص است. درباره بخش اول سوالتان باید گفت که در یکی دو سال اخیر میزان استقبال مخاطبان ایرانی از شبکه های کشورهای عربی بیشتر شده است. اگر تاریخ ورود ماهواره را به سه دوره پنج ساله تقسیم کنیم ارزیابی آن است که در دوره اول شبکه های کشورهای ترکیه بیشترین بیننده، در دوره دوم شبکه های اروپایی متعلق به کشور آلمان و فرانسه و در دوره سوم شبکه های کشورهای عربی را داشت. البته توجه شود که حدود 60 درصد برنامه های ماهواره ای کشورهای عربی آمریکایی است که با زیرنویس عربی پخش می شود.

دلایل گرایش مردم به برنامه های ماهواره ای   

    این مساله را می توان با توجه به شرایط اجتماعی، سیاسی و تاریخی ایران و در کل روانشناسی اجتماعی ایرانیان تحلیل کرد. نخست آنکه ماهواره زمانی در ایران مطرح شد - یعنی اوایل دهه 1370 - که کشورمان تازه جنگ را پشت سر گذاشته بود و جامعه در حال پوست اندازی بود. رفاه اقتصادی، ارتباط با جهان خارج، رنگ، شادی، مصرف، تبلیغات بازرگانی و مفاهیم دیگر به تدریج به زندگی روزمره تزریق می شد. پدیده ماهواره هم در این شرایط مورد استقبال قرار می گیرد، چرا که پدیده ای مدرن است که به راحتی در ادامه مفاهیم پیش گفته قرار می گیرد. نکته دیگر آنکه در این زمان جامعه از محدودیت های زمان جنگ که البته در زمان جنگ و در همه جای دنیا طبیعی است دور شده بود. ماهواره پنجره ای بود که مردم می خواستند از آن دنیا را ببینند. نکته دیگر آنکه به هر حال ماهواره یک فناوری جدید بود. انسان ها نسبت به فناوری جدید کنجکاوند و دوست دارند آن را تجربه کنند. مثل تلفن، رادیو، تلویزیون و تلفن همراه.

       نکته سوم نحوه مواجهه نهادهای رسمی با این فناوری بود. با توجه به بحث تاریخی شکاف دولت - ملت در ایران که ارتباطی با حکومت مشخصی ندارد ممنوع کردن ماهواره تا اندازه ای میزان کنجکاوی عمومی را تشدید کرد. افکار عمومی تجربه ویدئو را در مقابل خود داشت. به عنوان نکته چهارم ماهواره موقعی ممنوع شد که بینندگان زیادی برنامه های آن را دیده بودند و به وضوح تفاوت برنامه های داخلی را با آن لمس کرده بودندنکته پنجم به ضعیف بودن رسانه های داخلی برمی گردد. صدا و سیما هم پس از جنگ در حال تدوین سیاست ها و خط مشی های خاص دوره بازسازی بود. هنوز بین جنگ و پس از جنگ در کشاکش بود. در سال 1370 یعنی سالی که فناوری ماهواره ای وارد شد ما هنوز دو شبکه داشتیم و در هر هفته یک فیلم سینمایی پخش می شد. تقریبا ساعت 10 یا 11 شب برنامه ها تمام می شد.

استرتژیهای موحود در تقابل با ماهواره

     با الهام از تقسیم بندی اون توماس  Owen Thomas در این زمینه می توانم بگویم که چند سیاست قابل تفکیک است: سیاست محدود یا ممنوع سازی که به دو شکل فعال و غیرفعال وجود دارد، سیاست آزادی دسترسی، سیاست تعلل و به زبان ساده تر اهمال و در نهایت سیاست مشروط سازی. شاید بتوان گفت که در دنیای امروز کمتر کشوری سیاست ممنوع سازی فعال را پیش گرفته است. با توجه به شرایط کشورهای اسلامی می توانم بگویم که بیشتر کشورهای اسلامی بین دسترسیآزاد و ممنوعیت قرار می گیرند. یعنی با تدابیری تلاش کرده اند تا امکان استفاده مشروط یا کنترل شده شهروندانشان را از این فناوری فراهم کنند. کشورهای عربی در این زمینه سرمایه گذاری هنگفتی داشته اند و در جذب مخاطب هم موفق بوده اند. آنها حتی مخاطب ایرانی را هم ربوده اند.

آثار و پیامدهای تلویزیون ماهواره ای

    در اکثر کشورهای دنیا مطالعات بسیاری درباره ماهواره انجام می شود. حتی کشورهای عربی مراکزی تاسیس کرده اند که کار آنها بررسی آثار و پیامدهای شبکه های ماهواره ای است. ولی ما متاسفانه توجه بسیار اندکی به ماهواره و آثار آن داشته ایم. تعداد تحقیقات درباره آثار ماهواره به تعداد انگشتان یک دست هم نمی رسد در حالی که باید مراکز پژوهشی تاسیس شود و فقط به ماهواره بپردازند. اکثر کشورهای در حال توسعه و حتی برخی کشورهای اروپایی از منظر تئوری های امپریالیسم فرهنگی یا امپریالیسم رسانه ای و یا نظریه کاشت و یا آمریکایی شدن Americanization روش زندگی، به بررسی آثار ماهواره پرداخته اند. در زمینه آثار این شبکه ها بحث بسیار مفصل است و نیازمند مصاحبه مستقلی است. ولی در کل ورود شبکه های فرامرزی بر زمینه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی تاثیرگذار است. در حوزه فرهنگ نگرانی از آمریکایی شدن زندگی در کشورهای پیرامونی وجود دارد آنچه که برخی از اندیشمندان معتقدند از نتایج جهانی شدن Globalization در نهایت آمریکایی شدن برخواهد خواست. در حوزه سیاست هم برخی معتقدند که تلویزیون های فرامرزی یا ماهواره ای به ویژه در کشورهایی با ساختار های سیاسی بسته به وضعیتی منجر می شود که از آن به عنوان جامعه مدنی در آسمان civil society on sky نام می برند. یعنی با توجه به آنکه اپوزیسیون اینگونه کشورها امکان فعالیت در داخل را ندارد از سایرکشورها به پخش برنامه می پردازد و در برنامه های آنها همه افکار و جریان ها و فرقه ها حضور دارند. به بیانی در آسمان و از طریق به اصطلاح هوا air همه می توانند حرف بزنند ولی در زمین نه. این نظریه به همان اصطلاحی مرتبط می شود که با عنوان پیامدهای رسانه های جدید از آن یاد کردم. اینکه با ورود این رسانه امکان شکل گیری اجتماعات سیاسی مجازی virtual community ملیت های مجازی virtual nationality بیشتر می شود.

ارزیابی از ماهواره های فارسی زبان

 بحث محتوای این شبکه ها و تاثیرشان جداست. در یک نگاه کلی از نظر محتوایی شبکه های فارسی زبان بسیار غیر حرفه ای و ضعیف هستند. برنامه های بیشتر این شبکه استودیو محور studio-based است و شاید بتوان برنامه های آنها را در مربع مجری یا به عبارت بهتر پاسخگوی تلفن، بیننده، آگهی و شو خلاصه کرد. ولی این شبکه ها هم مشکلات خودشان را دارند. به هر حال این شبکه ها خصوصی هستند و به علاوه به جای رقابت با یکدیگر هم بیشتر مشغول حسادت هستند. بیشتر این شبکه ها بخشی از وقت مخاطبان را در فحش، دشنام و ناسزا به یکدیگر هدر می دهند. در یکی دو سال اخیر ظهور شبکه های حرفه ای فارسی زبان اروپایی کار را برای شبکه های ضعیف سخت کرده است. شبکه هایی که علاوه بر پخش شو و یا کلیپ خوانندگان - که تقریبا همه شبکه های فارسی زبان با این نوع برنامه آنتن را پر می کنند - پخش فیلم های روز و برنامه های تفریحی و سرگرمی را آغاز کرده اند. ارزیابی کارشناسی آن است که از بین 40 شبکه فارسی زبان، زیر 5 شبکه جزو شبکه آشیانه مخاطبان محسوب می شود.

 هر چند در سال های اخیر شبکه های ضعیف فارسی زبان بینندگان ایرانی را از دست داده اند ولی این وضعیت به تدریج رو به بهبود است؛ دلیل اصلی این بهبودی حضور گروه های مرجع در این شبکه هاست. حضور ورزشکاران مشهور، ایرانیان نخبه سایر کشورها، هنرمندان و دانشمندان در این شبکه ها بیشتر شده است.

دلیل دیگر شرایط داخلی کشور است. این اصل کلی را بدانید که هر چقدر افراد نتوانند اندیشه ها و یا خواسته هایشان را از طریق مجاری داخلی بروز دهند به رسانه ها آن طرف متوسل خواهند شد. هر چه رسانه های داخلیبازتر باشند گرایش به آن طرف کمتر می شود. برای مثال این شبکه ها به طور وسیعی پذیرای نمایندگان جنبش دانشجویی، جنبش کارگری، فعالان جنبش زنان هستند و به هر حال در کشورمان قشر تحصیلکرده و نخبه پیگیر این موضوعات است. در زمینه تاثیر این شبکه ها هم باید گفت که به هر حال این شبکه ها باعث رشد انتظارات و خواسته های اجتماعی سیاسی جامعه می شوند. برای مثال اطلاع عمومی از جایی به نام دوبی قبل و بعد از وجود شبکه های فارسی قابل مقایسه نیست. این شبکه ها سبک زندگی سکولار، لذت جویی، ناسیونالیسم ضدعربی رااشاعه می دهند که البته به طور ویژه جای بحث دارد. ولی جدای از تاثیر شبکه های فارسی زبان درباره تاثیر ماهواره شواهد زیادی می توان ذکر کرد. یکی از یافته های اصلی تحقیق آنها رواج مد یا آرایش عربی موسوم به خلیجی در بین زنان شهر بود. فکر می کنید ریشه این امر از کجاست؟ نگاه مدیا دترمینیستی به پدیده ها ندارم ولی فکر می کنم که شکل و شمایل دختران و جوانان ایرانی با نگاه به جهت ال آن بی های دیش های ماهواره قابل پیش بینی است. زمانی ال آن بی ها به سمت ترکیه بود. جامعه ایران ترکیه زده شد. همه جا موسیقی ترکیه ای، مد ترکیه ای، عکس هنرپیشه های ترکیه روی دیوارهای اتاق نوجوانان نصب می شد. با آمدن سیستم دیجیتال و ماهواره هاتبرد، عصر مد های اروپایی رسید. حالاهم بیشتر ال آن بی ها به سمت ماهواره های عربی است. اکثر ماشین هایی که جوانان در شهرهای بزرگ می رانند موسیقی عربی پخش می کنند. ظاهرا عصر امر دیاب و نانسی عجرم رسیده است!چرا نانسی عجرم برای ایرانیان وب سایت فارسی می زند؟ چرا برای ایرانیان کنسرت می گذارد؟ تاثیر ماهواره بر جوانان همین است.

تنشها و نگرانی هایی کشورهای منطقه در خصوص ماهواره

     هر متنی Text پیامی massage دارد. شبکه های ماهواره ای سراسر پیام اند. البته در کشورهای خاورمیانه هم نگرانی وجود دارد. آنان هم نگران فرهنگ بومی شان هستند. آنان هم نگران ضعف علایق دینی جوانان شان هستند. ولی آنان برای کم کردن این نگرانی ها کار می کنند. پول خرج می کنند. آنان با چنگ و دندان (منظورم خشونت نیست) مخاطب بومی را نگه می دارند. به جوان شان می گویند ما 60 یا 70 شبکه خارجی را که جزو بهترین شبکه هاست برایت به شکل دوبله شده و با سانسور اندک و منطقی پخش می کنیم. حال اگر با وجود این شبکه ها از آنتن های غیرقانونی استفاده کنی باید جریمه سنگینی بدهی.

یکیاز نظریه هایی که درخصوص استفاده از شبکه های ماهواره ای وجود دارد نظریهنزدیکی یا تشابه فرهنگی cultural proximity است که فکر کنم اشتروبارآن را مطرح کرده است. یعنی مخاطبان شبکه های ماهواره ای دنبال شبکه هایی می روند که با زمینه فرهنگی آنان تا اندازه ای قرابت داشته باشد. کشورهای عربی اینگونه شبکه ها را شناسایی کرده اند. پیش بینی می کنم که در دهه آینده همان طور که زمانی محصولات بولیوود هند در منطقه حاکم بود محصولات رسانه ای کشورهای عربی حاکم شود. حتما می دانید که مدیر روابط عمومی گروه شبکه های MBC اعلام کرده است که این گروه به زودی شبکه ای فارسی زبان راه اندازی خواهد کرد که فیلم های روز آمریکایی را با دوبله فارسی پخش کند. شما بر حسب این اخبار می توانید آینده را هم پیش بینی کنید. به نظر من صدا و سیما باید بر اساس این اخبار سیاست های آینده نگرانه خود را تعریف کند.

آینده ماهواره

     با سیاست های رسانه ای و فرهنگی فعلی معتقدم که گرایش شهروندان به ماهواره بیشتر خواهد شد. ما در سال های آینده شاهد شبکه های فارسی زبان خاص بینندگان اقلیت minority programs هم خواهیم بود. یعنی شبکه های فارسی زبان خاص کودکان، هنرمندان، جوانان، دوستداران موسیقی، علاقه مندان به سیاست و غیره. همچنین شبکه هایی که مخاطب خود را صرفا قومیت های خاص ایرانی تعریف کرده اند. یعنی شبکه هایی برای ترک ها، کردها، بلوچ ها. اگر ما کند پیش برویم مخاطب ایرانی از دست خواهد رفت. نکته دیگر آنکه در سال های آینده تاثیرات سیاسی ماهواره ها بیشتر خواهد شد. هم اکنون همه احزاب مخالف جمهوری اسلامی صاحب شبکه ماهواره ای هستند. فرض کنید فقط سه شبکه به اشاعه اندیشه های چپ مارکسیستی می پردازد. همه اقلیت های مذهبی و دینی- قانونی و غیرقانونی- و حتی دراویش دارای شبکه هستند. شبکه هایی که هر شهروند ایرانی با یک تلفن می تواند در آن حضور یافته و نقطه نظراتش را بگوید و حتی عضو آنها شود.

 همه اینها به سیاست های فرهنگی بستگی دارد. اولااین مطالبی که من گفتم به معنای آن نیست که سیاست ممنوعیت لازم است اجرا شود. نه. باید سواد رسانه ای شهروندان را بالابرد. باید امکان انتخاب شبکه های سالمماهواره برای شهروندان فراهم باشد. حال چطوری؛ مسوولان بنشینند و بررسی کنند.. شما فرض کنید که ما از اول آمدیم و به والدین گفتیم که ماهواره بد است نخرید. خب. برخی خانواده ها گوش نکردند. به هر حال پشت بام های شهر نشان می دهد که چقدر از خانواده ها ماهواره دارند. از آن هشدار جلوتر نیامدیم. نیامدیم بگوییم که حالابه این خانواده هایی که ماهواره دارند چه بگوییم. متاسفانه در بین خانواده ها درخصوص ماهواره شکاف اطلاعاتی یا آنچه درباره اینترنت به کار می برند یعنی شکاف دیجیتالی Digital gap وجود دارد. بسیاری از والدین نمی دانند که برای مثال مثلث زرد رنگ بالای برخی تصاویر یعنی چه؟ علامت خرگوش بالای تصاویر یعنی چه؟ و به دلیل ممنوعیت کسی هم در این مورد صحبت نمی کند. نتیجه قابل پیش بینی است. یا فکر کنید یکی از سیاست هایی که اجرا شد ارسال پارازیت بود. این پارازیت ها در طول روز که کودکان و نوجوانان در خانه هستند قطع می شود و زمانی که والدین به خانه می آیند یعنی عصر؛ ارسال آن آغاز می شود. در طول روز نوجوانان به راحتی می توانند به هر شبکه ای دسترسی داشته باشند! ولی این امکان برای والدین وجود ندارد. با آمدن آنها شبکه ها پارازیت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تکنولوژیهای جدید ارتباطی و تأثیر آنها بر جوامع معاصر: نگرانیها و دورنماها

رسانههای ارتباطی و تکنولوژیهای اطلاعاتی با سرعت هشدار دهندهای در حال تغییر محیطهای فرهنگی میباشند، به طوری که عملاً بر هر یک از وجوه زندگی در مرتبه محّلی، منطقهای، ملّی و بین المللی تأثیر تکنولوژیهای ارتباطی بر آموزش، فرهنگ، سیاست، اقتصاد، آزادی، خلوت (حفظ حریم) و روابط انسانی میپردازد. برای کسب اطلاعات و جزئیات بیشتر خوانندة علاقمند میتواند به منابع مذکور در پایان مقاله مراجعه کند.

همجواری جهانی که امروزه از آن برخورداریم، مانند دیگر همجواریها که از حالت آرمانی به دور بوده، دارای نقایص زیادی است. با ساکنین آن به یکسان رفتار نمیشود و آنها از فرصتهای مشابه بیبهرهاند. میلیونها نفر چنان محروم ماندهاند که علی رغم گذر امواج ترقی از کنار خود حتی از اندیشه تعلق به یک محیط واحد باز ماندهاند. انقلاب ارتباطات اگر تماسی هم با آنان داشته، جز تشدید انزوای آنها خدمت دیگری نکرده است. این واکنش ابطال کنندة اصل پیدایش همجواری نیست، اما وظیفه سنگینی بر دوش زمامداران میگذارد تا از هم بیگانکی همسایگان را کاهش دهند. (هیأت رسیدگی به کنترل جهانی، 1995)

اکنون که مرحلة گذارا به سال 2000 و جهش و قرن بیست و یکم را میگذارنیم، کشورهای در حال توسعه همچون ایران برای نیل به پیشرفت یا حتی رقابت با کشورهای توسعه یافته چون ژاپن نه تنها باید خود را با الگوهای تغییر یابنده جهانی منطبق با فرهنگ بومی هماهنگ سازند، بلکه همچنین باید ضمن تماس با روند جاری و آتی تکنولوژیهای ارتباطی پدید آمده، به توانائیهای خود وقوف یافته، به ابداع روشهایی برای آموزش، یادگیری، کار، تفریح، و فعالیت در جهانی بپردازند که اجزای آن به طور فزاینده به هم وابسته است. جهانی که به سوی کوچکتر شدن و در عین حال پیچیدگی بیشتر سیر میکند؛ جهانی که در آن اطلاعات، محرک عمده، دانش، موجد قدرت و رسانههای جمعی دارای نقشی کلیدی است. به گفتة (بن – بگدیکیان) «قدرت رسانهای همانا قدرت سیاسی است». و اضافه میکند: «وقتی پنجاه مرد و زن که رؤسای شرکتها باشند، بیش از نیمی از اطلاعات و عقایدی را که به دست 220 میلیون امریکایی میرسد هدایت میکنند، زمان آن برای امریکاییها فرا رسیده که به بررسی نهادههایی بپردازند که تصویر روزانه جهان را از آنها دریافت میکنند». (Bagdikian,1992,p,31) و از آنجا که ایالات متحده در رأس صادرکنندگان محصولات فرهنگی در جهان قرار دارد، شهروندان کشورهای مصرف کننده باید همچنین اشاره احتیاط برانگیز بگدیکیان را جدی بگیرند و به بررسی منابع خوراک دهنده رسانهها و بازارهای تفریحی خود بپردازند. امروزه این قدرت است که سرمایة مسلط به شمار میرود و نفع شخصی انگیزة بنیادین روابط در مرتبههای محلی، منطقهای، ملی و بین المللی است.

انقلاب اطلاعاتی

ما هم اکنون در یک «دهکدة جهانی»‌ با پیوندهای الکترونیکی و مخابراتی زندگی میکنیم که بر یک شالودة شدیداً اطلاعاتی استوار است. به بیان دیگر، در « عصر اطلاعات » زندگی میکنیم که برای بقای خود به رسانههای ارتباطی و تکنولوژیهای اطلاعاتی وابسته است. امروزه بیش از همیشه توان رقابت، رفاه اقتصادی و آزادی، به صورت یگانه اصل مشروع بین المللی برای اندازهگیری میزان موفقیت یک ملت درآمده است؛ و یکی از مؤلفههای حیاتی برای دستیابی به چنین موفقیتی، علاوه بر دسترسی به تکنولوژیها، دانش بکارگیری آنها در جهت آن مقصود میباشد. بی شک تکنولوژیهای اطلاعاتی روابط انسانی را در سرتاسر جهان چه در جهت بهبود و چه در جهت عکس تغییر شکل بخشیده است.

تجارت، بانکداری، آموزش، همه و همه وابسته به جریان اطلاعاتی بوده و به کمک تکنولوژیهای ارتباطی جدید همچون کامپیوتر، ماهواره، تلفن، تلویزیون، لیزر، فیبر نوری، ریزتراشهها (micro chips) و تلفنهای هوشیار تسهیل گردیدهاند.از دیدگاه تکنولوژی اطلاعرسانی شاید تلفن را بتوان یکی از حیاتی ترین ابزارهای دانست که نه تنها ما را به ایجاد رابطة شخصی با دیگر مردم، از طریق صدا و دورنویس قادر میسازد، بلکه کامپیوترهایمان را نیز با هم مرتبط میسازد و به ما امکان دیدن یکدیگر را از طریق صفحههای تلویزیونی (ویدئوفون) میدهد. اکنون تلفن به عنوان پایانه یا مرکز هدایت اطلاعات رسیده عمل میکند، نقش منشی شخصی را ایفا میکند، خانه و محیط کارمان را از بابت امنیتی مراقبت میکند،و کنفرانس از راه دور را، چه در سطح ملی و چه در سطح بین المللی میسر میسازد. علاوه بر این، پیرو موافقت به عمل آمده بین دو شرکت بزرگ تأمین امکانات عمومی یعنی ادیسون، کامون ولت و امریتک در شیکاگو، یک سیستم آزمایشی خودکار در پاییز 1996 شروع به کار خواهد کرد که به شرکت ادیسون، که تأمین کننده برق است، اجازه خواهد داد تا وسایل برقی عمدة خانگی همچون آبگرمکن، تهویه مطبوع، یخچال، ماشین لباسشویی و خشککن را به کمک تلفن روشن و خاموش سازد. کاربرد یگر این برنامه، همچنین بازرسی و اندازهگیری میزان مصرف آب، برق و گاز از طریق تلفن است که نهایتاً شرکت را از گسیل داشتن مأمور به تک تک خانهها به منظور رؤیت کنتور بی نیاز میسازد.

عصر اطلاعات همه چیز زندگی مردم را حتی در دور دستترین روستاهای آمازون، ایرلند، بوتسوانا یا مکزیکو دگرگون ساخته است. به شرط در اختیار داشتن برخی از ضروریات زندگی جدید همچون برق و تلفن و دسترسی به رادیو و تلویزیون مردم این مناطق به طور ناخودآگاه به صورت اعضای شایسته دهکدة جهانی درخواهند آمد. در یک چنین دهکدهای که صداها و تصاویر از فواصل دور و از طریق رسانههای الکترونیکی و چاپی میتواند به عنوان ابزار قدرتمند جنگ روانی و تبلیغاتی عمل کند؛ ساکنین آن نیز به گونهای اجتنابناپذیر به درک خاص خود از مکانها،افکار، رفتار، انتظارات، علایق، دوستداشتنیها و بیزاریهای مردمان دیگر دست مییابند. ادارکی که از طریق رسانههای جمعی میسر گردیده است. دیگر اینکه، با کسب مهارتهای خواندن و نوشتن و دسترسی به کامپیوتر و شبکه جهانی اینترنت، آنها میتوانند به عنوان مشارکت کنندگان بلافصل و نه فقط مشاهدهگر جامعه جهانی درآمده و با میلیونها انسان دیگر در سرتاسر گیتی به مراوده بپرازند. در جهانی که کلبة قبیلهای در آمازون از امکانات گیرندة ماهواره برخوردار است، هیچ یک از موارد بالا دور از دسترس نیست.

در واقع در بسیاری از روستاها. تلویزیون و رادیو جایگزین پیام رسانی سنتی توسط آتش و میدانگاههایی شده است که در آن قصه گوها و ساحران نقش اطلاع رسانی و سرگرمی مردم را ایفا میکردهاند.

 کارمندان شاغل در بخش اطلاعات

به وضوح، انقلاب ارتباطات – اطلاعات – تکنولوژی همچنان به اصلاح و معرفی دوبارة و تجدید ساختار جوامع انسانی در سراسر جهان ادامه میدهد. همانند دگرگونیهای قبلی که در نتیجة به کارگیری ابزار یا تکنولوژیهای جدید در جوامع انسانی به وقوع پیوست، تکنولوژیهای ارتباطی نیز به دگرگونیهای گستردهای منجر شدهاند. در سالهای گذشته ماشینی و رایانهای شدن امور و ادغام شرکتها به اخراج گروهی کارمندان در ایالات متحده و دیگر کشورهای صنعتی منجر گردیده است. در واقع یکی از بزرگترین شرکتهای مختلط مخابراتی به نام امریکن تلفن اند تلگراف (American Telephone&Telegraph) (AT&T) در اوایل سال 1996 نیروی کار خود را به میزان 000/40 نفر تقلیل داد.

به علاوه، به یمن وجود تکنولوژیهای اطلاعاتی، روزکاری تمام 24 ساعت را در برمیگیرد و مصرفکنندگان میتوانند اطلاعات مربوط به کالاها و خدمات را از طریق کامپیوترهای شخصی خود در خانه و محیط کار به طور شبانهروزی دریافت نمایند. بسیاری از منشیها نیز میتوانند به وظایف خود (همچون ماشینی نویسی، ارسال مرسولات، تلفن، دورنویس یا پردازش اطلاعات) توسط کامپیوترهای خانگی که به شبکة کارفریان متصل است، عمل کرده و نیاز به جا به جا شدن برای رفتن روزانه به محل کار را به صفر برسانند.

اما از طرف دیگر به گفتة رابرت بی.ریج،... خلاف پیشگویان «عصر اطلاعات» که خوشدلانه پیش‎بینی وفور مشاغل پردرآمد را برای افراد با حداقل مهارت مقدماتی می‎کردند، حقیقت بی‎ریاتر آن است که پیاده نظام اقتصاد اطلاعات همانا انبوه پردازش‎گرانی است که در «دفاتر پشت صحنه» در پایانه‎های رایانه‎ای که به بانکهای اطلاعاتی جهانی متصل است مستقر گردیده‎اند. همان کسانی که وظیفة روزمرة دادن و گرفتن اطلاعات به کامپیوتر را برعهدة دارند؛ وظایفی همچون ثبت پرداختی‎ها و دریافتی‎های کارتهای اعتباری، گزارشات اعتباری، نقل و انتقال چک، حساب مشتریان، مکاتبات مشتریان، پرداخت حقوق، صورتحساب بیمارستانی، شرح حال بیماران، توصیه‎های پزشکی، احکام دادگاهی، فهرست مشترکان، پرسنل کاتالوگهای کتابخانه‎ای، و از این قبیل. شاید بتوان گفت «انقلاب اطلاعاتی» برخی از ما را مولد‎تر کرده ولی از طرفی باعث انباشته شدن حجم زیادی از اطلاعات خام گردیده که باید تقریباً به همان سبک یکنواخت کارگران خطوط تولیدی و پیش از آن، کارگران نساجی که انبوهی از مواد اولیه را به عمل می‎آورند، پردازش گردند. (Reich/1991,p.175)

 انقلاب رایانه‎ای

از سوی دیگر بسیاری از شرکتهای خدمات رسانی رایانهای همچون کامپیوسرو (Compuserve) امریکا آن لاین (America online) ، پرودیگی (Prodigy) ، مایکروسافت (Microsoft) و دیگران در حال توسعة سریع قلمرو خود از طریق شبکه جهانی اینترنت میباشند تا انواع خدمات را در اخیتار مشتریانشان قرار دهند. این شبکه مجموعة بیکرانی از دستاوردهای جهانی را در زمینة ادبیات، آثار هنری، تحقیقات علمی، اطلاعات بازرگانی، گزارشات حکومتی، و به طور فزایندهای برنامههای رادیویی و حتی فیلمهای تلویزیونی در برمیگیرد. همچنین آن را میتوان یک کتابخانه بزرگ جهانی و بلکه بزرگترین آنها به شمار آورد که میتواند در هر زمان و هر جا در دسترس متقاضیانی که از کامپیوتر دارای مودم و اشتراک به اینترنت بهرهمندند، قرار گیرد. به راستی این شبکه یک دریچة واقعی به دانش است. برای نخستین بار در تاریخ بشر، اطلاعاتی کالایی است که با اشارة سرانگشتان به دست میآید! در واقع شبکههای رایانهای برای میلیونها انسان از جمله گروهی 200 نفره از برتری طلبهای سفید پوست یا گروههای کینهجو در امریکا و کانادا یک کانال تبلیغاتی به ارمغان آورده تا بدین طریق به بسط ایدئولوژی خود در جهان بپردازند. علاوه بر این، شبکههای رایانهای را میتوان آزادترین و در عین حال هشدار دهندهترین عامل در مجموعة تکنولوژیهای ارتباط جمعی به شمار آورد تا اندازهای که هر کس در هر کجا و با هر مرام شخصی یا ایدئولوژی قادر به توزیع پیامها بین میلیونها نفر وبدون هر گونه ممیزی قبلی خواهد بود.

مادة قانونی فدرال تحت عنوان «قانون رعایت عفت در ارتباطات» که پس از تصویب کنگره آمریکا در تایرخ 8 فوریه 1996 به امضای رییس جمهور، بیل کلینتون، رسید با هدف زدودن هر گونه هرزهنگاری (Pornography) از چهرة شبکه رایانهای و سالمسازی آن برای کودکان وارد عمل شد. ولی پس از ماهها تظاهرات اعتراض آمیز از سوی مشتاقان فضای باز اطلاعاتی و مخالفین ممیزی، هیئتی متشکل از سه قاضی فدرال به منظور بازبینی این ماده قانونی در فیلادلفیا گرد آمده، تلاش دولت برای محدود ساختن محتوای برنامههای شبکه را به میزانی بیشتر از مطبوعات و دیگر رسانههای ارتباطی، امری «برخلاف قانون اساسی» و «عمیقاً زننده» اعلام کردند. این اعلامیه پوشش قانونی لایحه اصلاح شده اول دربارة رسانهها را مشمول حال فضای اطلاعاتی جدید نیز میکند. بعلاوه، قضات در یک یادداشت 175 صفحهای اعلام داشتند که «شبکه اینترنت رسانهای است با اهمیت تاریخی و کانالی عمیقاً دمکراتیک برای ارتباطات که به جای خفه شدن به توسعه نیاز دارد.» (Quitter,1996) بگفته قضات، چون این شبکه هنوز دوران آغازین خود را طی میکند حداقل به همان اندازة کتاب و مطبوعات است. به نوشتة قاضی استوارت دالزال «اینترنت به دلیل برخورداری از بیشترین سهم به عنوان مشارکت برانگیزترین شکل گفتار جمعی که تاکنون سزاوار حمایتهای قانونی بوجود آمده است، در زمینة گفتار جمعی، شایسته بیشترین حمایت در برابر دخالت دولتی است.» (Quitter,1996)

مطابق نخستین بازنگری قانون اساسی امریکا، «کنگره نمیبایست هیچ قانونی چه در زمینه تأسیس مذهب یا جلوگیری از عمل بدان به تصویب برساند یا آزادی بیان و مطبوعات را محدود سازد یا از حق مردم برای اجتماعات آرام و دادخواهی از دولت جلوگیری کند

در هیچ کجای دیگر نمیتوان سراغ گرفت که گسترة ارتباطات اینچنین به سرعت در حال رشد باشد جایی که در آن فلسفه و تکنولوژی، ارتباطات میان فردی و جمعی، ارتباطات میان فرهنگی و بین المللی، واقعیت و غیر واقعیت، نفرت و عشق، کامپیوترها و مردم با یکدیگر ادغام شده باشند. والاترین توانایی فضای اطلاعاتی جدید در دموکراتیزه کردن روند ارتباطات از طریق فراهم آوردن میدانی برای به گوش رساندن آنچه تا پیش از این شنیده نمیشد، نهفته است. به همین نحو صداهای بگوش نرسیده نیز باید به قوتها و محدودیتهای این رسانه واقف باشند تا بتوانند به هر ترتیب از آن منتفع گردند.

 جریان اطلاعات

این نکته را نباید از نظر دور داشت که مهمترین علت پدیدار شدن و محبوبیت تکنولوژیهای اطلاعاتی پاسخگویی آنها به انبوه نیازهای مالی و سیاسی است.به گفته رتکین «امروزه دولتها و منافع تجاری به تقسیم و ایجاد حوزههایی درون یکدیگر و تبدیل سیاره زمین به یک مجموعة تجاری متشکل از منابع قابل بهرهکشی گردیده منجر است» (Ritkin,1991,p62) به علاوه بهرهروی از طیفهای الکترومغناطیس و مدارهای ماهوارهای تا فاصله 22000 مایلی زمین همواره به صورت منشأ تنش و درگیری بین کشورهای صنعتی شمالی و کشورهای در حال توسعه جنوبی گردیده است. این طیفها و مدارها جزء منابع جهانی و متعلق به همة ملل است. از اوان دهة هفتاد، وقتی ارتباطات فضایی به تحقق رسید تنها تعداد انگشتشماری از کشورهای اقدام به ارسال هزاران ماهواره برای خود یا مشتریانشان در مداری محدود کردند. نتیجه آن شد که صاحبان اینگونه وسایل مخابراتی از توانایی رسوخ عمیق به درون فرهنگ کشورهای مصرف کننده برخوردار گردیدند که این به نوبة خود تنش دیگری بین نیکمره جنوبی و شمالی به وجودآورد که اصطلاحاً بدان «امپریالیسم فرهنگی» یا «دخالت فرهنگی»‌میگویند – به نوشتة هملینک «اکثر پردازشگرها و حاملهای اطلاعاتی درچند کشور معدودمستقر گشتهاند. تکنولوژی پایه برای تولید و توسعة این دستگاهها توسط سوداگران پیشرو در ایالات متحده، ژاپن و اروپای غربی طراحی، تکمیل و هدایت میگردد.» علاوه بر این ناهماهنگی بین شمال و جنوب در زمینةجریان ارتباطات و اطلاعات و امکان تولید، توزیع یا دستیابی بدان به نحو زیادی یک جانبه است. به بیان دیگر «جریان اطلاعات در پهنة زمین غیر متعادل است زیر بیشتر اطلاعات جهانی در بخش شمالی جاری است و کمتر از آن بین شمال و جنوب و حجم کمتری در جنوب به تنهایی کمتر از 10% تمام تلفنها، تلکسها و فاکسها بین کشورهای جنوب اتفاق میافتد.» (Hamlink, 1995,p3)

 بازرگانان جهانی

- بدون شک تکنولوژیهای اطلاعاتی در هیچ کجای دیگر به اندازة بخش تجاری تأثیر گذار نبوده است. و تسلط به تکنولوژی، کلید موفقیت تولید کنندگان، توزیع کنندگان و فروشندگان درآینده است. به موازات تشدید رقابت جهانی، بازاریابی به صورت اشتغال فکری دائمی شرکتهای چند ملیتی در میآید. به طور مثال به گفته بارنت و کارنگ (Barnet&Caranagh 1994) این شرکتها هم اکنون از یک «بازار فرهنگی جهانی» واقعی بهرهمند هستند و بسیاری از محصولات فرهنگی همچون سریالهای تلویزیونی،فیلمها، اخبار و اطلاعات، برنامههای ماهوارهای، موسیقی و تیشرتهای انگلیسی زبان، که در همه جا به چشم میخورد، منشأ امریکایی دارند. هر چند بسیاری از محصولات فرهنگی توسط شرکتهایی همچون دیسنی، سونی، تایم – وارنر و دیگر غلولهای اطلاعاتی – تفریحی طراحی، تولید و توزیع میگردد، دیگر محصولات و خدمات نیز بوسیلة چند شرکت معدود قدرتمند مثل سیتی بانک، فیلیپ موریس (Philip Moris) ، ماتسوشیتا (Matsushita) ، نستله (Nestle)، تویوتا (Toyota) یا سومیتومو بانک (Sumitomo Bank) در سرتاسر جهان توزیع میشود. علاوه بر این از طریق شبکه مالی جهانی، مجموعة عظیمی از نقدینگی، بیمههای جهانی، دلارهای اروپایی، کارتهای اعتباری و دیگر لوازمی اینچنین، همه روزه معامله میشود.

در واقع هر روز ده برابر پولی که برای تجارت و سرمایهگذاری بین المللی لازم است در معاملات جابه جا میشود. این جریان وقتی که در کنار سهولت جریان مشاغل در اطراف جهان توسط شرکتها قرا ر گیرد توانایی دولتها برای کنترل اقتصاد ملی را از هم میپاشد.مطابق برخی استدلاها، رهبران ملی نه تنها از هدایت که حتی از شناخت این غولها ناتوانند، زیرا اینها شکل ثابتی ندارند و همچون شخصیت اسطورهای یونان پروتئوس همواره در حال تغییر شکل برای سازگاری با شرایط گوناگون هستند. (Barnet&Cavanagh,1994)

سیاست در عصر اطلاعات:

«تغییر نقش در روابط بین مدیران شرکتهای بزرگ جهانی و زمامداران سیاسی به ایجاد یک واقعیت جدید سیاسی در همه جا منجر گردیده است.» (Barnet&Cavanagh,p19) با توجه به پیدایش این شرایط جدید، رابرت بی.ریچ، وزیر کار در دولت بیل کلینتون مینویسد:

« ما در دورهای انتقالی زندگی میکنیم که بر سیاست و اقتصاد قرن آینده تاثیر خواهد گذارد. دیگر از هیچ محصول یا تکنولوژی ملی، شرکتهای ملی یا صنایع ملی خبری نخواهد بود. اقتصاد ملی آن طور که تا به حال آن را فهمیدهایم وجود نخواهد داشت. تنها چیزی که داخل مرزهای ملی یک کشور باقی خواهد ماند، مردمی خواهند بود که آن ملت را تشکیل میدهند. لیاقتهای هر ملتی همانا مهارتها و روشنبینیهای آن است؛ و اساسیترین مهارت سیاسی هر ملتی عبارت خواهد بود از توانایی کنار آمدن با نیروهای گریز از مرکز اقتصاد جهانی که رشته پیوند دهنده اعضای یک ملت را از هم میگسلد و ثروتی هر چه سرشارتر در اختیار ماهرترین و روشنبینترین افراد قرار خواهد داد در حالی که استاندارد زندگی افرادی را که از مهارت کمتری برخوردارند تنزل خواهد بخشید.» (Rich,1992,p.3)

تکنولوژیهای اطلاعاتی مرزهای فیزیکی ملتها را با توجه به جریان موجود اطلاعاتی هر چه کمرنگتر ساخته است. برخی چنین استدلال میکنند که به هم پیوستگی الکترونیکی و دسترسی به شبکههای جهانی میتواند از طریق راه دادن به اطلاعات ممیزی نشده به داخل مرزها و رسانیدن آن به دست مردمی که در غیر این صورت ناآگاه باقی میماندند به بیثباتی رژیمهای دیکتاتوری بینجامد. از طرف دیگر در «گزارش هیئت رسیدگی به زمامداری جهانی» (1995) آمده است:

«دسترسی هر چه بیشتر به اطلاعات برای دموکراسی، که همواره از هر چه مطلعتر بودن شهروندان منتفع گردیده، مفید و برای توسعه، همکاریهای حرفهای و علمی و بسیاری دیگر از فعالیتها سودمند واقع گردیده است. رشتههای گستردهتر ارتباطی که هم اکنو تهسیل گردیده نیز میتواند مردم جهان را همبسته گرداند. تصاویر رسانهای درخصوص رنجهای بشری، مردم را برانگیخته تا نگرانی و همبستگی خود را با آنها که در دورترین جاها بسر میبرند از طریق یاری رسانی به نیروهای امدادی و درخواست توضیح و عمل از دولتمردان اعلام کنند. تاثیر رسانهها بر شکل گرفتن سیاست خارجی در بسیاری کشورها بسیار بارز است

بدین ترتیب رسانه‎‎های ارتباط جمعی را میتوان نه تنها به مثابة نیروی محرک در پشت سر تغییرات اجتماعی و فرهنگی قلمداد کرد. بلکه عاملی برای تحرک سیاسی در مرتبة ملی و بین المللی به حساب آورد(کمالی پور، 1995) در ارتباط با این ادعا، حمید مولانا (1996) معتقد است که بخشهای ارتباطات دور ملی و بین المللی به طور فزایندهای در هم تنیده میشوند. بدیتن ترتیب بازار بین المللی توسعه چند بازیگر اصلی شکل میگیرد که به نوبة خود مشمول مکانیسمهای کنترل کننده سیاسی، اقتصادی و نهادی ملی خود هستند. این بدان معنی است که بسیار مشکل یا حتی ناممکن خواهد بود که بین بخشهای داخلی و بین المللی تفکیک قائل شویم.

 روابط انسانی

تا آنجا که به روابط انسانی مربوط میشود، همان تکنولوژیهای اطلاعاتی که قادرند ما را به هم متصل سازند، میتوانند در عین حال با در اختیار گذاشتن توهمی از با هم بودن، ما را از داشتن یک ارتباط رویاروی با همنوعان جدا سازند. مثلاً در حالی که در تهران چایخانههای سنتی تجدید حیات مییابد، در شیکاگو قهوهخانههای اطلاعاتی رونق دارد. وقتی در چایخانههای تهران مباحثات بین رؤسای شرکتها ممکن است خصوصی و رویاروی صورت گیرد، در قهوهخانههای شیکاگو رؤسا میتوانند از فنجان قهوه داغ بنوشند، در یک بحث کاملاً رسمی با فردی در آن سوی قاره شرکت کنند و در همان حال از طریق پایانههای رایانهای که بر ایشان فراهم آمده در بزرگراههای اطلاعاتی سیر و سیاحت کنند. (Van,1996) در امریکا این انوع قهوهخانههای رایانهای رونق زیادی یافته است.

هر چند مشتریان قهوهخانههای اطلاعاتی ممکن است با فرد کنار دست خود مباحثه نداشته باشند، ولی میتوانند با دیگر مسافران شبکة اطلاعاتی کیلومترها دورتر صحبت داشته باشند! از امتیازات دیگر این قهوهخانههای رایانهای امکان امتحان و انتخابی است که در اختیار مشتریان پش از تصمیم قطعی برای خرید نرمافزارها یا سختافزارهای جدید قرار میگیرد.

علی رغم اینکه ظاهراً تکنولوژیهای جدید، ارتباطات مرزهای جغرافیایی و فواصل بین مردمان را از جا برداشته است، از جهت ارتباطات میان فردی یا چهره به چهره، بسیاری از ساکنین دهکدة جهانی، مرزهای جدیدی بین خود و کسانی که در محیط بلافصل آنها همچون خانه، اجتماع، اداره وحتی قهوهخانههای اطلاعاتی زندگی میکنند به وجود آوردهاند. به طور مثال در ادارات امروزی چندان غریب به نظر نمیرسد که دو همکار که دفاترشان کنار هم است از طریق پست الکترونیکی یا پست صوتی با هم ارتباط برقرار کنند؛ درست مثل این که از لحاظ جغرافیایی فاصله زیادی با هم داشته باشند. عجیب آنکه از نقطهنظر روابط انسانی، جدایی و کاهش رویایی چهره به چهره، به صورت مشخصة اصلی عصر اطلاعات درآمده است. درعین حال، احساس بیاعتمادی به دیگران از جمله دوستان و همسایگان یکی از نشانههای بارز این عصر است. در واقع یکی از پر رونقترین تجارتهای عصر اطلاعات مربوط است به انبوه ابزارآلات پیچیدة امنیتی (از قبیل دوربینهای مخفی، آژیرهای خطر، چراغهای خطر، قفلهای الکترونیکی، زنجیرها، افشانهها، بوقهای هشدار دهندة و غیره)، در بازاری که توسط مشتریان پر سوءظن به مصرف میرسد. یعنی کسانی که بیشتر تمایل به محبوس ساختن خود دارند به جای اینکه پا از دایرة تنگ و خود ساختة تنهایی فراتر نهند و برای زدودن ترس از ضمیر خود نسبت به دیگران به فعالیت برخیزند و به ایجاد راهحلهای ماندگار انسانی، و نه تکنولوژیکی، دست یازند و فرهنگ سوء ظن و ترس را به فرهنگ اعتماد، همکاری و احترام متقابل مبدل سازند.

به نوشته مارشال مک لوهان و بروس اس. پاورز «انسان الکترونیکی دارای مغزی خارج از جمجمه و سلسله اعصابی بر روی پوست میباشد. یک موجود تند مزاج که از خشونت آشکار پرهیز میکند. شبیه عنکبوتی چمباتمه زده روی تارهای مرتعش خود که تارهای دیگران نیز میلرزاند. اما این موجود گوشت و خون ندارد، بلکه بیشتر به یک شئی در بانک اطلاعاتی میماند که بی دوام است و به سرعت فراموش میشود و از این واقعیت خشمگین است (Marshall Mcluhan & Bruces.Powers 1984)

دیگر اینکه در محیط امروزی که ساخته و پرداختة رسانههاست، مردم فرهنگهای مختلف دربارة «دیگران» و حتی خودشان بیشتر براساس تصویرسازیهای رسانهها قضاوت میکنند. بدین ترتیب در ارتباطات میان فردی و همچنین در مراودات اقتصادی و سیاسی، تصاویر قالبی که توسط رسانهها تدارک دیده شده و در اذهان عامه نقش بسته، بر نحوة نگرش افراد نسبت به یکدیگر تأثیر بسزایی گذاشته است. به بیان دیگر، نگرش مردم از «دیگران» مجموعاً براساس آن چیزهایی است که از طریق رسانههای جمعی دیده، خوانده یا شنیدهاند. در واقع رسانههای جمعی معاصر – روزنامهها، مجلات، کتابها، موسیقی، تصاویر متحرک، رادیو، تلویزیون – عملاً بر تمامی جنبههای زندگی بشر تأثیر گذاردهاند. اینها تعیین کنندة چشمانداز ما از جهان، نحوة نگرش به دیگران و مهمتر از همة نحوة کنش متقابل ما با دیگران میباشند. (کمالی پور، 1995) بعنوان نمونه، رسانههای امریکا اغلب بازتابی منفی از خاورمیانه ارائه میکنند. از این رو، موانع دائمی، بلایا، کودتاها، شورشها و فعالیتهای تروریستی که بطور مرتب گزارش میشوند، تصویری ناپسند و خشن را از فرهنگها و مردم خاورمیانه، در امریکا و سایر کشورها تقویت میکنند. (کمالی پور، 1996) قدرت ارابان دهکدة نوین جهانی و قلمرو آنها از هر زمان دیگری بیشتر است. در نتیجه «دست اندرکاران رسانهای جهان سوم بر این باورند که رسانههای خبری مسلط همچون شبکههای تلویزیونی امریکا، CNN و شرکتهای مختلطی همچون شرکت نوین روبرت مرداک هر چه بیشتر به بسط دامنة تحریف و پیشداوری از طریق سیستم خبری بین المللی میپردازند.»(Altschull,1995,p.386)

 آموزش در عصر اطلاعات

تا آنجا که به آموزش مربوط است، تکنولوژی اطلاعات به سرعت ما را به سمت آموزش انفرادی ومتقابل سوق میدهد. ادغام تکنولوژی مخابراتی و رسانههای جمعی نه تنها دانشجویان، آموزگاران و پژوهشگران را به تولید اطلاعات توانا میسازد بلکه به آنها امکان میدهد تا از چند طریق شامل شبکههای رایانهای، تلفن و تلویزیون کابلی، به مواد آموزشی، تفریحی و دیگر الاعات دست یابند. آنها همچنین قادر خواهند بود در فرآیند یادگیری از طریق انواع خدمات اطلاعاتی – تعاملی به صورت صدا، متن، تصویر و یا چند رسانهای مشارکت نمایند.

به گفته نورمن واگنر (Norman Wagner) ازدیاد رسانههای دارای کنش متقابل، متناسب با نیازها باعث حرکت آموزش عالی به سمت الگوی جدیدی از نحوة ارائه دروس میگردد. (Wagner,1996,p10) یعنی اینکه هم آموزگاران وهم دانشجویان علاوه بر تسلط در زمینةء بکارگیری تکنولوژی کنش متقابل، میبایست روشهای سنتی آموزش را مطابق شرایط نسل جدید دانشپژوهان به اجرا درآورند؛ دانشپژوهانی که تحت تأثیر اُنس و الفت با تلویزیون، بیشتر از گرایشی تصویری برخوردارند تا نوشتهخوانی و به طور فزایندهای از کامپیوتر برای کسب اطلاعات استفاده میکنند در واقع میتوان جنبههای اصلی الگوی آموزشی پدید آمده را در بسیاری از مؤسسههای آموزشی ایالات متحده و جاهای دیگر مشاهده کرد. مدارس و دانشگاهها به سمت رایانهای شدن پیش رفتهاند و طیفی از خدمات را مانند امکانات ویدئو، با کنش متقابل و اتصال به شکبههای جهانی چون اینترنت، کامپیوسرو، امریکا آن لاین، پرودیجی و امثالهم به دانشجویان ارائه میدهند. کلاسهای الکترونیکی یا به بیانی دیگر مجهز به امکانات رایانهای، به مشخصة عمده بسیاری از مؤسسات آموزشی از جمله دانشگاه پوردو (Purdue) تبدیل گردیده است. در واقع بسیاری از دانشکدهها برنامههای آموزشی زیادی شامل چاپ، دورنویس، ویدئو، صدا و گرافیکهای رایانهای برای ارائه تدارک دیدهاند که دانشپژوهان میتوانند از طریق کلاسهای الکترونیکی یا کنفرانس از راه دور و یا کامپیوترهای خانگی متصل به شبکه از آنها بهره ببرند. در بسیاری از دانشگاهها، دانشکدهها و دانشجویان از پست الکترونیکی برای انجام بحث با دانشجویان که از طریق شبکههای تلویزیون آموزشی با آنها در ارتباطاند استفاده میکنند. به نظر میآید گرایش عمده به سمت یادگیری انفرادی، گروهی و از راه دور، از طریق تعدادی منابع به هم پیوسته مثل کتب درسی، ویدئو، فاکس، تلفن، تلویزیون و کامپیوتر میباشد. بدین ترتیب، دانشجویان آینده با معلمین واساتید خود تماس چهره به چهرة کمتری داشته و یا در بعضی موارد اصلاً تماس نخواهند داشت. حتی امروزه بسیاری از دانشگاههای امریکا به دانشجویان اجازه میدهند برای درخواست و یا حتی ثبتنام یا پرداخت شهریه به صورت الکترونیک و از طریق فاکس، تلفن یا کامپیوتر اقدام نمایند.

اهمیت آموزش از راه دور، از طریق شبکههای رایانهای و ویدئو با کنش متقابل به طور روزافزونی در سطح جهان در حال افزایش است بطور مثال، دانشجویان سرتاسر جهان هم اکنون میتوانند از طریق AT&T و دیگر شبکهها، و به کمک مودمهای تلفنی، آرا و فرهنگهای خود را مبادله کنند و به حل مسائل بپردازند. به کمک ویدیو با کنش متقابل و کنفرانس از راه دور، دانشجویان و معلمین در همه جای دنیا قادر به شرکت در بحث با کارشناسان دربارة موضوعات مختلف از سیاست گرفته تا محیط زیست میباشند. درآیندهای نزدیک این امکان برای دانشجویان در ایران و دیگر کشورهایی که مجهز به ابزار تکنولوژیکی عصر اطلاعات هستند، فراهم خواهد آمد تا در دورههای ارائه شده توسط دانشگاههای ژاپن یا امریکا ثبتنام کنند، حتی اگر زبان یکدیگر را نفهمند! چرا که به کمک جادوی تکنولوژی اطلاعات یعنی ترجمه همزمان از یک زبان به زبان دیگر و یا یک زبان به چندین زبان دیگر این امکان خواهد بود که دانشجویان از هر نقطهای از جهان بتوانند در فرآیند یادیگری شرکت جویند بدون اینکه حتی خانه خود را ترک نمایند! نیازی به ذکر این نکته نیست که الگوهای سنتی اموزش و یادگیری به سرعت رو به کهنگی میرود. معهذا، دانش و آموزش رسمی نقش اساسی خود را در عصر اطلاعات حفظ خواهد کرد. به رغم پیتر دراکر (Peter Drucker): «دانش منبع کلیدی برای قدرت نظامی واقتصادی هر ملتی درآمده است. واین دانش را تنها میتوان به صورت کلاسی آموخت. چیزی که به هیچ کشوری خاصی وابسته نیست. امری است قابل حمل که میتواند در هرجایی با سرعت و به ارزانی به وجود آید. سرانجام اینکه تغییر پذیر است.»(Drucket,1995,p76)

 عدم توازن اطلاعات و تفوق فرهنگی

به گفته مارک دی آلین (Marck D.Alleyne) « ارتباطات و قدرت با هم مربوط هستند زیرا ارتباطات منعی است که میتواند در اعمال قدرت، بکار گرفتة شود». (Alleyne,1995,p.4) وی سپس برای نشان دادن این قضیه به گسترش «فرهنگ عامیانة» امریکایی در سرتاسر جهان اشاره میکند طی قرنهای متمادی، کشورهای درحال توسعه همواره زیر سلطة سیاسی و اقتصادی غرب قرار داشتهاند. در این فرآیند حتی فرهنگ و سیاست بومی آنها نیز از گزند دخالت قدرتهای غربی مصون نمانده است. امروزه، از بابت تولید و توزیع محصولات فرهگی همچون سینما، موسیقی، ویدئو، برنامههای تلویزیونی و غیره، امریکا یکه تاز میدان در بازار جهانی بوده است. بنابراین موضوعات مشاجره برانگیزی همچون دخالت فرهنگی، استعمار فرهنگی، تسلط فرهنگی، اآلودگی فرهنگی یا جریان یکسویه اطلاعات که همگی زمینهساز بحثهای جدید در دهههای اخیر بودهاند، برای یک دورة قابل پیش بینی دیگر، همچنان در زمرة مباحث مربوط به ارتباطات بین المللی، به ویژه در بین کشورهای در حال توسعه باقی خواهد ماند. طبق نظر توماس مک فیل (Thomas Mcphail)، « هر چقدر حجم اطلاعات از خارج بیشتر باشد، به همان نسبت تهدید برای فرهنگهای بومی در آینده باقی خواهند ماند.» (Mcphail, 1987,p287)

از سوی دیگر طبق مندرجات صفحات 30 و 31 گزارش «هیئت رسیدگی به زمامداری جهانی» (1995)، قرار گرفتن در معرض فرهنگها و شیوههای زندگی بیگانه از طریق رسانهها میتواند هم برانگیزنده و هم سست کننده باشد و هم تحسین و هم حسادت برانگیزد. نگرانی در این باره که تسلط رسانهها فراملی موجب تجانس فرهنگی و لطمه زدن به فرهنگهای بومی میگردد صرفاً محدود به کشورهای غیر غربی میشود. بسیاری مردمان نگران این هستند که تصاویر رسانهای باعث تشدید اخلاق مصرفگرایی در کشورهایی گردد که هنوز مراحل آغازین پیشرفت را طی میکنند. به این نکته نیز اید اشاره کرد که در توانایی دسترسی به اطلاعات و توزیع حتی ابتداییترین تکنولوژیها، نوعی عدم توازن جدی به چشم میخورد. به طور مثال «دو میلیارد نفر، یعنی بیشتر از یک نفر از هر سه نفر مردم جهان هنوز از داشتن برق بینصیب ماندهاند. در سال 1990 مجموعة کشورهای بنگلادش ، چین، مصر، هندوستان، اندونزی و نیجریه از تعداد تلفنهای کمتری نسبت به کانادا که تنها 27 میلیون نفر جمعیت دارد برخوردار بودند.» به علاوه به گفته حمید مولانا (Hamid Mowlana)، علی رغم پیشرفتهای حاصله تکنولوژیکی و علمی شامل رشد شگرف ارتباطات و نرم افزار و سختافزارهای اطلاعاتی در چند دهة گذشته، بخش اعظم ساکنین همین دهکدة جهانی همچنان در شرایط دور از شأنی از نظر سطح سواد، بیماری، گرسنگی، بیکاری و سوء تغذیه بسر میبرند و هنوز از داشتن ابزار ابتدایی ارتباطات نوین وعلمی بیبهرهاند.(Mowlana,1995,p396)

علی رغم رشد تولیدات رسانهها جمعی درجهان، کشورهای صنعتی کشورهای صنعتی امریکای شمالی و اروپا و ژاپن همچنان در صدر قلمرو ارتباطات قرار دارند. تکنولوژیهای اطلاعاتی به وضوح دو طبقه جدید در جهان به وجود آورده است: 1) فقرای اطلاعاتی کسانی که از نظر اطلاعات فقیرند. یعنی آنها که از داشتن ابزار یا دانش رسیدن به بزرگراههای اطلاعاتی محروماند. 2) ثروتمندان اطلاعاتی، کسانی که از این بابت غنی هستند، هم ابزار و هم دانش آن را دارند و هم اکنون در این بزرگراه شتابان به سمت اینده در حرکتاند.

 خلوت وحفظ حریم در عصر اطلاعات

- خلوت، بهویژه از نوع فردی آن، آن طور که تا پیش از شیوع رایانهها میشناختیم، از بسیاری کشورهای پیشرفته رخت بسته است. تمام انواع بانکهای اطلاعاتی درخصوص هر کسی که به نوعی از ابزارهای عصر ارتباطات (از قبیل کارتهای اعتباری، تلفن، رایانه و غیره) استفاده میکند، زائیده نهادهای مختلف مالی از جمله بسیاری از کارگزاران دولتی و غیر دولتی است. در واقع امحای خلوت فردی در کشور پیشرفتهای همچون امریکا، با اعلام اخیر بعضی از شرکتهای عمده به اوج خود رسید که به موجب آن مکالمات تلفنی کارمندان احتمالاً استراق سمع خواهد گردید تا نسبت به کاری بودن یا خصوصی بودن آن اطمینان حاصل شود. البته دوربینهای مخفی نیز بطور معمول حرکات مردم را در داخل و خارج فضاهای عمومی زیر نظر دارند، به علاوه باید به عواملی اشاره کرد که اقدام به جمعآوری، دستهبندی، ردهبندی و نگهداری اطلاعات مربوط به افراد میکنند. این بانکهای اطلاعاتی که مواردی چون عادات، علایق دلبستگیهای اجتماعی، عرفی یا سیاسی افراد را در بردارد، درصورت درخواست به هر یک از کارگزاران تجاری، غیر تجاری و دولتی فروخته خواهد شد. شرکتهای تجاری که دائماً به دنبال مشتریان جدید برای محصولات خود هستند از این بانکهای اطلاعاتی به طور منظم استاده میکنند. در سیستمهای سرمایهداری، اطلاعات خصوصی مبدل به اطلاعات عمومی و کالای اساسی جدیدی میشود که توسط مجموعهای از عوامل دارندة این نوع اطلاعات به هر کس که راغب باشد خرید و فروش میگردد!

به همین ترتیب، در سطح جهانی، فقدان یک سازمان منطقی برای پاسداری از خلوت فردی، زنگ خطری برای بسیاری افراد آگاه به صدا درآورده است. برخی چنین ادعا میکنند که محدودیت جریان اطلاعات ممکن است مانعی در راه تجارت آزاد یا صادرات و واردات آزاد اطلاعات به وجود آورد. اما برخی دیگر بر این باورند که جریان آزاد اطلاعات نه تنها به دخالت در خلوت افراد منجر میگردد، بلکه در این بین ممکن است عدهای یا ملتهایی که هیچ برنامهای برای پاسداری از اطلاعات ندارند و یا در این زمینه برای خود اختیارات بیش از حد قائلند، از این اطلاعات سوء استفاده کنند. سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه (OECD) از آغاز دهة 60 دربارةء کاربرد رایانه و جریان فرامرزی اطلاعات (TDF) بررسیهایی انجام داده است. در همین مورد راهنماییهای زیادی نیز درخصوص صیانت از شاخصهای اطلاعات در اختیار گذارده و به توازنی بین صیانت از خلوت فردی و برسمیت شناختن اصل جریان آزاد اطلاعات دست یافته است. مع ذالک شرکتهای تجاری مرتباً‌بر این باور بودهاند که هر نوع محدودیت به بهانه صیانت از اطلاعات، در فعالیت آزاد اطلاعاتی در سطح جهان ایجاد اخلال خواهد کرد. (Hamelink,1994). موضوعات مربوط به خلوت و صیانت از اطلاعات در مرتبة ملی و بین المللی همچنان از دل نگرانیهای افراد، کارگزاران دولتی و غیر دولتی، شرکتها و امثالهم در سالهای آینده باقی خواهد ماند.

 

 

نتیجه‎گیری

آنچه همگان دربارهاش اتفاق نظر دارند آن است که تکنولوژیهای ارتباطی نوین در کنار انواع قدیمی آن، عملاً مرزهایی را که زمانی مردم و فرهنگهای مختلف را از جهت اقتصادی، جغرافیایی و سیاسی از هم جدا میساخت، برداشته است. بررسی کوتاه حاضر دربارة تاثیر تکنولوژی اطلاعات بر فرهنگها و افراد، تنها به لایههای خارجی پدیده معاصری پرداخته است که بسیار پیچیده، چند بعدی و گسترده است واز قدرت دگرگونی حیرتآوری در همة زمینهها – آموزش, علوم، تکنولوژی ، اقتصاد، سیاست، فرهنگ و روابط انسانی – برای همیشه برخوردار است. در یک چنین محیط برانگیزنده از نظر تکنولوژی، با توسل به جملهای کلیشهای، باید اذعان کرد که «آینده از آن کسانی است که خود را برایش مهیا ساختهاند»، و این آمادگی را ما باید به وجود آوریم، نه تنها برای خودمان بلکه برای کسانی که پس از ما خواهند آمد. تکنولوژیهای عصر اطلاعات را میتوان مثل شمشیر دولبه به شمار آورد. از یک طرف به فاصله اطلاعاتی بین «دارها»‌و «ندارها» یا «فقرای اطلاعاتی» و «ثروتمندان اطلاعاتی» دامن زده است، و از طرف دیگر فرصتی استثنایی برای بسیاری از گروههای حاشیهای پدید آورده به نحوی که اکنون میتوانندحرفهای خود را که در گذشته خریداری نداشت از طریق کانالهای ارتباطی جهانی و فراگیر، همچون اینترنت منتشر سازند. بدون شک درکشورهای در حال توسعه هر چه مردم به گذشته کمتر تکیه کنند و نظر خود را بیشتر معطوف به ترسیم آینده سازند و برای این منظور از ظرفیتهای شگرف تکنولوژیهای ارتباطی نوین بهرهبرداری کنند، آمادگی رویارویی بهتری با چالشهای پدیدار شده عصر اطلاعات و نیروهای رقیب آن در سطح ملی و بین المللی پیدا خواهند کرد.

با توجه به توضیحات قبل و با نگاه به مشخصات « عصر اطلاعات» اشارة احتیاط برانگیز جی. هربرت آلتشول (J.Herbert Altschull) ، برای نتیجهگیری از این مقاله مقبول به نظر میرسد:

« اطلاعات برای همة ما فراهم شده است هر چند مردم فقیر و غنی به طور یکسان بدان دسترسی ندارند. با این وجود، در بهترین حالات، اطلاعات و دانش یکی نیستند و اشتباه مهلکی است اگر آن دو را با هم اشتباه بگیریم. دانش ممکن است، آن طور که همواره گفتهاند، عین قدرت باشد، ولی دانش حقیقی تنهاب طور منظم، منطقی و پی در پی حاصل میشود. «ب» باید پس از «الف» بیاید، قبل از آن میسر نیست. به راستی که اطلاعات بیش از اندازه میتواند خسارت یا مانعی برای دانش باشد. (Altschull,1995,p.441)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انقلاب رسانه های نوین

امروزه بیش از یک میلیارد نفر کاربر اینترنتی اند و نزدیک به ٢ میلیارد نفر دارای تلفن همراه می باشند . دوسوم ساکنان کره زمین امکان ارتباط با تلفن حتی در جاهایی که برق نیست را دارند. شکل اجتماعی جدیدی از ارتباط بر قرارکردن به وجود آمده که هر چند وسیع است اما به طور انفرادی تولید و دریافت می شود و تاثیر می گذارد.

اطلاعات و ارتباطات همواره یکی از محورهای تسلط قدرت حاکم و در عین حال جریان های بدیل و مقاومت و تغییرات اجتماعی بوده است. تسلط بر افکار مردم که ارتباطات امکان آن را فراهم می آورند موضوعی است مرکزی. تنها از راه شکل دادن به افکار توده هاست که قدرت ها بر جامعه تسلط می یابند و در عین حال از همین مجرا ست که تحول و تغییر پدید می آید. سرکوب فیزیکی و فکری بی شک یکی از ابعاد اساسی قدرت حاکم است. اما اگر خلقی به طور عمیق تصور خود را از مسائل تغییر دهد و به شیوه دیگری و به ویژه توسط خود بیاندیشد، هیچ قدرتی توانایی مقابله با آن را ندارد. شکنجه تن بسیار کمتر از شکل دادن به اندیشه موثر است و از این روست که ارتباطات مخوف ترین ابزارهای قدرت اند. تفکر جمعی ( که جمع ریاضی تفکر افراد در ارتباط با هم نیست بلکه اندیشه ای است که همه چیز را از درون جامعه جذب و سپس در آن پخش می کند)، در بستر ارتباطات است که شکل می گیرد. در واقع ازاین بستر است که تصاویر، اطلاعات و نقطه نظرها نشئت می گیرند و تجربه به واسطه سازو کارهای ارتباطاتی در سطح عمومی منتقل می شود و پخش می گردد. همه آنچه ذکرشد با شدت تمام در مورد جوامع ما صادق اند. جوامعی که در آنها شبکه های ارتباطی در تمام سطوح از جهانی به محلی و از محلی به جهانی گسترش یافته اند. درنتیجه رابطه با قدرت حاکم که عامل شکل دهنده تمام جوامع و عنصر تعیین کننده در تحول آنهاست، بیش از پیش در حیطه ارتباطات است که شکل می گیرد.

در جوامع معاصر، سیاست بلافاصله بعدی رسانه ای پیدا می کند. موضوعات مورد توجه سیستم سیاسی و تصمیماتی که از آن بیرون می آید، صحنه نمایشی برای رسانه هاست که به دنبال همراه کردن شهروندان با خود و یا کم کردن دشمنی آنان با خویش هستند.این نه به معنی آن است که قدرت به طور مطلق در دست رسانه هاست و نه اینکه تصمیمات توده ها فقط در ارتباط با مطالب آنها شکل می گیرد.تمام تحقیقات انجام گرفته در مورد ارتباطات از مدتها پیش نشان داده اند که تا چه اندازه مردم در این رابطه « فعال » عمل می کنند و نه « غیر فعال ».

از سوی دیگر، رسانه ها، در درون خود دارای سیستمی برای سنجش میزان توانایی شان در تحت تاثیر قرار دادن مردم هستند. آنها بیش از هر چیز شرکت هایی با الزام داشتن سودآوری اند و باید هرچه بیشتر مخاطب داشته و مرتب بر تعداد آنها بیافزایند. آنها عموما دارای عملکردی متنوع اند ودر رقابت با هم قرار دارند و باید به میزان رقبای خویش دارای اعتبار باشند. علاوه بر این، آنها برای خود الزام های دیگری از نوع اخلاق حرفه ای و روزنامه نگاری نیز قائل اند (واسطه های بین رسانه ها، مردم* و کمیته های اخلاقی و غیره). در نتیجه یک رسانه تنها به دنبال پیچیده کردن و یا دستکاری و عوض کردن اطلاعات نیست.

با این همه ما باید توجه خود را بر روی ٢ گرایش متمرکز کنیم. از یک سو، روزنامه نگاری متعهد، رسانه را همچون ابزاری ایدئولوژیک استفاده می کند. این امر مدتها یک نقص به حساب می آمد چرا که باعث از بین رفتن خاصیت « واقع بینی » یک رسانه و منجر به از دست دادن مخاطب های آن می شد. از این رو روزنامه هایی که خود را « ارگان احزاب » معرفی می کردند عملا همگی یا از بین رفته اند و یا دارای مشکلات بنیادین انتشار هستند. با این همه به نظر می رسد که این وضع در حال تغییر است و تعهد عمیق ایدئولوژیکی می تواند خیلی سودآور هم باشد. به عنوان مثال Fox News، یکی از کانال های اصلی تلویزیون در ایالات متحده (شعبه New Corps که به Ropert Murdoch تعلق دارد) بخش بسیار با اهمیتی از مخاطبین محافظه کار آمریکا را با دفاع دربست از تزهای نئومحافظه کاران طرفدار حمله به عراق در سال ٢٠٠٣ از آن خود کرد.گرایش دومی که امروز مشاهده می شود مربوط به از دست دادن استقلال روزنامه نگاران حرفه ای است در مقابل صاحب کارانشان. در همین جاست که بخش بزرگی از بازی پیچیده فریب و تحت تاثیر قرار دادن رسانه ای نهفته است.

یک بررسی در نیمه سال ٢٠٠۴ (١) سعی در توضیح این مسئله داشت که ۴٠ درصد امریکایی ها هنوز در آن زمان بر این باور بودند که صدام حسین و القاعده با هم همکاری نزدیک داشته و دارای سلاح های کشتار جمعی در عراق هستند و این مسئله یکسال پس از آن که تمام شواهد خلاف این امر با جزئیات تمام در دسترس بود. این بررسی ارتباط های مابین ماشین تبلیغاتی دستگاه اداری بوش و تولیدات سیستم رسانه ای را روشن کرده و نشان داده بود که بعضی از دستکاری های خبری بدون اینکه سانسور و یا دستور مستقیمی برای تغییر محتوی در میان بوده باشد، اتفاق افتاده بودند.تمام اینها البته فقط بخش قابل رویت کوه یخ است. چرا که نفوذ رسانه ها بر روی سیاست فقط به دلیل آنچه که انتشار می یابد نیست بلکه به دلیل آن چیزهایی است که منتشر نمی شود. همان هایی که پنهان نگاه داشته شده و از روی آن با سکوت عبور می شود. فعالیت رسانه ای بر عملکردی دوجانبه استوار است : در ذهن مخاطبان (مردم) تنها آن چیزی می ماند که در رسانه ها حضور دارد. قدرت اصلی رسانه ها در توانایی آنان در پنهان کردن و پوشاندن اطلاعات و نهایتا پدید آوردن عدم آگاهی عمومی است .

ضرورت مطرح بودن در رسانه ها برای حضور در صحنه سیاسی رابطه ارگانیک با زبان رسانه ای که هم در تلویزیون و رادیو و هم در نشریات و اینترنت رایج است به وجود می آورد. رسانه ها زبان ویژه خود را دارند که البته کاملا سبک تکلم مستقلی نیست اما چیزی شبیه به آن است.ساده ترین و در عین حال قوی ترین پیام رسانه ای تصویر است و ساده ترین پیام تصویری چهره آدمی است. رابطه ای ارگانیک مابین رسانه ای کردن سیاست و محور قرار دادن افراد (شخصیت ها) در رسانه ها و در سیاست وجود دارد. وقتی در سرنوشت سیاسی یک فرد با انبوه تصاویر آن غرق می شویم که اغلب با دستکاری و فریب های رسانه ای نیز همراه است، دیگر نظرات و برنامه های سیاسی اهمیت خود را از دست می دهند و هیچ کس به آنها (شاید هم به حق!) توجهی نمی کند.

پیروزی سیاست در « حول شخصیت » ها باعث می شود که قانع کننده ترین شکل مبارزه ایدئولوژیک حمله به افرادی باشد که سمبل یک پیام هستند. دروغ و شایعه پراکنی بدین ترتیب به هنر مسلط در سیاست تبدیل می شود. یک پیام منفی پنج بار بیش از یک پیام مثبت تاثیر می گذارد. تمام احزاب در این منجلاب فرو می روند و به خبرسازی و دستکاری اخبار مشغول می شوند. و آنهم بی آنکه این رسانه ها باشند که آنها را به این کار وا دارند. این امر بیشتر توسط واسطه ها و شرکت های متخصص در این کار (officines) انجام می پذیرد.

با این همه، رابطه ای مستقیم مابین رسانه ای کردن سیاست و « حول شخصیت » ها قرار دادن آن با رسوایی ها و یا به کارگیری افتضاحات سیاسی وجود دارد که عمومی شدن آن در پانزده سال گذشته باعث قتل نمایندگان مجلس، بحران های دولتی و یا حتی بحران رژیم شده است.همه این ها باعث بحران عمیق مشروعیت سیاسی کنونی در سطح جهانی شده است. چرا که رابطه ای روشن واستوار و هرچند نه یگانه، مابین به کارگیری افتضاحات، رسانه ای شدن افراطی صحنه سیاسی و عدم اطمینان شهروندان به سیستم وجود دارد. این بدگمانی خود را در نظرسنجی ای نشان داد که توسط سرویس های سازمان ملل متحد انجام گرفت که بر اساس آن دوسوم ساکنین کره خاکی دولت های خود را نماینده خویش نمی دانند.در واقع ما در مقابل یک بحران مشروعیت قرار داریم. اما در شرایطی که دولت ها و مسئولین سیاسی و احزاب مورد اطمینان نیستند هنوز اکثریتی از مردم وجود دارند که معتقدند می توانند کسانی را که به نام آنها سخن می گویند تحت تاثیر قرار دهند. آنها در ضمن بر این باورند که قادرند جهان را تنها توسط اراده و ابزارهای خویش تغییر دهند. شاید همین ها باشند که در حال توسعه شگفت آور آن چیزی در جهان ارتباطات هستند که من آن را ارتباطات توده ای انفرادی (Mass Self Communication) نامیده ام.

از لحاط تکنیکی این ارتباطات توده ای انفرادی هم شامل اینترنت می شود و هم شبکه درحال گسترش تلفن های همراه. امروز می بایست حدود یک میلیارد کاربرد اینترنتی و دو میلیارد مشترک تلفن های همراه وجود داشته باشد. دوسوم ساکنین کره زمین می توانند حتی در جاهایی که برق و خطوط تلفنی وجود ندارد توسط تلفن همراه ارتباط برقرار کنند. در فاصله زمانی کوتاه، انبوهه ای از شکل های نوین ارتباط پدید آمده است. افراد سیستم های ارتباطی خود را آفریده اند : پیام تلفنی (SMS)، وبلاگ (blogs) و... . ارتباط رایانه به رایانه (P٢P) (٢) انتقال هر نوع داده دیجتالی را امکان پذیر می سازد. بین ماه های ژانویه و مه ٢٠٠۶ رقم وبلاگ ها از٢۶ میلیون به ٣٧ میلیون رسیده است. به طور متوسط هر ثانیه یک وبلاگ به وجود می آید یعنی ٣٧ میلیون در هر سال. مطالب ۵۵ درصد از وبلاگ ها سه ماه پس از گشایش هنوز به روز می شود. مقدار وبلاگ ها امروز ۶٠ برابر سال پیش ارزیابی می شود. رقمی که هر شش ماه دو برابر خواهد شد.

در حالی که زبان انگلیسی در آغاز زبان مسلط بر روی اینترنت بود، امروز تنها زبان یک سوم سایت ها است. زبان های چینی و سپس ژاپنی، اسپانیایی، روسی، فرانسوی، پرتغالی و کره ای به مرور جای خود را باز کرده اند. آن چیزی که در این مورد اهمیت دارد تنها وجود وبلاگ ها نیست بلکه ارتباطاتی است که مابین آنها به وجود آمده و سبب پیوند آنها به یکدیگر از یک سو و تماسشان با دیگر حوزه های ارتباطی می شود (یعنی همان چیزی که تکنولوژی RSS امکان پذیر می سازد (٣)).

این پدیده شکل اجتماعی نوینی از ارتباطات را به وجود آورده است که در عین حال توده ای است اما به طور انفرادی تولید و دریافت می شود و تاثیر می گذارد. با این همه در سرتاسر جهان به ابزاری در خدمت جنبش های اجتماعی تبدیل می شود اگرچه این جنبش ها تنها استفاده کنندگان این ابزار جدید بسیج و سازماندهی نیستند. رسانه های سنتی به نوبه خود با استفاده از توان تجاری و رسانه ای شان به این جریان پیوسته ودر حال به وجود آوردن وبلاگ های هرچه افزون تری حول خویش اند. با این همه این واقعیت وجود دارد که جنبش های اجتماعی و مقاومت های فردی توان آن را یافته اند که بر رسانه های بزرگ تاثیر گذاشته، اطلاعات را کنترل کنند و در صورت لزوم آنها را تکذیب کرده و یا حتی تولید نمایند.

جنبش جهانی شدن بدیل (آلترموندیالیست) بر علیه سرمایه داری حاکم، از سالها پیش اینترنت و تمام امکانات ارتباطی را نه تنها همچون ابزاری برای سازماندهی بلکه محلی برای گفتگو و تبادل نظر به کار می گیرد. این جنبش بدین ترتیب توان تاثیرگذاری بر روی رسانه های حاکم را یافته است. امری که از جمله توسط Indymedia و یا مجموعه ای از شبکه های اجتماعی امکان پذیر گشته.به وجود آمدن شبکه های مستقل ارتباطی حتی مورد توجه رسانه های سنتی تر قرار گرفته است. تلویزیون های مستقل، مثل OrfeoTV در بولونیا (ایتالیا)، leaTVZa در پاریس، Occupen las Ondas در بارسلون، TV Piquetera در بوینس آیرس و همچنین تعداد زیادی از رسانه های بدیل که در ارتباط شبکه ای با یکدیگر قرار دارند، یک سیستم جدید اطلاعاتی را به وجود آورده اند.

حتی معاون رئیس جمهور سابق آمریکا، آقای آلبرت گور نیز به اینکار اقدام کرده و یک شبکه شخصی تلویزیونی به وجود آورده است که ۴٠ درصد برنامه های آن توسط مخاطبین اش تهیه می گردد. مبارزات انتخاباتی برای ریاست جمهوری نیز تحت تاثیر این جنبش رسانه ای قرار گرفته اند. بین سال های ٢٠٠۴ - ٢٠٠٣، آقای هوارد دین، کاندیدای ریاست جمهوری در امریکا، افزایش محبوبیت اش را مدیون توان سازماندهی خود توسط اینترنت می باشد (۴).

موضوع مهم دیگر « بسیج سیاسی عمومی و ضربتی ناگهانی » توسط تلفن همراه است که از ده سال پیش به پدیده ای تعیین کننده تبدیل شده است (۵). این ابزار بسیج کننده که همچون تیغی برنده عمل می کند و بر شبکه ارتباطی بین تلفن های همراه استوار است، تاثیرات قابل توجهی در کره جنوبی، فیلیپین، اوکراین، تایلند، نپال، اکوادور و فرانسه گذاشته است. در مواردی این تاثیرگذاری فوری بوده است مانند برکناری نخست وزیر تایلند آقای بومی بول آدول یادژ (Bhumibol Adulydej) در آوریل گذشته، یا در اسپانیا هنگام شکست حزب مردمی آقای خوزه ماریا آزنار در انتخابات مارس ٢٠٠۴ در روز بمب گذاری های مادرید، زمانی که تحت تاثیر شوک این حادثه و عزای جامعه، به نظر می رسید که هرگونه حرکت سیاسی غیرممکن باشد، میلیون ها پیام بر روی تلفن های همراه، که افشاگر تلاش دولت برای گذاشتن مسئولیت این حوادث بر گردن جنبش استقلال باسک (ETA) بودند، سازماندهی تظاهرات عظیمی را امکان پذیر ساختند.

تمام این ها البته به این معنی نیست که در یک سو رسانه های در خدمت قدرت قرار دارند و در سوی دیگر آنهایی که با جنبش اجتماعی همراه اند. زیرساخت های تکنولوژیکی در خدمت هر دوی آنها هستند. اما وجود و گسترش شبکه های الکترونیکی برای جامعه امکان کنترل و نظارت بهتر و دخالت را فراهم می آورد : امری که بسیار پرتوان تر از سازماندهی سیاسی برای جریان هایی است که در سیستم سنتی شرکت ندارند.در حالی که دمکراسی رسمی و ظاهری درگیر بحرانی بنیادین است، و شهروندان دیگر به نهادهای دمکراتیک شان اعتقادی ندارند، آنچه در جلوی چشم ما با ظهور این ارتباطات توده ای انفرادی شکل می گیرد به یک بازسازی مدل های سیاسی شباهت دارد. هرچند نمی توان به راحتی درباره آینده آنها نظر داد.

اما می توان از یک چیز مطمئن بود : سرنوشت نبرد در عرصه ارتباطات تعیین می شود و گوناگونی نوین ابزارهای تکنولوژیکی بر آن تاثیری اساسی دارند. در واقع این نبرد، کهن ترین درگیری تاریخ بشر است که از همان آغاز، دلمشغولی رهایی اندیشه های ما را دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مروری بر مفاهیم دولت الکترونیک

 

رشد و توسعه فناوری اطلاعات و مزایای زیاد کاربرد این فناوری در بهبود روند ارائه خدمات سازما‌ن‌های دولتی، سبب گرایش دولت‌ها به این فناوری و حرکت به سمت پیاده‌سازی دولت الکترونیک شده است. در این مطلب با مروری بر مفاهیم و اصطلاحات رایج در زمینه دولت الکترونیک مقدمه‌ای اجمالی بر این مبحث بیان می‌گردد.

 

۱ - تعاریف و اصطلاحات

دولت الکترونیک (E- Government): دولت الکترونیک استفاده از فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی به منظور ارائه خدمات دولتی، به صورت بهنگام و مستقیم به شهروندان، در ۲۴ ساعته شبانه روز و ۷ روز هفته است. دولت الکترونیک به افراد تسهیلات لازم جهت دسترسی مناسب به اطلاعات و خدمات دولتی و فرصت‌های گسترده‌تر برای مشارکت در فرایندها را ارائه می‌نماید.

 

ذی‌نفع (Stakeholder): افراد، سازمان‌ها و گروه‌های خاصی هستند که به نحوی به طرح‌ها و برنامه‌های دولت علاقه‌مند هستند و تصمیمات دولت برای آنها اهمیت دارد و به عبارتی در فعالیت‌های دولتی ذی‌نفع هستند؛ مانند کارفرمایانی که مصوبات دولت در مورد حداقل حقوق کارگران برای آنها از نظر کاری و حرفه‌ای دارای اهمیت است.

 

مشتری (Customer):استفاده‌کننده از سرویس‌های دولتی را مشتری می‌گویند، مانند بازنشستگانی که حقوق بازنشستگی دریافت می‌کنند و یا افرادی که برای معالجه به کلینیک‌های دولتی مراجعه می‌نمایند.

 

شهروند (Citizen): فردی با حقوق و مسئولیت‌های تعریف‌شده و معین در جامعه؛ این حقوق شامل حق رأی، حق اظهار نظر آزاد و … می‌شود. افرادی که در انتخابات شرکت کرده و رأی می‌دهند و یا اشخاصی که در یک تجمع سیاسی سخنرانی می‌کنند، مشتریان دولت نیستند؛ بلکه شهروندانی هستند که در فعالیت‌های جامعه شرکت می‌کنند.

 

بنگاه (Business): شرکت‌های تجاری و خصوصی بوده که از یک سو با دولت و سازمان‌های دولتی و از سوی دیگر با مصرف‌کنندگان (consrmers) یا مشتریان در ارتباط هستند. تمامی شرکت‌ها از زمان تأسیس شرکت برای ثبت و امور مالی و مالیاتی و رعایت استانداردها و قوانین و … با دولت و ارگان‌های اداری در ارتباط هستند. همچنین برخی شرکت‌ها به عنوان پیمانکار با دولت در تعامل هستند مثل شرکت‌هایی که برخی پروژه‌های عمرانی دولت را بر عهده می‌گیرند.

 

۲- ساختار و روابط دولت الکترونیک

در واقع ستون‌ اصلی دولت الکترونیک، ارتباطی است که دولت با شهروندان، بنگاه‌های اقتصادی، کارکنان و سایر مؤسسات دولتی برقرار می‌سازد و این ارتباطات است که روح دولت الکترونیک را تشکیل می‌دهد. در این قسمت سعی می‌کنیم ابعاد مختلف دولت الکترونیک و روابط بین آنها را بشناسیم. دولت الکترونیک برای سرویس‌دهی به شهروندان، واحدهای خصوصی و سازمان‌های دولتی دیگر، از مجراهای مختلفی استفاده می‌کند که این خود به روابطی مابین دولت و ارکان جامعه می‌انجامد که تحت عناوین زیر دسته بندی می‌شوند:

 

 ( دولت- شهروند): رابطه دولت با شهروندان که طی آن دولت سرویسی را به شهروندان ارائه می‌دهد‌. در اینجا شهروند به عنوان عضوی از جامعه که حق او استفاده از سرویس‌های دولت الکترونیک است، این خدمات را به صورت رایگان دریافت می‌کند.

 

( دولت- بنگاه تجاری ):رابطه‌ای بین دولت و بنگاه‌های تجاری وخصوصی است که طی آن دولت سرویسی رابه آن سازمان یا شرکت خصوصی ارائه می‌دهد. به عنوان مثال می‌توان به مزایده‌ای که از طرف دولت در اینترنت به اجرا گذاشته می‌شود و شرکت‌های خصوصی از طریق اینترنت در این مزایده شرکت می‌کنند اشاره کرد. خدماتی از قبیل ارائه مجوز وگواهی‌نامه‌ها، انجام خرید و فروش کالاها، خدمات وغیره دراین بخش انجام می‌گیرد.

( دولت – دولت ) :رابطه‌ای بین سازمان‌های درون دولت و یا بین دولت‌های مختلف که طی آن، هریک از این سازمان‌ها یا دولت‌ها می‌توانند به دیگری سرویس دهند و یا روابطی در زمینه‌های مختلف داشته باشند. اکثر امور اداری دولت به نحوی به هم مربوط هستند. بدین معنی که اطلاعات یک سازمان یا بخش مورد استفاده، از سرعت و اطمینان کافی برخوردار نیست. به همین دلیل نیاز به اتصال سازمان‌های مختلف دولتی احساس می‌شود.

( دولت – کارمند ) :رابطه بین دولت با کارمندانش است و شامل سرویس‌هایی است که از طرف دولت به کارمندان اداری سازمان‌های مختلف دولتی در رابطه با کار و شغل آنها ارائه می‌شود. این سرویس‌ها می‌توانند شامل امور مالی، حقوقی و مالیات و … مربوط به کارمندان باشد. رسیدگی به نحوه عملکرد کارمندان و ارتباطات داخلی یک سازمان دولتی جهت کاهش کاغذبازی و جلوگیری از اتلاف زمان و افزایش کارایی سازمان دولتی نیز می‌تواند از جمله کارکردهای GE باشد.

با توجه به روابطی که مطرح شد ارتباطات دیگری در جهت مخالف نیز بین دولت و ارکان جامعه وجود دارد که می‌توان به یکی از آنها اشاره کرد:

( مردم – دولت ) :عبارت است از ارتباطی میان دولت و مردم که طی آن شهروندان اطلاعاتی را به دولت ارائه می‌دهند. به عنوان مثال در یک رأی‌گیری الکترونیکی فرم‌ها و آرائی که شهروندان به دولت ارائه می‌دهند؛ یک ارتباط C۲G را به وجود می‌آورد.

 

۳- ویژگی‌های دولت الکترونیک

هدف دولت الکترونیک ارائه خدمات بهتر، با هزینه، کمتر و اثر بخشی بیشتر است؛ ولی نمی‌توان استاندارد مشخصی برای سایر ویژگی‌های آن معرفی کرد، زیرا هر دولتی می‌تواند با توجه به نیازهای جامعه خودش نظام دولت الکترونیک را پایه‌ریزی کند.

• S (SMALL: دولت الکترونیک نباید گستردگی بیش از حد داشته باشد؛ تا بتواند از اتلاف نیروی انسانی و سرمایه جلوگیری کند. بنابراین بهتر است دولت‌های بزرگ به دولت‌های محلی کوچک‌تر تقسیم شوند.

•M(MORAL: دولت الکترونیک باید مقید به اخلاق بوده و حریم اطلاعات خصوصی شهروندان را حفظ نماید.

• A (AUDITABLE: دولت الکترونیک باید نسبت به فعالیت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی که انجام می‌دهد جوابگو باشد؛ بدین معنی که شهروندان بتوانند تا حد امکان از روند پیشرفت این فعالیت‌ها آگاهی‌های لازم را کسب کنند.

 

• R (RESPONSIBLE: دولت الکترونیک باید در صورت بروز مشکلاتی ناشی از فعالیت‌هایش به مردم پاسخگو باشد.

• T (TRANSPARENT: دولت الکترونیک باید از موضع شفافی در رابطه با امور شهروندان برخوردار باشد.

۴- مراحل تکامل دولت الکترونیک

در جریان گسترش کمی و کیفی سرویس‌هایی که دولت الکترونیک به جامعه ارائه می‌دهد، دولت از مراحل مختلفی عبور می‌کند که می‌توان آنها رابه چهار مرحله تقسیم کرد:

-  به وجود آمدن وب‌سایت‌های دولتی که شامل اطلاعاتی درمورد سازمان‌های مختلف دولتی است.

-  ایجاد وب‌سایت‌های دولتی که شامل اطلاعات سازمان‌ها دریک محیط تعاملی هستند.

-  ایجاد وب‌سایت‌هایی که به سرویس‌گیرندگان این اجازه را می‌دهند که بتوانند به اطلاعات شخصی مورد نیاز خود دست یابند.

- گسترش وب‌سایت‌ها و شبکه‌هایی که دائماً به شهروندان خدمات می‌دهند و شامل سازمان‌های بسیار زیادی هستند که توسط این شبکه به یکدیگر متصل شده‌اند.

مراحل پیشرفت دولت الکترونیک و سرویس‌های ارائه‌شده در هر مرحله در شکل زیر به نمایش درآمده است.

سازمان ملل برای ارزیابی پیشرفت کشورها در برپایی دولت الکترونیک پنج مرحله زیر را شناسایی نموده است:

مرحله نوظهور

طی این مرحله تعدادی وب‌سایت ساده و مستقل از هم توسط دستگاه‌های دولتی ایجاد می‌شود که بر روی آنها اطلاعاتی محدود و پایه‌ای گذاشته می‌شود.

مرحله تکامل‌یافته

در این مرحله بر تعداد سایت‌های دولتی افزوده می‌شود. در این مرحله اطلاعات غنی‌تر و پویا هستند و تغییرات با تواتر بیشتری درسایت‌ها اعمال می‌شوند.

مرحله تعاملی

در این مرحله کاربران از فرم‌های الکترونیکی استفاده می‌کنند و از طریق اینترنت با مقامات دولتی برای انجام کارهای خود تماس برقرار کرده و درخواست‌ها و قرار ملاقات‌های خود را به صورت on line تنظیم می‌نمایند.

مرحله تراکنش

طی این مرحله کاربران می‌توانند پرداخت هزینه خدمات و یا انجام تبادلات مالی را از طریق شبکه و‌ به صورت امن انجام دهند.

مرحله یکپارچه

طی این مرحله کلیه فعالیت‌های دولتی به صورت یکپارچه بر روی شبکه اینترنت ارائه خواهد شد.

 

۵- موانع گسترش دولت الکترونیک

از میان موانع گسترش دولت الکترونیک، می‌توان به سه مورد اصلی اشاره کرد که عبارتند از: فرهنگی، سازمانی و محدودیت منابع.

 

۵-۱-  عوامل فرهنگی

۵-۱-۱ -  موقعیت کنونی

بررسی دولت‌ها و مطالعات اولیه آنها برای به اجرا درآوردن طرح دولت الکترونیک نشان داده است که مشکل اصلی ایجاد وتوسعه دولت الکترونیک، تکنولوژی نیست، بلکه مشکل اصلی در این است که آیا فرهنگ جامعه آمادگی پذیرش تغییرات بسیار زیادی که ایجاد خواهد شد را دارد یا خیر.

 

این تغییرات تأثیر اصلی خود را بر کارمندان دولتی خواهند گذاشت. بررسی‌ها نیز نشان می‌دهد که عده‌ای از کارمندان دولت با تغییرات سریع در نظام اداری مخالفند. درحالی که عده‌ای دیگر با آن موافق بوده و از آن استقبال می‌کنند.

برای راضی کردن عموم مردم نیز باید جامعه را متقاعد کرد که انتقال اطلاعات به قدر کافی امن هست وحریم خصوصی افراد کاملاً رعایت می‌شود. در ساختار سازمانی یک دولت الکترونیک‌، کارمندان به جای جلوگیری از خطر و ریسک درکارهای اداری به مدیریت ریسک می‌پردازند.درچنین محیطی افراد به خلاقیت و نوآوری در کارهای اداری تشویق می‌شوند. همچنین در جامعه اطلاعاتی پیشرفته، شهروندان و واحدهای خصوصی به امنیت سیستم دولت الکترونیک اطمینان داشته و اکثر امور خود را از طریق آن انجام می‌دهند، در چنین فضایی دولت نیز از خلاقیت و نوآوری حمایت می‌کند.

 

 

۵-۱-۲- راه رسیدن به محیط فرهنگی مطلوب

عملی ساختن دولت الکترونیک بیش از هر چیز، به مدیریت و راهبری بسیار کارآمد نیاز دارد. این هیأت‌مدیره تنها از متخصصان IT تشکیل نمی‌شوند؛ بلکه در این هیأت افرادی با تخصص‌های اقتصاد، مدیریت و جامعه‌شناسی نیز حضور خواهند داشت. گام اصلی بعدی تنظیم یک برنامه همه جانبه برای ادامه عملی ساختن دولت الکترونیک است.

 

۵-۲- عوامل سازمانی و اداری

۵-۲-۱- موقعیت کنونی سازمان‌ها وادارات

درحال حاضر، ادارات دولتی دارای روابط بین سازمانی نیستند و این به دلیل فقدان یک شبکه الکترونیکی مناسب بین آنها است. مسئولان این سازمان‌ها نیز تنها به مدیریت در حوزه درون‌سازمانی عادت کرده‌اند و ارتباط بین سازمان‌های مختلف می‌تواند مشکلاتی را برای آنها ایجاد کند. روش تصمیم‌گیری بالا به پایین نیز عامل دیگری است که به مشکلات مدیریتی دامن زده است.

 

۵-۲-۲- ساختار اداری مطلوب دولت الکترونیک

در یک نظام دولتی الکترونیک، موانع و حصارهای بین سازمانی برداشته می‌شود و دولت از یک نظام بسته و محتاط به یک نظام باز که در آن نوآوری حرف اول را می‌زند تبدیل می‌شود.

 

۵-۲-۳- راه رسیدن به ساختار اداری مطلوب

یکی از راه‌های مؤثر می‌تواند دادن پاداش به کارمندان و مدیرانی باشد که به جا افتادن دولت الکترونیک در سازمان خود کمک می‌کنند. حتی برخی دولت‌ها ارگان‌های خاصی را جهت دنبال کردن این موضوع تاسیس کرده‌اند در همین حال به موازات این فعالیت‌ها، متخصصان IT درحال ساختن زیر بنای لازم برای مرتبط ساختن ارگان‌های مختلف به یکدیگر خواهند بود.

 

۵-۳- کمبود منابع

۵-۳-۱- وضعیت حاضر

همان‌طور که گفته شد در حال حاضر- درجوامع پیشرفته‌ای مثل ایالات متحده - کمبودی از لحاظ منابع تکنولوژیک احساس نمی‌شود؛ اما کمبود نیروی انسانی متخصص چه از لحاظ فنی و چه از نظر مدیریتی یک مشکل عمده در راه سرعت بخشیدن به روند تغیر به دولت الکترونیک به شمار می‌رود. از طرفی به دلیل نو و بدیع بودن این موضوع در واقع می‌توان گفت که هیچ نیروی مدیریتی با تجربه‌ای، برای پیاده‌سازی دولت الکترونیک در سطح جامعه وجود ندارد.

 

۵-۳-۲- وضعیت مطلوب برای پیاده سازی دولت الکترونیک

یک موج جدید از افراد تحصیل‌کرده در فناوری اطلاعات و مدیریت وارد دولت مرکزی خواهند شد. از طرفی بهتر است دولت تا حد امکان به وسیله آموزش و حقوق بیشتر به جذب افراد شایسته از بین کارکنان فعلی دولت اقدام کند؛ زیرا این افراد با ساختار دولتی و اداری آشنایی بیشتری دارند.

 

۵-۳-۳- راه رسیدن به وضعیت مطلوب

گرچه استخدام مدیرانی که توانایی‌های گسترده‌ای در فناوری اطلاعات دارند، یک اقدام اساسی و اصولی محسوب می‌شود؛ اما آموزش مدیران قدیمی و استفاده از آنها این مزیت را دارد که این افراد می‌توانند درهزینه‌ها صرفه‌جویی کرده و اعتبارات مازاد را برای بهبود کیفیت زیرساخت‌های تکنولوژیک دولت الکترونیک به کار گیرند.

 

 

 

سایبر ژور نالیسم

      اینترنت یا شبکه شبکه ها در بستر جنگ سرد متولد شد زمانی که اسپوتنیک نخستین ماهواره شوروی در سال 1957به فضا پرتاب شد رقابت سختی بین آمریکا و شوروی وجود داشت .وزارت دفاع آمریکا در واکنش به این اقدام آژانس پروژه های پیشرفته پژوهشی یا آرپانت را در سال 1969تاسیس کرد و بنابراین آرپانت را میتوان محصول جنگ سرد و پدر اینترنت دانست که از ابتدا قرار بود حافظ اطلاعات محرمانه نظامی آمریکا در برابر حمله احتمالی هسته ای شوروی باشد اما به تدریج در دهه 1980به مفهوم امروزین آن فراگیر شد . در ماه مارس 1989 تیم برنزلی خا لق محیط وب شد . مردم اکنون با داشتن یک کامپیوتر میتوانند وارد سپهر جهانی اطلاعات شوند .

 

شیگاگو تریبیون نخستین نسخه روزنامه الکترونیک

محیط وب  توانست  جایگاهی تازه  براین نوع جدید  ازروزنامه نگاری  ایجاد کند که در ماه مه   سال  1992روزنامه  شیکا گو تریبیون آمریکا نخستین روزنامه الکترونیک را با نام شیکا گو آنلاین بر روی وب فرستاد .

 

منافع برخواسته ازتبدیل شدن روزنامه های نوشتاری به روزنامه های سایبر

سهولت کاربری رسانه های سایبردردسترسی به خبرها، متن مقالات و امکان جستجو درآرشیو که باعث جلب مشترکان الکترونیک خواهد شد .

روزنامه نگاری سایبر حکم متنی را دارد که درون فرامتن جامعه اطلاعاتی مفاهیم عدیده ای به خود می گیرد.

جامعه اطلاعاتی نوع تازه ای از جامعه است که مفهوم مرکزی آن را اطلاعات و تکنولوژی شکل میدهد وجایگزین جامعه صنعتی است و با مفاهیمی چون فرا صنعتی دانیل لرنر ،جامعه فرا مدرن ،جامعه معرفتی و...رابطه دارد . 

هدف ابتکار روزنامه نگاری مدنی گردهم آوردن مردم برای بحث بر سر مسائل و مشکلات عمومی و آشنا سازی آنان با شیوه های کاربرد رسانه ای چون اینترنت در حل مسائل و مشکلات عمومی است .

موج اول: روزنامه نگاری آنلاین از دیدگاه وین کراسبی که از کارشناسان مطرح رسانه های نوین است در سال های 1982تا 1992شکل گرفته و طی آن تجارب نشرآنلاین به غلبه شرکتهای بزرگی نظیر ای ام ال انجامیده است .

موج دوم: از سال 1993ایجاد شده که برخواسته از ورود سازمانهای خبری به عرصه اخبار آنلاین است .

موج سوم: با پیدایش تما سهای  مرسوم به بی سیم –  پهن باند آغاز شده است .

با ورود اینترنت ،برای نخستین بار اخبار توسط نهادهای خارج از حوزه روزنامه نگاری تولید میشوند .در اینجا میتوان پرسید که آیا با گسترش یافتن گستره همگانی دیجیتال در نهایت امر پدیده روزنامه نگاری سنتی را حذف میکند ؟یا مکمل آن است و یا رقیب آن ؟ فن آوری نوین ارتباطی به عنوان زیر ساخت روزنامه نگاری سایبر در قالب رسانه های مدرن چون وبلاگها یک نوع دموکراسی دیجیتال ولی آسیب پذیر را برای مخاطبان به وجود آورده اند که در پیوند با جامعه مدنی و اتکاءبه فرصتهای جامعه اطلاعاتی گفتمان سنتی قدرت و گفتمان حاکم بر روزنامه نگاری سنتی را همزمان به چالش فرا خوانده است .   

رابطه روزنامه نگاری سایبر و جامعه اطلاعاتی  

با هر دیدگاهی که به جامعه اطلاعاتی و تحولات آن نگریسته شود یک نکته غیر قابل انکار به چشم میخورد و آن بروز تحول در نقش کارکردها و توقعات مرتبط با روزنامه نگاری در حوزه های جامعه مدنی و جامعه اطلاعاتی است و به همین لحاظ ضرورت شناخت بیشتر روزنامه نگاری سایبر وروابط آن با جامعه اطلاعاتی جامعه مدنی و روابط متقابل این دو در پیوند با روزنامه نگاری سایبر آشکارتر میشود .

  دور اندیشی ارتباطی

  یونسکو در اثری با عنوان حافظه جامعه اطلاعاتی کاربردهای تثیبت شده اینترنت را در پنج عرصه طبقه بندی  میکند :                                                                                                                 

1 - به عنوان ابزار ارتباطات و دیالوگ که اجازه تبادل پیام مستقیم و همزمان را به شرکت کنندگان مختلف میدهد   و باعث تعامل تقریبا همزمان شده است .                                                                                

2- به عنوان ابزاری برای یافتن اطلاعات در غول آساترین منبع اطلاعاتی که با اطلاعات دوسویه دینامیک  پایگا ههای داده رسانی و کمک موتورهای جستجو تحقق یافته است .                                             

3- به عنوان حامل نوین نشر الکترونیک و مکمل و در برخی از موارد جایگزین شیوه سنتی توزیع محتوا

4- به عنوان ابزار تجاری توزیعی و بین رسانه ای که امکان تعامل میان محصول و خدمت و خریداران و مصرف کنندگان بالقوه را فراهم کرده است .  

5- به عنوان ابزار همگرایی و تلفیق متون ،تصاویر ثابت ومتحرک ،صدا و تولیدات – شنیداری در جهت ایجاد وجود تازه ای از بیان و تجسم بخشی به افکار و به خلاقیتهای انسان .           

   اطلاعات قدرت است بنابراین اینترنت باید به عنوان آسانترین وسیله توانمند ساختن کشورها برای عبور از راه توسعه و پیشرفت به کار برده شود .         

ماهیت و گونه های روزنامه نگاری سایبر :پیش در آمد

 آنلاین ژورنالیسم نوع چهارم روزنامه نگاری است و دست کم از جنبه های ابزاری و کارکردی بخاطر نوع تکنولوژیهای مورد استفاده اش با سه نوع دیگر روزنامه نگاری (رادیویی ،تلویزیونی و نوشتاری )متفاوت است

روزنامه نگار آنلاین در مرحله اول کارش در موقعیت چند رسانه گی قرار میگیرد و باید تصمیم بگیرد که کدام فرمت و رسانه مناسب کار او است . در مرحله دوم باید به این  نکته فکر کند که چگونه امکان شخصی سازی

پاسخ دادن به یکایک مخاطبان را به گونه ای اختصاصی فراهم سازد. مرحله سوم این است که چگونه مطالب خود را به سایر مطالب ،آرشیو یا منابع دیگر متصل سازد .  

                                                      

 روزنامه نگاری آنلاین به انواع زیر میتوان تقسیم کرد :

- سایتهای جریان اصلی خبری

- سایتهای نمایه ای و مقوله ای

- سایتهای متا و تفسیری

- سایتهای مشارکتی و مباحثه

انواع روزنامه نگاری مدرن :

1- روزنامه نگاری مبتنی برحاشیه نگاری

 متمرکز بر روزنامه نگاری با مشارکت مخاطبان است برای اولین بار در فوریه 1995پرفسور پاول به کار برد .این نوع از روزنامه نگاری مبتنی بر هایپرلینک است ،مخاطب در آن نه  منفعل ،بلکه فعال است و به نیروهای متفاوت و اتاق خبرهای با ابزارهای تعاملی نیاز دارد .در این نوع از روزنامه نگاری امکان  افزودن نظرات مخاطبان به  متن اصلی تولید شده توسط روزنامه نگار وجود دارد .                                        

 2- روزنامه نگاری مبتنی بر منبع نامحدود                                                                       

 اولین بار در اکتبر 1999یک نشریه آمریکایی باب کرد متمرکز برمشارکت مخاطبان است .هیچ مقاله ای راپیش از آنکه مخاطبان درباره اش نظرات خود را اعمال نکرده باشند منتشر نمیکند .آنچه در این  نوع روزنامه نگاری در عمل  رخ میدهد این است که مخاطبان میتوانند قبل از انتشار مطالب به بررسی مطالب وتصحیح مطالب بپردازند و نظرات خود را در آن اعمال کنند .

3- روزنامه نگاری فرا سازگارانه

 محصول همگرای رسانه ای است از متون تصاویر ثابت و متحرک ،صدا و تولیدات دیداری –شنیداری در مسیر ایجاد جنبه های جدیدی از بیان و تجسم بخشیدن به افکار ،ایده ها و تجسم بخشیدن به خلاقیتهای انسان بکار برده میشود .

 

  همگرایی رسانه ای

 

همگرایی رسانه ای باعث شده تااطلاعات با فرمت های مختلف نه تنها با یکدیگر قابل انطباق باشند بلکه بتوانند وارد حریم ابزارهای دیگری چون موبایل ،ویدئو و تلویزیون شوند و در سطوح مختلف چون بخش خصوصی وعمومی فرهنگهای برتر و نازلتر ،مدرنیسم و پست مدرنیزم در جریان باشد .

در عرصه رسانه ای پنج فرایند به چشم میخورد: تکنولوژی (دیجیتال شدن )اقتصاد (همگرایی افقی صنایع) اجتماع(چند وظیفه ای شدن )فرهنگ (تولید مطلب توسط مخاطبان )و جهان (دهکده جهانی مک لوهان )

 

روزنامه نگاری سایبر و تفاوتهای آن با روزنامه نگاری سنتی و آنلاین ژورنالیسم

روزنامه نگاری سایبر با روزنامه نگاری سنتی به طور آشکار تفاوت دارد .

مایک گا دوین نویسنده انگلیسی در این خصوص میگوید :

در انگلیس قرن هجدهم برای روزنامه نگاری آموزش نمی دیدند کافی بود چاپکار باشید تا ناشر هم بشوید. اما حالا افراد قدرت دسترسی و همچنین توان آفرینش روزنامه نگاری شخصی را دارند حروف متحرک چاپ جهان را به خوانندگان جهان تبد یل کرد و تکنولوژی کامپیوتر همه جهان را به روزنامه نگاران مشارکت گر فعال بدل کرده است .

 

ملیندا گیبسون مدیرانجمن رسانه ای الکترونیک آمریکا در کنفرانس جهانی نشر الکترونیک در نوامبر 2004میگوید :

در حال حاضر ماهیانه و بطور میانگین 29میلیون کاربر از وب سایت های صد روزنامه برتر آمریکا دیدن میکنند در مقایسه با میزان کاربران موتور جستجوی گوگل در همان دوره زمانی به جای 29میلیون کاربر با رقم 4/57میلیون کاربر مواجه میشویم.

 

ژورنالیسم: انقلاب در راه

بنیانگذار مایکروسافت در کنفرانس  سالانه انجمن روزنامه نگاران در آمریکا اعلام میکند :این دهه ،دهه دیجیتالی نام گرفته است چرا که با پایان این دهه تعداد فعالیتهای که ممکن است با دیدگاه دیجیتالی تغییر کند بسیار وسیع است .

کامپیوترهای شخصی هنوز بعنوان ذخیره کننده ،ویرایش کننده و انتشار دهنده مطالب ،نقش مرکزی را بر عهده دارند که میتواند عوامل متعددی داشته باشد .یکی از عوامل لوح یا صفحه است این اختراع یک کامپیوتربدون صفحه  کلید است یک خودکار دارد که به راحتی میتوان با آن بر روی صفحه  یادداشت  نوشت و یادداشت به کامپیوترمنتقل و در آن ذخیره میشود  .به راحتی میتوانید در حاشیه مطالب موجود نظرتان  را به مطا لب اضافه کرده تادیگران آنرا بخوانند .

بدین ترتیب با داشتن چند ابزار ساده میتوان اطلاعات را بر روی وب برای همه منتشر کرد میزان انتشار از پایین به بالا در حال گسترش است .در آینده خبرنگاران قادر خواهند بود  به راحتی از طریق کامپیوترهای کوچک ،عکس بگیرند ،متن بنویسند ،صدا گذاری کنند و همه کاره خود باشند و برای انتشار اخبار محدودیتی وجود نخواهد داشت و اطلاعات میتوانند بسیار سریع قابل دستیابی باشند .

مخاطبان آنلاین

یک پژوهش که تحت عنوان وضعیت رسانه های خبری در سال 2004درباره روزنامه نگاری آمریکا که از سوی موسسه پژوهشی پیو به عمل آمده است این چنین استنبا ط میشود که :این تحقیق در واقع از انتقال گفتمان قدرت از روزنامه نگاری سنتی به سوی مخاطبان، خبر میدهد آنها بر این باورند که نقش روزنامه نگار به عنوان سردبیر ،بررسی کننده و ترکیب گر در حال ضعیف شدن است و در مقابل این مخاطبان هستند که در قبال اخبار ،فعالتر میشوند .

 

روزنامه نگاری شهروند

هایفیلد عضو کمیته اجرایی بی بی سی و مسئول خروجی اینترنت تلویزیون تعاملی و خبر رسانی با موبایل نیز هست در یک گفت و شنود اینترنتی با تاکید بر این نکته که بی بی سی در  موج تازه روزنامه نگاری به کلام دقیق تر روزنامه نگاری شهروند به پیشتازی خود ادامه خواهد داد ازاستراتژی روزنامه نگاران در رویارویی با روزنامه نگاری اینترنتی حرف زد و از انتقال قدرت از روزنامه نگاری سنتی به سوی مخاطبان خبر داد :

یکی از بزرگترین تغییراتی که در گزارشکری اخبار اتفاق افتاده است این است که حالا نباید همه گزارشها را خبرنگاران و گزارشگران منتشر کنند. مخاطبان هم میتوانند پیوسته مقالات ، نظرات ،تفاسیر ،عکسها و حتی تصاویر ویدئویی که تهیه کرده اند برای ما ارسال کنند  . در این زمانه بزرگترین مبارزه مربوط به حفظ دو مقوله بیطرفی و کیفیت در دنیایی است  که اهالی آن همه درگیر تولید محتوا هستند .یکی از گرایشهای کلیدی اجتماعی در یک جامعه لایه لایه خواست مردم برای درگیری و مشارکت بیشتر در ساز و کار رسانه ای است و این جایگزینی است برای نهادهای که دردنیای واقعی سراغ داریم .

   

اتاق اخبار آینده

اتاق اخبار آینده که اکنون در کانون بحث های مرتبط با نشر بین رسانه ای قرار گرفته توسط ایفرا سازمان پژوهشی فعال در صنایع روزنامه ای در یک پروژه مشترک با دانشگاه کارولینای جنوبی تحقق یافته است .اتاق اخبار آینده آمیزه ای از تکنولوژی های تازه و روشهای تاز کار در جهان نشر بین  رسانه ای است.              

بی تردید همگرایی رسانه ای یعنی حضور اطلاعات در همه زمانها و مکانها باقابلیت دسترسی همزمان ،موضوع روز مشتریان گرسنه اطلاعات است .در عین حال برای شرکتهای رسانه ای و روزنامه نگاران شاغل در حکم یک چالش بزرگ است که چطور میتوان از کارایی فزاینده کانالهای بی شمار و از قابلیت اطلاع رسانی همزمان آنها بهره گرفت ؟                                                                                                               

ایفرا در پاسخ به همین سوال ،به همکاری نزدیکی با دانشگاه کارولینای جنوبی پرداخته است تا شکل اولیه اتاق خبر آینده پدید آید . اتاق خبر که  ایفرانیوز پلکس نام دارد  به این منظور طراحی شده تا امکانات پژوهشی آموزشی و پرورشی را به طور همزمان و دریک مکان در اختیار داشته باشد .  این اتاق خبر که در کنار ایستگاه چند رسانه ای منطقه ای و رادیو تلویزیون فرهنگی – آموزشی آن قرار گرفته از حمایتهای فنی این ایستگاه نیز برخودار است ،میتواند از تجارب رادیو و  تلویزیون آموزشی ، تکنولوژیهای   پخش تلویزیونی و ماهواره ای ، شبکه رادیویی ، اینترنت پرسرعت و سیستم ویدئو کنفرانس موجود نیز بهره   ببرند .از دیگر سو نهادهای نشر ،بنیادها و دست اندرکاران تولید تکنولوژی هم در چهارچوب مصمم به کمک به پیشبرد این پروژه هستند .

برای مواجهه با چالشهای عصر اطلاعات ،روزنامه نگاران و دست اندرکاران برای کار کردن در این نوع اتاقهای خبر باید مهارتهای تازه ای را بیاموزند، با گردش کار جدید آشنا شوندو در عین حال منابع و شکلهای سازمانی جدید را بشناسند و به همین دلیل هم هست که نیوزپلکس در صدد فاصله گرفتن از رویه های سنتی و سرمایه گذاری بر روی تکنولوژیهای نوین ارتباطی و گردش کارهای غیر سنتی است .                          

در روزنامه نگاری سایبر همه ابزارها و وسایل و حتی مکانها باید به نحوی از انحاء قابل تغییر و جابجایی باشند و بتوانند شکلهای گوناگونی به خود بگیرند و این یکی از ویژگیهای سازمان دینامیک امروز است . اگرچه ادبیات مریوط به روزنامه نگاری سایبر و جامعه اطلاعاتی هنوز بسیار جوان است اما ضرورت طرح آزادانه  و بی مانع مسائل و توجه سران کشورها به آزادی بیان در اجلاس سران درباره جامعه اطلاعاتی قطعا بر حجم مفهوم روزنامه نگاری سایبر و تبعات فراگیر آن در آینده نزدیک خواهد افزود و به همین خاطر ،روزنامه نگاران نباید از قطار پرشتاب تحولات روزنامه نگاری سایبر و جامعه اطلاعاتی عقب بمانند .

                                            

سایتهای آنلاین و رسانه های سنتی

وب سایت بی بی سی در یک مقاله که در آن به مقایسه رسانه های اینترنتی و سنتی می پردازد چنین اظهار میکند :                                                                                                                         

روزنامه نگاری اینترنتی تلفیقی خلاق از چندین رسانه گوناگون است پس دست اندرکاران آن باید تخصص روزنامه نگاری را با دانش فنی همراه کنند . انتشار یک  نشریه الکترونیک به ظاهر ساده و آسان است و بی دلیل نیست که در کنار نشریات اینترنتی معتبر و حرف ای نشریاتی را میتوان دید که از کوچکترین معیارهای حرفه ای بی بهره اند.                                                                                                        

کسانی که با اینترنت کار میکنند ،علاوه بر سایتها و مجله های الکترونیک با سه نوع دیگر روزنامه الکترونیک هم مواجه میشوند :                                                                                                           

نوع اول :  یک نسخه فشرده اینترنتی است که شامل همه مطالب روزنامه نوشتاری نیست .

نوع دوم : اگرچه برخی از مطالب نسخه نوشتاری خود رادارد ،اما لحظه به لحظه تغییر میکند .

نوع سوم : کادرجداگانه ای دارد وعلاوه برمطالب نسخه نوشتاری،مطالب خاص خود و سرویس های مستقلی را نیز عرضه میکند

                                                                                         

روزنامه نگاری سایبر : کانال تازه

 پروفسور پاول رئیس انیسیتوی مطالعات رسانه های نوین روزنامه نگاری سایبر را چنین تعریف میکند : روزنامه نگاری سایبر – دیجیتال – آنلاین یک کانال تازه برای تحول ،بسته بندی و توزیع اطلاعات از سوی  سازمانهای خبری است .افزون بر این ،روزنامه نگاری سایبر ،محیطی است که در آن ساختن انواع خبرها امکان پذیر است ،در این محیط  انواع عناصر رسانه ای با یکدیگر ترکیب شده و باعث تعامل استفاده کنندگان از محتوا میشوند و این امر به تسهیل توزیع و پس فرست می انجامد . روزنامه نگاری سایبر در همین حال ،در حال پاشیدن بذر نوع تازه ای از روزنامه نگاری است که در آن ، برخلاف گذشته که آزادی مطبوعات فقط متعلق به مالکان مطبوعات بود ،اکنون هر کس رسانه خود را دارد .                                                              

پروفسور یحیی کمالی پور رئیس دپارتمان ارتباطات و هنرهای خلاقه دانشگاه پوردو آمریکا درهمین رابطه میگوید :                                                                                                                        

تلاقی رسانه های قدیم با کامپیوتر باعث به وجود آمدن روزنامه نگاری سایبر یا آنلاین ژورنالیسم شده است و آنچه باعث تمایز روزنامه نگاری سایبر از روزنامه نگاری سنتی میشود ،دوسویه گی و قابلیت دسترسی درآنهاست .به محض اینکه محتوای روزنامه ها دیجیتال شده و به  فضای وب ارسال میشود هر کس از هر جای جهان میتواند به آنها دسترسی داشته و آنها را بخواند به طرز پیوسته ای میتواند روز آمد شود و درارتباط با موضوعات مرتبط خود قرار گیرد . جنبه دیگر تمایزبخش روزنامه نگاری سایبراز روزنامه نگاری سنتی ،ارائه مصاحبه های زنده است .با این همه روزنامه نگاری سایبر به  تکامل و گسترش در جهات مختلف ادامه خواهد داد .                                                                                                                             

                                                                                                                        

انواع روزنامه نگاری سایبر

کرافورد کیلییان نویسنده کانادایی در حوزه روزنامه نگاری سایبر و وب نویسی میگوید سه نوع روزنامه نگاری سایبر وجود دارد :                                                                                                    

نوع اول روزنامه نگاری سایبر:                                                                                              

نسخه آنلاین روزنامه و مجلات سنتی است که هم شامل همه مطالب نسخه نوشتاری و در عین حال شامل مطالب بیشتری است که در خود روزنامه موجود نیست . هدف از این نوع سایبر ژورنالیسم عمدتا تجاری است .          

نوع دوم روزنامه نگاری سایبر:                                                                                           

 بیان آنلاین دیدگاههای گروههای مدافعه گر ،مشتمل بر انعکاس خبرها گزارشهای مربوط به گروهها و هوادارانشان است . بر مسائلی چون محیط زیست ،مسائل سیاسی ، مسائل مذهبی ، مسائل اجتماعی و غیره متمرکز است .د ر این نوع از روزنامه بر فرایندهای از افکار عمومی نور انداخته میشود که رسانه های تجاری یا هنوز متوجه آنها نشده اند و یا تمایلی به انعکاس آنها ندارند .                                                        

  نوع سوم روزنامه نگاری سایبر :                                                                                         

 در واقع بازتاب آرا و گزارش های افراد یا گروههای است که اگر چه خودشان در رسانه های تجاری کار میکنند اما خواستار دریچه ای برای انعکاس خود هم هستند . ممکن است در حوزه های غیر کاری خود هم مثل آموزش حقوق و...کاملا حرفه ای باشند .                                                                                                                                          

 

شش سطح دوسویه گی در روزنامه نگاری سایبر

شش سطح دو سویه گی مورد استفاده در روزنامه نگاری سایبر که مورد استفاده رسانه های آنلاین نیست ،در سال 1989توسط  کری هیتر شناسایی شد :

سطح اول :عبارت است از پیچیدگی انتخاب موجود یا داشتن امکانات بیشتر جستجو در حوزه های مورد نظر مخاطب

سطح دوم :تلاشی است که کاربران باید اعمال کنند که در واقع معرف درصد تلاش کاربر نسبت به درصد تلاش سیستم است کاربر صرفا درخواست تماشای صفحه را برای رسانه سایبر منتقل میسازد و هرچه تلاش مخاطب برای کسب اطلاعات مورد نظر کمتر با شد ،رسانه مورداستفاده اوسایبرتراست .

 سطح سوم : میزان پاسخ دهندگی است . پاسخ دهندگی در روزنامه های سایبر صرفا با اتکاء بر انسان نیست کامپیوترها هم در این پاسخ دهندگی نقش هایی را بر عهده میگیرند .اوج دوسویه گی رسانه های سایبر همین تلفیق نقشهای ارتباطی انسان و ماشین در فرایند ارتباط است که در عمل به دوسویه گی هوشمند می انجامد .

سطح چهارم :تسهیل ارتباطات بین فردی است .استفاده از فرومهای بحث و چت روم های زنده جزو موارد

 رایج در رسانه های سایبر است . 

سطح پنجم :سهولت در افزایش اطلاعات است .این حالت دوسویه گی در واقع خاص رسانه های سایبر است که در آن مخاطب در نقش سردبیر وارد عمل میشود و به اطلاعات رسانه سایبر ی که در حال مطالعه آن است می افزاید .برخی از مواردی  که رسانه های سایبر امکان افزودن اطلاعات را به مخاطبان خود می دهند از این قرار

است :افزودن صفحات وب ،صفحات ویژه و سرگرمی ،نوشتن نقد فیلم و نمایشنامه ،و...بالاخره نوشتن خبرها و گزارشهای فرهنگی و سرگرم کننده .

سطح ششم :امکان نظارت بر کاربرد سیستم است .این امکان را به وجود آورده اند تا از سلائق مخاطبان خود مطلع باشند .  

 

اینترنت ،مهمترین دستاورد انقلاب ارتباطات ،به پیدایش روزنامه نگاری اینترنتی انجامید و رابطه نشریه و خواننده،رابطه رسانه صوتی و تصویری و مخاطب را از رابطه یک سویه به رابطه ای متقابل و میان کنشی ارتقاء داد .

نشریات اینترنتی در تحقق دو کارکرد اساسی روزنامه نگاری یعنی اطلاع رسانی و طرح افکار و آرای متفاوت نه تنها مکانیزم های متفاوت سانسور ،خود سانسوری ، سرمایه و توزیع را خنثی کردند ،بلکه از محدوده  ژورنالیسم مکتوب ،صوتی تصویری فراتر رفته و کارکردهای جدید خود را نیز خلق کردند .

 

تعامل در روزنامه نگاری سایبر                                                                        

به طور کلی سه نوع تعامل یا کنش و واکنش متقابل و دوسویه گی در رسانه های سایبر وجود دارد :

تعامل جستجو گرانه ،تعامل کارکردی ،تعامل انطباقی

تعامل جستجو گرانه :مثل رفتن به صفحه بعد با دکمه برگشت در مرورگر . این تعامل را بعنوان اساس تحرک بسیار راحت مخاطب در سایت میتوان در نظر گرفت .

تعامل کارکردی :مثل دریافت یا ارسال اتوماتیک پاسخ نامه های الکترونیک

تعامل انطباقی :مثل امکا ن استفاده از فروم و چت روم ها

پروفسور مایندی مک آدامز  طراح توسعه محتوایی  سایت واشنگتن پست در تعریف روزنامه نگاری سایبرمیگوید: روزنامه نگاری سایبر همان آنلاین ژورنالیسم است اما معتقدم اگر صرفا محتوای رسانه های مثل  تلویزیون، روزنامه و غیره را بر روی محیط وب بیاوریم ،نمی توانیم بگوییم  حالا صاحب آنلاین ژورنالیسم هستیم ،چرا که این چیزی نیست جزء ژورنالیسم روزنامه ای یا ژورنالیسم تلویزیونی  که فقط بر روی وب قرار گرفته است. آنلاین ژورنالیسم همیشه باید با ویژگیهای رسانه های آنلاین نوشته ،گزارش و تولید شود .روزنامه نگار آنلاین  پیوسته به دنبال عکس بیشتر ،صدای بیشتر و شیوهای روایت بصری تر رویدادها است پیوسته به اصل مطلب می اندیشد و از طولانی نویسی پرهیز میکند .                                                               

 

برتران پکه ری سردبیر وبلاگ نویسان جهان در تعریف روزنامه نگاری سایبرمیگوید :

 "روزنامه نگاری سایبر پدیده ای جدید و بسیار مهیج است و به ژورنالیسم رادیویی بسیار شباهت دارد .هر ساعت و یا هر دقیقه  باید مطالب را آپدیت ( بروز) کنید ، "حال آنکه در روزنامه نگاری به اصطلاح سنتی  روزنامه یکبار در روز چاپ میشود .                                                                                                             

دکتر رالف برنگر استاد برجسته روزنامه نگاری و ارتیاطات جمعی در تعریف روزنامه نگاری سایبر بر مخاطرات ناشی از فقدان حالت چهره به چهره ،اهمال در استفاده از منابع خبری غیر موثق تکیه کرده میگوید روزنامه نگاری سایبر گرد آوری اخبار و حقایق از منابع بین المللی، منطقه ای و محلی از طریق اینترنت است . بندرت از نظر ارتباطی در حالت چهره به چهره یا شخص به شخص قرار میگرد . به دلیل فقدان جنبه انسانی  روزنامه نگاران باید مراقب جنبه انرژیک در کار باشند .از جنبه اعتبار منبع باید منابع مورد استفاده خود را به دقت بررسی کنند .                                                                                                             

پرفسور لارنس پیناک استاد ژورنالیسم دانشگاه میشیگان روزنامه نگاری سایبر را چنین تعریف میکند :

" روزنامه نگاری سایبر به زبان ساده ،استفاده از اینترنت به عنوان حاملی برای برای گزارشگری است . "

نیل نمت استاد ژورنالیسم در دانشگاه پوردو روزنامه نگاری سایبر را چنین تعریف میکند :

به پرسش در این زمینه باید در دو سطح پاسخ داد .

سطح اول خود سایبر اسپیس ( فضای سایبر ) به عنوان یک بینش است که به حامل دیگری برای انتقال محصولات خبری تبدیل شده است .

سطح دوم روزنامه نگاری اکنون فقط به مخاطب آنلاین می اندیشد . سازمانهای خبری از مدتها پیش به سطح اول توجه داشته اما اکنون می کوشند تا به سطح دوم بصورت جدی تری بپردازند .هر دوسطح فوق به این پرسش می انجامد که از چه زمانی نشریات آنلاین بابت دسترسی به سایت هایشان تقاضای پول خواهند کرد ؟   

 

مزایای روزنامه نگاری سایبر :

1- آزادی از زمان و مکان

زمان و مکان هر دو در روزنامه نگاری سایبر نابود شده اند .فاصله مکانی کشورها هیچ مفهومی ندارد  . روزنامه های سایبر همیشه و لحظه به لحظه در معرض دید مخاطب قرار دارند وساعت انتشار برای آنها هیچ مفهومی ندارد و این یعنی دسترسی سریع و آسان به اطلاعات .مثل ماجراهای پوشش رسانه ای واقعه 11 سپتامبر 2002و یا دستگیری صدام حسین در 14دسامبر 2003                                                       

فضای سایبر که روزنامه نگاران درون آن قرار میگیرند یک جهان متشکل از اطلاعات محض است جهانی که اگر چه جنبه فیزیکی ندارد و مجازی است اما جهان عینیات است-جهان داده ها ،جهانی که اجزای متشکله آن تماما اطلاعات است .                                                                                                          

در مورد آزادی از زمان و مکان در رسانه های سایبر میتوان به دیدگاه مارک فدرمن اندیشمند برجسته عرصه صنعت تکنولوژی بسیار پیشرفته اشاره کرد : در این جهان اتصال و ارتباط بی نهایت باعث وارونگی تصور ما از ارتباطات فرهنگی و شهروندی میشود . وقتی مرزها و منطقه بندی مبتنی بر زمان حذف شود ،به معنای واقعی کلمه ما به شهروندان جهان تبدیل میشویم .که نمونه های از آنرا میتوان در محبوبیت ژانرهای موسیقی مشابه و در ظهور جنبشهای سیاسی جهانی از قبیل سبزها اشاره کرد .                                                            

  وقتی گوتنبرگ حروف متحرک چاپ راساخت ،در کنار سایر پیامدها ،شاهد دو پیامد عمده بودیم .اول با توزیع انبوه کتابهای چاپ شده ،ایده ها و نظرات همه توانست بدون نیاز به حرکت خود ،در جهات مختلف حرکت کند و مسافتهای طولانی را بپیماید. دوم ظرفیت تولید مطالب چاپی بلافاصله از قدرت نویسندگان برای تولید محتوا پیشی گرفت. حالا فناوری های  الکترونیک ابتدا تلویزیون و بعد اینترنت باعث دور بعدی تسریع در تولید محتوا شده اند .                                                                                                                                                                                                                                       

  اکنون بر اساس فهم از تاریخ ارتباطات باید در انتظار دو رخداد باشیم :اول تعداد نویسندگان و پدید آورندگان محتوا و میز حجم محتوا باید افزایش یابد .دوم باید در انتظار زبان مشترکی باشیم که با حوزه جغرافیایی توزیع محتوا همخوان باشد .                                                                                                          

2- نزدیک بودن و بی واسطه

 بین تولید کننده و مصرف کننده واسطه وجود ندارد و چیزی شبیه به ارتباط چهره به چهره است .امکان پس فرست بطور لحظه به لحظه برای طرفین وجود دارد .                                                                  

 3- پارادیم دو سویه گی :

 یکی از هیجان انگیزترین ویژگیهای روزنامه نگاری سایبر ،دو سویه بودن رسانه های سایبر و تعاملی بودن  آنها است .(اطلاعات هم از سوی روزنامه است و هم از سوی مخاطب )

4- فرامتن و ادبیات جهانی واژه ها:

 استفاده از این امکان به معنی دستیابی مخاطب به ادبیات جهانی یک واژه است .به دیگر سخن هر واژه ای که به صورت فرامتنی عرضه میشود ، امکان دستیابی به تمام اسناد مربوط به آن واژه در اینترنت فراهم میشود.

به عبارت بهتر، مفهوم فرامتن این است که متون در جهان رسانه های سایبر به  یکدیگر گره خورده اند و زمان و مکان در این گره خوردگی نابود میشود .                                                                      

5- پایائی و جنبه تکمیلی متن :    

 متون هیچگاه در رسانه های سایبر از بین نمی روند و این محصول فرامتن است . به دیگر زبان کهنگی خبر و آرشیو شدن آن که پدیده ای رایج در روزنامه نگاری سنتی است ،در رسانه های سایبر وجود ندارد. متن در رسانه های سایبر حالت پایا دارند و همه چیز همیشه در دسترس هستند  .                                               

                                             

6- گرافیک متحرک ،صدا و تصویر :

 در رسانه های سایبر انواع گرافیک های ثابت و متحرک ،تصاویر تغییر یابنده ، صدا و موزیک به کمک خبرها ،مقاله ها و گزارشها می آیند تا تاثیر گذاری مطلب به اوج خود برسد .

7- پیکر بندی محتوا :

 در روزنامه نگاری سایبر بر خلاف روزنامه نگاری سنتی که امکان عرضه محتوا در آن کاملا ثابت است پیکر بندی محتوا به سه شکل متصور است :

 تک رسانه :استفاده از یک رسانه برای روایت موضوع – معمولا متن یا ویدئو

چند رسانه :استفاده از دو رسانه یا بیشتر برای روایت موضوع . در این حالت رسانه های مورد استفاده    موضوع را به صورت مستقل روایت میکنند . در واقع در حالت ترکیبی با یکدیگر قرار ندارند.                      

چند رسانه گی : در این حالت دو رسانه یا بیشتر در حالت آمیخته و گره خورده با یکدیگر ،موضوع را به کمک یکدیگر روایت میکنند و در واقع د ر حالت ترکیبی با یکدیگر عمل میکنند .

8- شخصی شدن :

 روزنامه های سایبر حتی می توانند برای یک نفر انتشار یابند . به این معنی که شما می توانید به روزنامه اینترنتی خود دستور بدهید چه نوع اطلاعاتی را در اختیارتان قراردهد و چه نوع اطلاعاتی را در اختیارتان قرارندهد .     

                                                                                                                 

9- نسل ها و کادرها :

انقلاب دیجیتال ،کادرها و حتی محتوای رسانه ها ی چاپی را غارت کرده و حتی آگهی ها را نیز از چنگ رسانه های چاپی خارج کرده است . کادر رسانه سایبر با رسانه معمولی تفاوت دارد . کادرهای رسانه سایبر باید تخصص های ویژه داشته باشند .شغلهایی مثل دبیر وب ،ادیتور ویدئویی، طراح مولتی مدیا ، مسئول وب و هماهنگ کننده آنلاین .تخصصهای ویژه ی نیز برای این  شغلها مورد نیاز است .                                                         

10- توزیع افقی و بدون سسله مراتب :

 در رسانه های سایبر ،گیرنده یک مشارکت گر فعال است که مثل فرستنده در توزیع اطلاعات شرکت دارد و این خود از جنبه های بارز آزادی گرائی در رسانه های سایبر است و به عبارت بهتر دست کم شاهدی بر تضعیف دروازه بانی مبتنی بر سازمان رسانه ای و تبدیل شدن آن به دروازه بانی مبتنی بر سلائق فردی است .     

11- گرد آوری و توزیع ویژه :                                                                                        

 آخرین برداشت موج نویی روزنامه نگاری سایبر از رسانه های متقدم این عرصه ،الهام گرفتن از اختصار  اخبار رادیو و تلویزیون بوده است . مهمترین تقلید روزنامه نگاری الکترونیک از رادیو روی آوردن به  یادداشتهای کوتاه و مستقیما مربوط به موضوع است .

تغییر در شیوه های گرد آوری و انتشار دانش و اطلاعات در این انقلاب دیجیتالی چنان عمیق و چشمگیر است که تنها میتوان آنرا با اختراع چاپ بدست گوتنبرگ در قرن پانزدهم مقایسه کرد .

 

10 نکته برجسته سایبر ژورنالیسم

این 10 نکته نشان می‌دهد تا چه اندازه سرعت تحولات در حوزه رسانه‌های آنلاین بالاست. در صورتی که رسانه‌های آنلاین ایرانی به این تحولات بی اعتنا باشند نمی‌توانند خود را رسانه‌های پیشرو بنامند. ‌ متاسفانه برخی از کارشناسان رسانه و مدیران رسانه‌ها تصور می‌کنند، تنها با انتقال متن (text) به وب می‌توانند رسانه خود را رسانه‌ای مدرن بنامند و روزنامه‌ها را رسانه‌ای سنتی خطاب کنند.

1- نقشه گوگل راهی تازه برای انتقال اطلاعات

هم اکنون روزنامه‌های آمریکایی استفاده فراوانی از نقشه گوگل برای نشان دادن مکان‌ها می‌کنند به طور مثال روزنامه تایمز هرالد ریکورد با استفاده از نقشه گوگل به مردم مکان‌هایی که ممکن است با زدن چادر در معرض خطر توفان قرار بگیرند را نشان داده است. ‌ یا به طور مثال سایت نیوز آبزرور پمپ بنزین‌های ارزان را روی نقشه به مردم نشان می‌دهد یا برخی از روزنامه‌های‌آمریکایی در شهرهای بزرگ اطلاعات ترافیکی روی نقشه گوگل می‌دهند و به مردم کمک می‌کنند تا از راه‌های خلوت و کم بار به لحاظ ترافیکی استفاده کنند. نقشه‌های گوگل همچنین برای خبرهای حوادثی نیز کاربرد دارد. به طور مثال نقشه می‌تواند محل جنایت را نشان دهد.

2- انتشار تصاویر ویدئویی و دیجیتالی در رسانه‌ها ‌

دریالرزه سونامی اولین حادثه ای بود که از تصاویر دوربین‌های هندی کم و تلفن‌های همراه دوربین دار در سایت‌ها و شبکه‌های تلویزیونی استفاده خبری شد. یکی از به یادماندنی ترین تصاویر این حادثه دهشت بار، صحنه‌هایی بود که یک توریست آلمانی از ایوان هتل محل اقامتش، فیلمبرداری کرده بود. تصاویر او که بارها از تلویزیون‌ها و شبکه‌های خبری جهان پخش شد، نشان داد که چگونه موج‌های بلند بیست متری ساحل را هم کوبیدند و درخت و اتومبیل را مثل پر کاهی به هوا بلند کردند.

3- قدرت نمایی روزنامه نگاری آنلاین مقابل روزنامه‌ها

هنگامی که رسانه‌های تصویری و روزنامه‌ها با کمبود خبرنگار و تجهیزات برای ارتباط با آسیب دیدگان طوفان و سیل در ایالات می‌سی‌سی‌پی و لوئیزیانیا روبرو شدند، وبلاگ نویسان باز هم به منبع اول اطلاع رسانی تبدیل شدند. هنگامی که سهمگین ترین توفان آمریکا، سواحل و شهرهای جنوبی این کشور را یکی از پس از دیگری پشت سر می‌گذاشت، وبلاگ‌ها با به تصویر کشیدن عکس‌ها و ارائه گزارشاتی هر چند دلخراش، موضوع را به اینترنت کشاندند. شبکه‌های تلویزیونی از جمله ‌ CBS نیز که به خاطر نزدیک شدن توفان دفاتر خود را تعطیل کردند به وبلاگ روی آوردند و اخبار و گزارشات لحظه به لحظه خود را از وبلاگ‌ها به روی آنتن می فرستادند. بسیاری از بلاگرها برای به روز رسانی وبلاگ‌های خود از رایانه‌های جیبی ‌ Black Berry استفاده کردند و هنگامی که برق قطع شده بود و قطع کابل‌های تلفنی خطوط اینترنتی پرسرعت را از کار انداخته بود، اینترنت بی سیم ‌ wi-fi یاریگر خبرنگاران برای ارسال خبرها بود.

4- فهرست‌های آنلاین از قربانیان سونامی و کاترینا

روزنامه سن آنتونیو چاپ شهر نیواورلئان در نسخه آنلاین خود قسمتی را برای بلاگرها ایجاد کرده بود تا آنها درباره اقوام و خانواده شان بنویسند و اینکه آیا کسی از خانواده آنها فوت کرده یا خیر؟ اینکه در کدام منطقه هستند و به چه کمک‌هایی نیاز دارند. در حادثه سونامی نیز سایت‌های خبری به انتشار تعدادکشته شدگان، اسامی و مشخصات آنها مبادرت کردند. این اقدامات باعث شد تا خانواده‌های گردشگران خارجی از آخرین وضعیت اعضای خانواده خود در سونامی مطلع شوند. ‌

5- ابداع روزنامه نگاری شهروندی

تصاویر شخصی که صاحبان تلفن‌های همراه دوربین دار از صحنه‌های انفجار در لندن گرفتند به یک منبع مستقل خبری تبدیل شد. بدین ترتیب در حادثه متروی لندن شهروندان به روزنامه نگاران و خبرنگارانی مورد اعتماد تبدیل شدند. این تصاویر که توسط تلفن همراه مسافران در حال فرار، فیلمبرداری شده بود، به عنوان گزارش مستند خبری، مورد استفاده گرفت. اگرچه کیفیت و وضوح این تصاویر همانند دوربین‌های حرفه‌ای نبود اما به خوبی گویای ترس و وحشت مردم بود. در این تصاویر مردم به این سو و آن سو می‌رفتند و برخی جنازه‌ای در دست داشتند. این تصاویر اولین بار در شبکه اسکای نیوز انگلیس پخش شد و بلافاصله در شبکه‌های دیگر اروپا و آمریکا مورد استفاده قرار گرفت. علاوه بر این سایت‌های خبری اینترنتی در انگلیس از تصاویر و عکس‌های مردم استفاده کردند. تایمز، اسکای نیوز، بی بی سی، اولین تصاویر حادثه را بر روی وب سایت خود قرار دادند. دقایقی پس از حادثه عکس‌های آماتوری تلفن‌های همراه در روزنامه سایبر آمریکا مورد استفاده قرار گرفت. نیویورک تایمز، واشینگتن پست، شیکاگو تریبون و خبرگزاری آسوشیتدپرس این عکس‌ها را از روی سایت‌های خبری و سایت فیلکر کپی کردند. ‌

6- تثبیت استفاده از ‌ RSS برای سایت‌های خبری

            اگر فرصت وقت تلف کردن در میان سایت‌های گوناگون ندارید و می‌خواهید خیلی سریع از محتوای سایت‌های مورد

علاقه تان با خبر شوید، اگر می خواهید سایت‌های گوناگون را ببینید و بهترین‌ها را انتخاب کنید، یک عقیده قدیمی می‌گوید زمانی این مشکل حل می شود که جهان تارعنکبوتی دات کام پایان یابد. اما گروهی از توسعه دهندگان سایت‌های اینترنتی معتقدند که راه حل این کار استفاده از سیستمی است که از سال 1990 پایه گذاری شد. ‌ RSS که مخفف کلمه انگلیسی<‌> Rich Site Summary است اگرچه با مخفف کلمه انگلیسی <‌> Really Simple Syndication نیز شناخته می‌شود، نوعی از اسناد ‌ XML است که برای استفاده از عنوان‌های خبرهای جدید یا تیترهای یک سایت طراحی شده‌ است. هم اکنون بیشتر سایت‌های خبری این امکان را در اختیار خوانندگان خود قرار داده‌اند. <دیو وینر> مخترع آر‌اس‌اس اکنون به دنبال سه کلمه دیگر است تا آن را جانشین سه کلمه فعلی ‌ RSS کند. وبگردی اتوماتیک(‌.) automated web surfing

7- جهش پادکست ‌

پس از راه‌اندازی وبلاگ، اکنون نوبت پادکست و اخیرا نوبت وادکست رسیده است. این دو نوع جدیدی از وبلاگ نویسی هستند که با اتکا به صدا و فیلم تهیه می‌شوند. انتشار آنها در فضای وب موج جدیدی را به راه انداخته است. اگر تا دیروز هر کسی فکر می‌کرد که با راه‌اندازی یک وبلاگ می‌تواند، سایه ‌به ‌سایه نیویورک تایمز و آساهی حرکت کند، اکنون هر کسی می‌تواند مدعی داشتن یک ایستگاه رادیو و تلویزیونی شخصی ‌شود. آرزویی که شاید تا 10 سال پیش هم مثل یک رویا شیرین بود اما اکنون به حقیقت تبدیل شده است. حالا حتی دیگر سیاستمداران را از آن گریزی نیست. چنانکه آنجلا مرکل صدراعظم آلمان وادکست(وبلاگ تصویری) راه انداخت تا بی واسطه و مستقیم با جوانان و مردم آلمان ارتباط برقرار کند.

8- رسمیت یافتن روزنامه نگاری آنلاین توسط پولیتزر

هم اکنون گزارش‌های منتشر شده در روزنامه‌های آنلاین هم مشمول داوری در جایزه پولیتزر می‌شوند. پولیتزر معتبرترین جایزه ویژه روزنامه نگاران آمریکایی است که به صورت سالانه به برترین روزنامه نگاران آمریکایی اهدا می شود. روزنامه نگاران آنلاین می توانند در 14 رشته جایزه پولیتزر در کنار روزنامه نگاران سنتی به رقابت بپردازند اما نوشته‌های آنلاین فقط به شرطی که در یکی از روزنامه‌های آنلاین منتشر شده باشد مورد بررسی قرار می گیرد بنابراین نوشته منتشر شده در سایت‌ها و وبلاگ مشمول داوری جایزه پولیتزر نمی شود. ‌

9- اعتماد به ویکی پدیا از بین رفت

چندی پیش <جان سایگنتهالر> سیاستمدار آمریکایی با ارسال مطلبی به روزنامه یو اس ای تودی، ویکی پدیا را به خاطر اشتباهات و مطالب غیرواقعی که در بیوگرافی منتشر شده از او بر روی این سایت قرار گرفته بود، مورد انتقاد قرار داد. این بیوگرافی مطلبی طنزآمیز بود ولی مدت چهار ماه روی این سایت باقی مانده بود تا سرانجام مورد توجه ویرایشگران ویکی پدیا قرار گرفت و از روی سایت برداشته شد. نظیر این مسائل فراوان پیش آمده است. به نظر می‌رسد شیوه ویرایش آزاد دردسرهای خاص خود را دارد. به همین دلیل مسوولان دانشنامه اینترنتی ویکی پدیا برای جلوگیری از مخدوش شدن اعتبار این دانشنامه مشغول طراحی سیستم تازه ای برای کنترل متون مورد ویرایش هستند. سایت انگلیسی ویکی پدیا هم اکنون حاوی بیش از یک میلیون و سیصد هزار مقاله است.

10- افزایش ادیت عکس و خطر تصاویر فریبنده

احتمالا بسیاری از شما ایمیلی از تصاویر سونامی دریافت کردید که در آن یک عبادتگاه مذهبی سالم بود و هر آنچه در اطراف آن عبادتگاه بود ویران شده بود. ‌ هر کسی از این عکس برداشتی می‌کرد و جل الخالق می‌گفت که چطور سونامی در پهنه یک مساحت وسیع همه چیز را ویران کرده و فقط آن عبادتگاه سالم مانده است. بیشتر این تصویر به یک معجزه شباهت داشت اما واقعیت این است که کل آن ماجرا دروغ بود. این فتوشاپ است که برخی عکس‌ها را تا حد یک معجزه ارتقا می‌دهد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

وبلاگ و نقش آن در عصر ارتباطات و اطلاعات

اینترنت امکانات و ابزارهای متعددی را به منظور ارائه خدمات وسرویس ها در اختیار علاقه مندان قرار می دهد . یکی از ویژگی های بسیار جذاب اینترنت ارائه سرویس ها و خدماتی است که شما را قادر می سازد با مخاطبان خود ارتباطی پویا و متقابل برقرار نموده و از نقطه نظرات آنان در رابطه با یک مطلب ، آگاه شوید .

در این راستا هر یک از کاربران می توانند دانش و تجارب خود را در اختیار دیگران قرار داده و خود نیز به عنوان عضوی از یک جامعه شبکه ای مطرح گردند ( اشتراک دانش ) . فرض کنید ابزاری ارزان قیمت برای انتشار مطلب در اختیار هر نویسنده و یا صاحب قلمی باشد که بتواند با استفاده از آن عقاید، اخبار ، دیدگاهها و نقطه نظرات خود را در رابطه با موضوعات مورد علاقه ، بدون محدودیت های مرسوم بیان نماید.آیا شما علاقه مند به استفاده از چنین ابزاری می باشید ؟ آیا تمایل به داشتن یک روزنامه شخصی دارید که در آن بتوانید مطالب خود را در ارتباط با موضوعات مورد علاقه ، بیان نمائید؟ بشریت درطی چند سال گذشته قدم در دنیای جدیدی گذاشته است که بدون شک یکی از مهمترین دستاوردهای آن تحول و دگرگونی اساسی در ارتباط با نحوه نشر اطلاعات است. وبلاگ ( Weblog ) و یا بلاگ ( Blog ) نمونه ای در این زمنیه بوده که با توجه به ماهیت اینترنت ، ویژگی دو طرفه بودن وب و تنوع خواسته استفاده کنندگان، در کانون توجه علاقه مندان قرار گرفته و ما امروزه شاهد رشد و گسترش چشمگیر آن می باشیم . واژه " بلاگ " ، از جمله واژه های جدیدی است که قدم در عرصه ادبیات جهانی اینترنت گذاشته است .در این مقاله قصد داریم به بررسی این پدیده جدید! اینترنت پرداخته و با ابعاد متفاوت آن بیشتر آشنا شویم .

تاریخچه وبلاگ و وبلاگ نویسی

برخی بر این عقیده هستند که اولین وبلاگ توسط " تیم . برنرزلی " ( مخترع وب ) ایجاد که در آن وی به سایت های جدیدی که در آن زمان ایجاد و بر روی اینترنت فعال می شدند ، اشاره می نمود ( http://info.cern.ch ) . دومین وبلاگ توسط "Marc Andreessen" درNCSA ایجاد که وی نیز در آن عملیاتی مشابه وبلاگ "برنرزلی " را انجام می داد( تا اواسط ۱۹۹۶ ) .در فاصله بین سال های ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۷ که از آن به عنوان " انفجار وب " ، نام برده می شود ، چندین وبلاگ جدید دیگر نیز ایجاد گردید . از وبلاگ های اولیه می توان به وبلاگ متعلق به Dave Winer ( اخبار مربوط Scripting ) ، وبلاگ Barger و Cameron Barrett ، اشاره نمود . محتویات وبلاگ های اولیه اغلب شامل مجموعه ای از لینک ها و توضیحاتی بود که متناسب با علاقه نویسنده ، ایجاد می گردید. در ادامه وبلاگ نویسان ، علاقه مند به ایجاد وبلاگ هائی شدند که در آن مطالبی را درج می نمودند که خود تمایل به خواندن آن را در آینده داشتند ( نظیر دفترچه خاطرات شخصی ) . بدین ترتیب ، وبلاگ ها دارای شخصیتی خاص برای خود شدند که این شخصیت را مستقیما" از مولف خود به ارث می بردند . ( شما با مطالعه دفترچه خاطرات شخصی هر فرد می توانید با ابعاد متفاوت شخصیتی وی نیز تا اندازه ای که امکان دارد ، آشنا شوید ) .گسترش و عمومی شدن وبلاگ ها : اکثر وبلاگ های اولیه توسط طراحان وب و نرم افزار و به عنوان یک فعالیت جانبی که در منزل دنبال می نمودند ، ایجاد و محتوی و ماهیت اطلاعاتی آنان در رابطه با توانمندی و پتانسیل های فن آوری هائی بود که در آن زمان یکی پس از دیگری مطرح می شدند . تعداد وبلاگ ها در ابتدا بسیار اندک و محدود بود تا این که در سال ۱۹۹۹ با راه اندازی چندین سرویس رایگان و یا ارزان قیمت دررابطه با وبلاگ و وبلاگ نویسی ، تعداد آنان رو به افزایش نهاد . سرویس هائی نظیر : Pitas, Livejournal ، Blogger و EditThisPage.com ، نمونه هائی در این زمینه می باشند . استفاده از سرویس های فوق،مستلزم دانش فنی بالائی نبود و علاقه مندان به ایجاد وبلاگ می توانستند به سرعت اقدام به ایجاد وبلاگ مورد نظر خود نمایند . ( رشد چشمگیر وبلاگ و وبلاگ نویسی ) .تا اواسط سال ۲۰۰۰ ، بیش از یکهزار وبلاگ ایجاد و این رقم تا اواسط سال ۲۰۰۲ به بیش از نیم میلیون رسید. بر اساس آمار موجود، تعداد وبلاگ های ایجا د شده توسط سیستم های وبلاگ نویسی به بیش از چندصدهزار رسیده و هر چهل ثانیه یک وبلاگ جدید ، ایجاد می گردد ( بیش از شصت هزار وبلاگ در هر ماه . منبع ) .یکی از مهمترین تحولات مهم در ارتباط با وبلاگ ها ، تبدیل آن به یک رسانه محاوره ای بود. تعداد زیادی از مولفین و نویسندگان وبلاگ ها از وبلاگ خود برای بحث در ارتباط با موضوعات مورد علاقه و یا موضوعات گفته شده توسط سایر نویسندگان در وبلاگ های دیگر استفاده و با بکارگیری لینک های متعدد،امکان دنبال نمودن مباحث مورد نظر را در اختیار خوانند گان قرار می دهند. بدین ترتیت ، خوانند گان علاقه مند ، می توانستند در مباحثه مورد نظر شرکت و علاوه بر آگاهی از سایر دیدگاههای موجود ، نقطه نظرات خود را بیان و یا شخصا" اقدام به ایجاد وبلاگ و دنبال نمودن مباحث مورد نظر در وبلاگ خود نمایند . از لحاظ ظاهری ، شاید وضعیت فوق را بتوان مشابه ارتباطات "چندین نفربا چندین نفر" در نظر گرفت که تاکنون به اشکال متفاوتی نظیر newsgroups ( گروه های خبری ) و یا mailing lists ( لیست های نامه ) ، پیاده سازی شده است . در این رابطه یک تفاوت اساسی وجود دارد : با توجه به اینکه نطرات ارائه شده بر روی فصای متعلق به مولف وبلاگ ارسال می گردد ، پاسخ به سایر افراد ضروری نبوده و آنان پاسخ خود را با مراجعه به وبلاگ ، مشاهده خواهند کرد. یکی دیگر از تحولاتی که همزمان با رشد و گسترش وبلاگ ها محقق گردید ، مطالعه وبلاگ ها توسط سایر وبلاگ نویسان بود که باعث ایجاد پدیده ای با نام blogrolling ، گردید . ( بخشی از یک وبلاگ که لیست سایت هائی را که مولف وبلاگ - بلاگر - ، آنان را بطور منظم و همیشه مطالعه و اصطلاحا" به آنان سر می زند را مشخص می نماید. این بخش معمولا" در بخش سمت راست و یا چپ صفحه بلاگر ویا در یک صفحه مجزاء قرار می گیرد ) . یکی از خصایص جالب این لینک ها ، ایجاد یک جامعه ارتباطی ( شبکه ای ) بین وبلاگ نویسان می باشد . وضعیت اخیر وبلاگ و وبلاگ نویسی : وبلاگ و وبلاگ نویسی همچنان روند توسعه و گسترش خود را ادامه داده و هر روز بر تعداد وبلاگ نویسان افزوده می گردد .جامعه وبلاگ نویسان را اقشار متفاوت جامعه تشکیل می دهند .( پیاده کنندگان نرم افزار ، طراحان وب ، متخصصین و کارشناسان فن آوری های اطلاعات و ارتباطات ، معماران اطلاعاتی ، روزنامه نگاران ، وکلاء ، متخصصین آموزشی ، مشاوران و محققین فن آوری اطلاعات ، سیاستمداران و ... ) . با توجه به جایگاه بسیار مهم وبلاگ نویسی برای روزنامه نگاران ، دانشگاه MIT در پائیز سال ۲۰۰۲ ، اقدام به ارائه یک واحد خاص برای دانشجویان نموده است .

وبلاگ چیست ؟

وبلاگ ، یک صفحه وب ( مشابه یک روزنامه شخصی ) و با قابلیت دستیابی عموم کاربران به آن است . وبلاگ ها ، بر اساس یک نظم خاص بهنگام و محتوی بلاگ نشان دهنده شخصیت مولف و یا مولفان آن می باشد . اولویت استقرار و یا نشر مطلب بر اساس یک ساختار زمانی شکل می گیرد. در این حالت خوانندگان بلاگ ها همواره در ابتدا جدیدترین مطلب و یا مطالب منتشر شده را مشاهده و در صورت تمایل آن را مطالعه می نمایند .اکثر وبلاگ ها دارای یک خط فکری خاص بوده و به نوعی آن را دنبال می نمایند . مثلا" در صورتی که یک بلاگر علاقه مند به فن آوری باشد ، با جمع آوری مطلب از منابع متفاوتی نظیر : نمایشگاه ها ، سمینارها و یا سایت های دیگر ، آنان را با فرمت مورد نظر در بلاگ خود ثبت و در اختیار مخاطبان خود قرار دهد . درصورتی که یک بلاگر علاقه مند به یک بیماری خاص بوده و مسائل علمی آن را به نوعی دنبال می نماید ، می تواند مقالات و موضوعات جدید منتشر شده در رابطه با بیماری مورد نظر را بر روی بلاگ خود منتشر نماید . در صورتی که یک بلاگر , علاقه مند به مسائل اقتصادی می باشد ، می تواند با جستجو و یافتن مقالات جدید در رابطه با اقتصاد، آنان را بر روی بلاگ خود منتشر نماید . برخی از وبلاگ نویسان از بلاگ خود به منزله یک آلبوم عکس و یا بریده روزنامه ها ( شکل خاصی از یک حافظه online ) استفاده می نمایند. زمانی که بلاگر یک لینک مناسب را در این خصوص پیدا نماید و یا اطلاعاتی خاصی را که قصد دارد آنان را بخاطر بسپارد ، آنان را بر روی بلاگ خود قرار می دهد .بلاگ یک محیط الکترونیکی قابل جستجو را فراهم که علاقه مندان می توانند با استفاده از یک مرورگر وب و در هر نقطه ای از جهان به محتویات آنان دستیابی داشته باشند.

یکی از ویژگی هائی که در تمامی بلاگ ها به نوعی رعایت می شود ، ماهیت انتشار و استقرار اطلاعات بر روی بلاگ بر اساس یک نظم زمانی خاص است ( تقویم اطلاعاتی ) . وبلاگ مشابه یک مجله و یا روزنامه online می باشد که مولف آن می تواند در ارتباط با موضوعات متفاوت در زمان دلخواه ، در آن اطلاعاتی را درج و منتشر نماید. تعداد زیادی از بلاگ ها دارای مجموعه ای جالب و ارزشمند از لینک ها به سایر بلاگ ها ویا سایت هائی می باشند که مولف بلاگ آنان را مثبت و مفید ارزیابی می نماید.

برخی از ویژگی های وبلاگ ها عبارتند از :

سبک و شیوه بلاگ ها عموما" شخصی ، غیررسمی و یا خودمانی است . با استفاده از ابزارهای رایگان موجود بر روی وب می توان به سادگی اقدام به ایجاد و نشر اطلاعات بر روی وبلاگ ، نمود.

وبلاگ ها از لحاظ کیفیت ، محتوی و اهداف دارای گونه های متعددی بوده و هر یک می توانند مخاطبان خاص خود را دارا باشند ( نظیر تیراژ روزنامه ) . وبلاگ ها در اواسط دهه ۹۰ مطرح و به سرعت و همزمان با ارائه ابزارهای ساده نشر و ایجاد وبلاگ ،نظیر Blogger.com رشد و مورد استقبال قرار گرفتند. در این راستا وبلاگ ها ی متعددی ، ایجاد گردیده است (از بلاگ هائی که شامل دفترچه خاطرات online بوده که منعکس کننده فعالیت ها و تجارب روزانه نویسنده بوده تا بلاگ هائی خصوصی و یا کوچک که صرفا" شامل توضیحاتی اندک و لینک به سایر موضوعات است ) .اکثر وبلاگ ها مبتنی بر متن می باشند .در این رابطه وبلاگ هائی نیز وجود دارد که علاوه بر استفاده متن از سایر اقلام اطلاعاتی نظیر صوت ، تصاویر و کلیپ های ویدئوئی نیز استفاده می نمایند( بلاگ تصویری ( Photoblog ) ، بلاگ ویدئوئی ( Videoblogs ) ، بلاگ های صوتی ( Audioblog ) ) . هر موجودیت در یک وبلاگ بنوعی به سایر اطلاعات ، اشاره می نماید. مولفین وبلاگ ها به سایر وبلاگ ها لینک و بگونه ای آنان را بر اساس موضوعات متفاوتی تقسیم بندی نموده تا امکان استفاده مناسب و سریع از سایر وبلاگ ها باتوجه به موضوعات مربوطه در اختیار کاربران قرار گیرد. خوانندگان یک وبلاگ می توانند از هر نقطه ای در وبلاگ که تمایل دارند ، مطالعه خود را شروع نمایند :در ابتدا مطالب و نوشته های جدید منتشر شده بر روی بلاگ را مشاهده نمایند و یا با استفاده از امکان جستجو و یا لینک به سایر بلاگ ها ، اطلاعات قدیمی منتشر شده را مطالعه نمایند . در زمان مطالعه یک بلاگ ، خوانندگان می تواند آن را با اولویت های متفاوتی مطالعه نمایند : زمانی ( مطالعه بر اساس زمان و تاریخ انتشار مطلب ) ، موضوعی و یا جستجو بر اساس کلید واژه های خاصی . وبلاگ ها ، اغلب شامل یک Blogroll بوده که شامل لیستی از لینک ها به سایر وبلاگ هائی است که مولف وبلاگ آنان را پیشنهاد ، می نماید . تعداد زیادی از وبلاگ ها این امکان را برای خوانندگان خود فراهم می نمایند که نقطه نظرات خود را در رابطه با موضوع منتشر شده بر روی سایت اعلام نمایند . یکی از نکات جالب در رابطه با بلاگ ها ، سادگی آنان می باشد . وب سایت ها معمولا" دارای یک صفحه اصلی به همراه مجموعه ای از لینک ها به سایر صفحات برای مشاهده اطلاعات تکمیلی ،می باشند. سایت Srco به این سبک ایجاد شده است و ده ها صفحه اطلاعاتی تحت یک صفحه اصلی سازماندهی ، می شوند. اکثر وب سایت ها دارای چنین ساختاری می باشند .

یک وبلاگ دارای ساختاری به مراتب ساده تر است :

- یک وبلاگ شامل صفحه ای مشتمل بر مجموعه ای از Entry ، است. یک وبلاگ ممکن است دارای آرشیو مطالب منتشر شده قدیمی نیز باشد، ولی صفحه اصلی یک بلاگ دارای جایگاهی خاص بوده و توجه تمامی مخاطبان را به خود جلب می نماید

- یک وبلاگ معولا" حالت عمومی داشته و امکان مشاهده و مطالعه آن در اختیار عموم خواهد بود .

- موجودیت ها ی موجود در بلاگ معمولا" متعلق به یک و یا چندین مولف می باشد .

- موجودیت های منتشر شده در یک بلاگ از تفکری هوشمندانه ، تبعیت می نمایند. مثلا" در صورتی که مولف یک بلاگ، لینک مناسبی را پیدا نماید ، می تواند در صورت تمایل آن را در وبلاگ خود معرفی نماید .

- ابزارهای استفاده شده توسط مولفین وبلاگ ها ،عموما" ساده بوده و امکان افزودن موجودیت های متفاوت در زمان دلخواه ، وجود خواهد داشت .

- یک وبلاگ بر اساس اولویت و نظم زمانی خاصی سازماندهی می شود ( از جدید ترین مطالب منتشر شده به سمت قدیمی ترین مطالب منتشر شده ) در حال حاضر وبلاگ های متعدد و در زمینه هائی گوناگون نظیر : سیاسی ، حقوقی ، اجتماعی ، فرهنگی ، علمی و سایر موارد وجود دارد .ایجاد وبلاگ متعلق به یک قشر خاص از جامعه نبوده و اقشار متفاوت جامعه با موقعیت شغلی متفاوت اقدام به ایجاد وبلاگ می نمایند ( رئیس جمهور برخی کشورها ، دانشجویان ،اساتید دانشگاه، هنرمندان ، روزنامه نگاران ) شاید این سوال مطرح گردد که چرا وبلاگ ها تا این اندازه متدوال شده اند ؟ یکی از تولید کنندگان نرم افزار بلاگر در این رابطه می گوید که " من فکر می کنم علت این موضوع به این مطلب برمی گردد که آنان چیزی برای گفتن دارند. در دنیائی که شاید فرصتی برای گفتن به آنان داده نمی شود و یا امکان بیان عقاید و نقطه نظرات خود را ندارند ولی می دانند که می بایست بگویند. شاید وبلاگ بهترین گزینه در این رابطه باشد." وبلاگ ها بسرعت متدوال و برخی از وبلاگ ها دارای صدها هزار خواننده در طی یک روز می باشند. خوانند گان متعددی اخبار مورد نظر خود را قبل از مطالعه روزنامه از طریق وبلاگ ها بدست می آورند . مثلا" می توان با مراجعه به یک وبلاگ از آخرین اخبار مربوط به چاپ کتب جدید و دنبال نمودن آخرین پیشرفت ها و اکتشافات ایجاد شده در زمینه های متفاوت علوم ، آگاه گردید .برخی وبلاگ ها صرفا" دارای یک مولف می باشند و برخی دیگر به صورت گروهی اداره می شوند . عملکرد برخی از وبلاگ ها نظیر پرتال بوده و خوانندگان را به سایر وبلاگ ها هدایت می نمایند. یک بلاگر خوب می بایست هم دارای مهارت در زمینه نوشتن و هم مهارت های خاصی در زمینه ویرایش باشد .بلاگرها اغلب مجموعه ای از اطلاعات و مهارت ها را در زمینه های متفاوتی در اختیار علاقه مندان قرار می دهند (باستان شناسی :( http://www.cronaca.com/ ) ، علوم متفاوت ( http://www.futurepundit.com/ ) ، ادبیات معاصر ( http://www.۲blowhards.com/ ) . وبلاگ ها از مجلات و روزنامه ها دارای کارآئی بمراتب بیشتری بوده و و تعداد زیادی از بلاگ ها دارای یک بخش با نام " نقطه نطرات " بوده که خوانند گان می توانند نقطه نظرات ارائه شده توسط سایر خوانند گان را مطالعه و نظر خود در این رابطه بیان نمایند . با توجه به ویژگی فوق ، نویسنده یک وبلاگ علاوه بر ارائه نظر و دیدگاه خود می تواند پس از گذشت چندین ساعت ، بازخورد آن را داشته باشد و در صورت لزوم نقد و بررسی مجدد در ارتباط با یک مطلب را ارائه نماید . blogosphere ، محلی غیرمتمرکز ، خودجوش و قدرتمند برای ارائه یک موضوع و تمرکز بر آن را به خوبی ارائه می نماید.وبلاگ ها یک ساختار عقلانی و منطقی برای ارائه نقطه نظرات میلیون ها خواننده را فراهم می نمایند .یک وبلاگ بندرت اهداف مالی را دنبال می نماید. از جمله اهداف وبلاگ نویسان می توان به تمایل آنان به منظور برقراری ارتباط با دیگران ، معرفی توانمندی ها و سرگرمی ، اشاره نمود (شاید هم ترکیبی از سه مورد) . بلاگ ها ، تبعیض ها و محدودیت های موجود در ارتباط با منابع رسانه ای دیگر را از میان بر می دارند . تعداد زیادی از خوانند گان روزنامه ها بر این اعتقاد هستند که روزنامه ها و ایستگاههای سخن پراکنی ، دارای شرایط بهینه و مناسبی برای آزادهای مدنی نمی باشند .این موضوع در رابطه با وبلاگ ها صدق نمی نماید . وبلاگ ها در عرصه های متفاوتی و در ارتباط با مسائل متفاوت سیاسی ، احتماعی و فرهنگی ،اقدام به نشر اطلاعات نموده و مخاطبان با رویکردی کاملا" آزادنه قادر به مطالعه مطالب منتشر شده و در صورت تمایل بیان دیدگاه خود در ارتباط با آن می باشند.متداولترین وبلاگ ها به منزله بهترین وبلاگ نبوده و این موضوع کاملا" نسبی است .از امکانات ارائه شده توسط مراکز متعددی می توان به منظور ایجاد یک وبلاگ رایگان استفاده نمود(: http://www.blogger.com ) اولین نرم افزار جامع و سیستمایتک به منظور ایجاد و بلاگ در سال ۱۹۹۹ ارائه و از آن زمان تاکنون ، میلیون ها بلاگ جدید ایجاد شده است .

 

کاربرد وبلاگ ها

وبلاگ ها دارای مزایا و دستاوردهای متعددی می باشند که به برخی از آنان اشاره می گردد :

انتخاب مطلب ( داده ) : میزان تولید و نشر اطلاعات در سطح جهان به سرعت در حال پیشرفت بوده و روندی کاملا" تصاعدی را طی می نماید . بدیهی است در چنین وضعیتی ، حتی امکان مطالعه بخش اندکی از آنان نیز وجود نداشته و ما مستلزم استفاده از روش ها و مکانیزمهائی به منظور فیلترینگ اطلاعات و یافتن اطلاعات مورد نظر در یک رابطه خاص بدون از دست دادن منبع ارزشمند و محدود زمان می باشیم . وبلاگ ها با تمرکز بر روی یک موضوع خاص می توانند بستری مناسب برای ارائه اطلاعات را فراهم نمایند . با مطالعه و خواندن مطالب منتشر شده بر روی یک وبلاگ که توسط فردی با علایق مشترک با شما تهیه و منشتر شده است ، احتمال یافتن مطالب مورد نظر در زمانی معقول فراهم می گردد. با ترکیب و جمع بندی مطالب منتشر شده در ارتباط با یک موضوع خاص از چندین وبلاگ انتخابی، می توان به مجموعه ای از اطلاعات مورد علاقه، دست یافت . با توجه به اینکه وبلاگ ها خلاصه ای از سایر موضوعات مربوط به دیگران را نیز ارائه می نمایند ، آنان یک دید اطلاعاتی مناسب در ارتباط با یک موضوع را به مخاطب خود منتقل می نمایند. مطالب و موضوعاتی که در چندین وبلاگ مورد توجه قرار می گیرد به خواننده امکان آگاهی از نقطه نظرات چندین وبلاگ نویس را در ارتباط با یک موضوع خاص ، خواهد داد . بدین ترتیب خواننده قبل از مطالعه تمام مطلب ، دید مناسبی نسبت به آن را پیدا نماید . به فرآیند فوق ، triangulation گفته می شود .

مدیریت دانش و تجارب شخصی : محتویات وبلاگ به منزله یک بایگانی از افکار و اندیشه های وبلاگ نویسان آن بوده که در مقاطع زمانی متفاوتی نوشته شده و در صورت نیاز به اطلاعاتی خاص می توان با استفاده از مراکز جستجو و بر اساس یک کلید واژه خاص به آنان مراجعه نمود. وجود لینک ها ی متعدد مرتبط با یک موضوع خاص که توسط مولف یک وبلاگ مشخص می گردد ، امکان دنبال نمودن وضعیت موجود در رابطه با یک موضوع خاص را در اختیآر علاقه مندان قرار می دهد .

ارتباط دو سویه : همانگونه که در بخش قبل اشاره گردید ، وبلاگ ها به محیط و یا رسانه محاوره ای برای مباحث عمومی و تخصصی تبدیل و امکان تعامل اطلاعاتی بین وبلاگ نویسان و خوانندگان از یکطرف و خوانندگان با خوانندگان از طرف دیگر فراهم می گردد . ویژگی فوق از ماهیت دوطرفه بودن وب به نحو احسن استفاده و آن را در جهت اهداف خود بکار می گیرد.

جامعه شبکه ای : پدیده وبلاگ نویسی فرصت ها و پتانسیل های مناسبی را در جامعه شبکه ای ، ایجاد می نماید. نویسندگان وبلاگ ها به مرور زمان توسط خوانندگان خود شناخته خواهند شد. بدین ترتیب آنان در معرض فرصت هائی قرار خواهند گرفت که شاید هرگز تصور آن را نمی کردند. در جامعه شبکه ای هر شخص می تواند دارای سهمی در تولید و ارائه اطلاعات داشته باشد و خود نیز می تواند از دستاوردهای اطلاعاتی دیگران استفاده نماید. شبکه فوق نظیر شبکه های نظیر به نظیر بوده که یک کامپیوتر می تواند در یک لحظه از منابع موجود بر روی سایر کامپیوترها استفاده نماید و هم می تواند منابع مورد نظر بر روی سیستم خود را جهت استفاده در اختیار سایر کامپیوترها قرار دهد . جامعه شبکه ای دارای ایستگاههائی ( انسان ) است که در آن هر یک سهمی در تولید و ارائه اطلاعات و استفاده از اطلاعات دیگران را بر عهده خواهند داشت .

روتینگ اطلاعات : وبلاگ ها دارای تاثیری مثبت در خصوص چرخش آزادنه اطلاعات در یک جامعه اطلاعاتی می باشند . خواننده و نویسنده یک وبلاگ اغلب به یک جامعه و یا سازمان یکسان تعلق نداشته و برای ارتباط بین آنان مرز خاصی وجود نخواهد داشت . بدین ترتیب ما شاهد تقابل افکار ، اندیشه ها در یک مقیاس گسترده و جهانی بوده که زمنیه یک جامعه اطلاعاتی را ایجاد می نماید . ایجاد چنین روابطی در دنیای خارج از وبلاگ امری مشکل و گاها" غیر ممکن است .

فن آوری و وبلاگ

فن آوری ها و مهارت های لازم در خصوص وبلاگ ها به سرعت در حال تغییر و تحول می باشد.علت این همه سرعت را می توان در عوامل زیر جستجو نمود :

عدم وجود انحصار :عملیات یک وبلاگ به یک نرم افزار خاص و انحصاری و یا امکاناتی که صرفا" در اختیار یک سازمان خاص است ، وابسته نمی باشد. وبلاگ نویسان در حوزه عملکرد وبلاگ خود دارای آزادی عمل مناسبی می باشند و در هر زمان می توانند شکل ظاهری ، لی اوت و یا محتویات آن را تغییر داده و یا ویژگی های جدیدی را بدون کسب اجازه یک مقام خاص به آن اضافه نمایند. .وبلاگ ها بستر لازم برای خلاقیت انسان را در تمامی زمنیه ها ارائه نموده و هر یک از ساکنین این کره خاکی قادر به شکوفائی خلاقیت خود و آفرینش محصولات متفاوت اطلاعاتی ، خواهند بود.

 تعداد و تنوع گسترده کاربران : تمامی افرادی که در یک جامعه مدرن اطلاعاتی زندگی می کنند ، تمایل به انتشار تجارب خود ، استفاده از تجارب دیگران ، دریافت بازخورد سریع نسبت به موارد منتشر شده ، ارزیابی نتایج و بهبود دانش و تجارب خود را دارند( فردایمان بهتر از امروز و امروزمان بهتر از دیروز ) . وبلاگ ها یک شبکه ارتباطی قدرتمند را ایجاد نموده و پس از طرح یک ایده و یا موضوع جدید در وبلاگ ، شاهد حرکت سریع آن در شبکه ارتباطی خواهیم بود. بدین تریتب درصورت ارائه یک مطلب ارزشمند و صحیح ، امکان استفاده از آن در سریعترین زمان ممکن برای دیگران فراهم شده و در صورتی که مطلب منتشر شده نادرست باشد ، نویسنده آن با دریافت سریع بازخوردهای مورد نظر و بررسی آنان ، می تواند اشتباه خود را در اسرع وقت تصحیح نماید.

ارتباط شغلی وبلاگ نویسان : تعداد زیادی از وبلاگ نویسان خود پیاده کنندگان نرم افزار می باشند . در چینین مواردی آنان به عنوان وبلاگ نویس قادر به تشریح ویژگی های جدید یک محصول با کیفیتی مطلوبتر و با استفاده از فن آورهای متعدد خواهند بود .

 

چه تعداد بلاگ وجود دارد ؟

Blogcount.com ، از جمله مراکزی است که اطلاعات مناسب و دقیقی در رابطه با وبلاگ ها در سراسر جهان را جمع آوری و گزارشات متعددی را در این خصوص ارائه می نماید. در ژوئن سال ۲۰۰۳ ، تعداد وبلاگ ها بین ۴ / ۲ تا ۹ / ۲ میلیون ، برآورد شده است . در صورتی که ظرفیت هر وبلاگ را معادل پنجاه کیلو بایت در نظر بگیریم ، blogosphere ظرفیتی معادل ۸۱ گیگابایت را خواهد داشت .

وبلاگ ها متعلق به چه افرادی هستند ؟

بر اساس بررسی انجام شده توسط موسسه تحقیقاتی Jupiter ، تقریبا" دو درصد کاربران اینترنت دارای بلاگ می باشند. اکثریب قریب به اتفاق افرادی که دارای وبلاگ می باشند به صورت Dial-up به اینترنت دستیابی نموده و بیش از نیمی از آنان دارای درآمدی پائین تر از شصت هزار دلار در سال! می باشند.هفتاد درصد بلاگ ها متعلق به افرادی است که بیش از پنج سال است که از اینترنت استفاده می نمایند . ( منبع Blogging by the number ) . بیش از پنجاه درصد وبلاگ هائی که توسط موسسه بین المللی تکنولوژی و علوم انسانی ، پیمایش شده است نشاندهنده این واقعیت است که آنان به زبان انگلیسی نوشته شده و ده زبان برتری که وبلاگ ها با آنان نوشته شده اند به ترتیب : پرتقالی ، لهستانی ، فارسی ، فرانسوی ،اسپانیائی ، آلمانی ، ایتالیائی ، هلندی و ایسلندی می باشند .

چه کسانی وبلاگ ها را مطالعه می نمایند ؟

موسسه تحقیقاتی Jupiter در بررسی خود اعلام نموده است که صرفا" چهار درصد از کاربران اینترنت ، اقدام به مطالعه و خواندن وبلاگ ها می نمایند . وبلاگ ها ، عموما" توسط مردان خوانده می شوند ( شصت درصد مردان و چهل درصد زنان ) . کاربران خانگی اینترنت که مجموع درآمد آنان بیش از شصت هزار دلار در سال می باشد ، شصت و یک درصد از خوانند گان وبلاگ ها را تشکیل می دهند . بیش از پنجاه و چهار درصد از گزینه Dial-up و چهل و شش درصد از گزینه Broadband برای دستیابی به اینترنت استفاده می نمایند . هفتاد و سه درصد از خوانند گان وبلاگ ها بیش از پنج سال است که از اینترنت استفاده می نمایند( منبع : Blogging by the Numbers )

نکاتی جالب در رابطه با وبلاگ ها

بیش از ده هزار Domain ثبت شده در ریجستری whois دارای واژه "blog" می باشد .

بلاگ ها بطور متوسط در هر سه روز یک مرتبه بهنگام می گردند . ( بر اساس مطالعه غیررسمی ارائه شده توسط BlogCount )

بر اساس بررسی موسسه تحقیقاتی Nielsen/NetRatings ، در ماه می سال ۲۰۰۳ ، LiveJournal ، شصت و پنجاهمین رتبه را در بین سایت های متداول بر روی اینترنت به خود اختصاص داده بود . ( هر ده روز یکصد د و هشتاد و چهار هزار بازدید کننده )

اشتراک دانش یکی از مهمترین دستاوردهای فن آوری اطلاعات و ارتباطات می باشد. بدین منظور می توان از روش های متفاوتی نظیر شرکت در همایش ها ، مباحث علمی ، کتاب ، روزنامه ها و سایر موارد دیگر ، استفاده نمود. هر یک از روش های فوق دارای مزایا و محدودیت های مختص به خود می باشند . محدودیت زمانی ، مکانی و میزان تعامل اطلاعاتی با مخاطبان از جمله چالش های اساسی در ارتباط با هر یک از روش های فوق می باشد . نشر اطلاعات و دانش شخصی با استفاده از پتانسیل های وب ( نظیر انتشار مقالات ) و وبلاگ ها ، ضمن غلبه بر محدودیت های زمانی و مکانی ، حق انتخاب مخاطب را ارج نهاده و بستری مناسب برای تعاملات اطلاعاتی دوسویه را فراهم نماید. انتشار دانش و تجارب شخصی در قالب وبلاگ ها ، گزینه ای پیشرفته و مناسب در ارتباط با امر تحقیقات و اطلاع رسانی صحیح و به موقع می باشد. توسعه پایدار در هر کشوری مستلزم ارج نهادن به امر تحقیق و پژوهش و اطلاع رسانی سریع و صحیح است .

 

 

روابط عمومی الکترونیک

با شروع هزاره سوم، سازمان‌ها و جامعه ایران در آستانة ورود به جامعه اطلاعاتی هستند؛ جامعه‌ای که در آن بر اثر تغییرات و نوآوری‌های تکنولوژیکی، ارتباطات و اطلاع‌رسانی و ارائة خدمات سرعت بالایی پیدا کرده و این نوآوری‌ها باعث ایجاد چالش‌ها و فرصت‌هایی برای سازمان‌ها و بویژه روابط عمومی‌ها در خصوص چگونگی ارتباط با محیط و ایفای نقش‌های موثر در درون و برون‌سازمان و ضرورت‌ هماهنگ ساختن سازمان با تغییرات محیطی شده است.

روابط عمومی در جامعه اطلاعاتی باید در سازمان حضوری قدرتمند و مؤثر داشته باشد تا بتواند مدیریت را در تصمیم‌گیری‌ها و استراتژی‌های سازمان در قبال محیط و مخاطبان یاری رساند و وی را از اهمیت ارتباط دوسویه با محیط، ارزیابی سازمان از نظر مخاطبان ، ضرورت مخاطب محوری در سازمان، تطبیق برنامه‌ها و سیاست‌های سازمان با گرایش‌ها و خواسته‌ها و نیازهای مخاطبان،‌ آگاه کند. تحولات ناشی از پیشرفت فنآوری اطلاعات و ارتباطات، مفهوم بسیاری از پدیده‌ها از جمله "روابط عمومی" را دستخوش دگرگونی ساخته و تاثیرپذیری از فنآوری‌های نوین ارتباطی عصر جدیدی را در تاریخ روابط عمومی ایجاد کرده و بستر شکل‌گیری ”روابط عمومی الکترونیک“ را فراهم ساخته است.

باید پذیرفت که در شرایط کنونی جامعه، توسعه‌ی روابط عمومی الکترونیک نه تنها یک ضرورت، بلکه یک الزام غیر قابل انکار است که خواسته یا ناخواسته باید به سوی آن برویم. روابط عمومی‌‌ها به دلایل مختلف باید بتوانند گام به گام و در عین حال با سرعتی قابل قبول، روش‌های سنتی را کنار گذاشته و با استفاده از ابزار روابط عمومی الکترونیک، وظایف خود را انجام دهند و یا تلفیقی از روابط عمومی سنتی و الکترونیک را بکار گیرند؛ چرا که مخاطب امروز با مخاطب دیروز متفاوت است. مخاطبان امروزی، خود به دنبال اطلاعات رفته و منتظر دریافت اطلاعات از دیگران نیستند، بنابراین روابط عمومی‌ها باید بتوانند با استفاده از شیوه‌های نوین، اطلاعات لازم مخاطب را در سریع‌ترین زمان ممکن در اختیار وی قرار دهند.

حجم وسیع اطلاعات و داده‌های گسترده که هر روزه نیز بر میزان آن افزوده می‌شود، یکی دیگر از الزامات حرکت به سمت روابط عمومی الکترونیک محسوب می‌شود، چرا که روش‌های سنتی قادر به دسته‌بندی و ایجاد امکان دسترسی به حجم بالای داده‌های سازمان‌های اجتماعی، اقتصادی فرهنگی و خدماتی نیستند و تنها روابط عمومی الکترونیک می‌تواند با استفاده از فناوری‌های نوین این علم، این مشکل را مرتفع کند.

عصر ارتباطات و اطلاعات، شرایط بین‌المللی و بهره‌گیری از رایانه و اینترنت در معادلات بین‌المللی، دیگر ضرورت اجتناب‌ناپذیر پرداختن به روابط عمومی الکترونیک است، به گونه‌ای که دیگر نمی‌توان اطلاعات دنیا را از طریق اینترنت دریافت کرد و با روش‌های سنتی و معمول به آن‌ها پاسخ داد. در چنین شرایطی تنها از طریق روابط عمومی الکترونیک، تعامل‌ با کشورهای دنیا قابل توسعه بوده و می‌توان به آن عمق بخشید.

در این جا باید یادآور شد، حرکت آزاد اطلاعات و آگاهی‌رسانی همگانی و توسعه انسانی، قدرت‌بخشی مردم و مشارکت بیشتر آن‌ها در فرایند تصمیم‌سازی، کاستن از تنش‌ها و مخاصمه‌های قومی، منطقه‌ای و بین‌المللی، ارتقای سطح سواد عمومی و ... نتیجه بهره‌گیری صحیح از فنآوری‌های نوین اطلاعاتی (IT) است.

اما شاید عمده‏ترین سؤالات ما در عصر اینترنت این باشد که چگونه می‏توانیم در جهت اهداف روابط عمومی از سرویس‏های الکترونیک استفاده کنیم و مهم‌تر این که چگونه می‏توان توسط این سرویس‌ها ارتباط مشتری و یا مخاطب را با روابط عمومی برقرار کرد.

در این راستا باید نکات زیر را مد نظر قرار دهیم؛

- نوع جدیدی از مخاطبان با رسانه‏های الکترونیک در حال شکل‌گیری هستند.

- روابط عمومی به‌گونه‏ای فزاینده در حال تغییر و گسترش است.

- روابط عمومی‏ها از ارتباط مستقیم به ارتباط از طریق تکنولوژی ارتباطات روی می‏آورند.

- تکنیک‏های جدید, مناسبات ارتباطی میان روابط عمومی‌ها و مخاطبان آن‌ها را تغییر خواهد داد, اما پیام‏رسانی یک مسوولیت مداوم برای روابط عمومی‏ها باقی خواهد ماند.

با ورود به دنیای جدید که در آن اینترنت حرف اصلی را می‏زند، روابط عمومی مسوولیت‏هایی تازه می‏یابد که عمده‌ترین آن‌ها به شرح زیر است؛

  • اطلاع‌یابی که در این مرحله تهیه و تولید اطلاعات انجام می‏گیرد.
  • اطلاع‌شناسی که مرحله تدوین و تنظیم اطلاعات است.
  • اطلاع‌رسانی که مرحله توزیع و تبیین اطلاعات است.

 

یکی دیگر از دلایلی که باعث پرداختن به این بحث می‌شود، آن است که روابط عمومی الکترونیک، سازمان‌ها را از قید و بند محدودیت‌های زمانی و مکانی رها ساخته و به توسعه‌ی روابط عمومی و در نهایت به توسعه‌ی کشور کمک خواهد کرد.

البته نباید از نظر دور داشت که بحث آموزش در روابط عمومی آن هم در چنین شرایطی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. برگزاری دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت و همایش‌های علمی منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی با استفاده از حضور اساتید مجرب و موفق در این عرصه می‌تواند شرایط مساعدتری را برای پذیرش این تغییر و ایجاد انگیزه‌های بیشتر در مدیران، دست‌اندرکاران و متولیان روابط عمومی در کشور مهیا نماید. البته در این حوزه نیز مانند سایر حوزه‌ها در بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز دنیا با تأخیری قابل تأمل نسبت به کشورهای توسعه‌یافته مواجه هستیم و باید در این مسیر با سرعت بیشتری گام برداریم. هر چند که اقدامات صورت گرفته در این عرصه مانند برگزاری همایش‌های بین‌المللی، وبلاگ‌ها و پایگاه‌های تخصصی روابط عمومی را می‌توان برای شروع حرکت به سمت روابط عمومی الکترونیک، مناسب و مفید ارزیابی کرد.

با توجه به مطالب ارائه شده، چنین به نظر می‌رسد که روابط عمومی الکترونیک، از ضرورت‌های اجتناب‌ناپذیر دولت الکترونیک بوده و روابط عمومی است که می‌تواند و باید زمینه‌های لازم و بسترسازی مناسب را برای تحقق دولت الکترونیک فراهم نماید؛ چراکه هر‌گونه بی‌‏توجهی نسبت به تربیت شهروند الکترونیک، باعث خواهد شد انرژی و هزینه‌‏های مربوط به ایجاد دولت الکترونیک هدر رفته و آن را با شکست مواجه کند. با این همه، روشن است که نیاز به توسعه‌ آموزش و تربیت شهروند الکترونیکی، به اندازة ایجاد زیرساخت‌‏های ارتباطی برای توسعه IT در کشور از اهمیت برخوردار است و اهمیت‌بخشی به روابط عمومی الکترونیک از سوی دولت‌مردان و سیاست‌گزاران عرصه روابط عمومی، می‌تواند این شرایط را تسهیل نماید.

 

عصر ارتباطات و اطلاعات

ما در عصری زندگی می‌کنیم که به عصر ارتباطات و اطلاعات و یا به تعبیر بهتر «انقلاب ارتباطات» و یا «انقلاب اطلاعات» مشهور است. انقلاب ارتباطات محصول هم‌گرایی در دو حوزه و جریان مهم فن‌آوری است:

تحول در حوزه‌ی ارتباطات

تحول در حوزه‌ی اطلاعات

این دو جریان به موازات هم پیش می‌روند. نماد «فن‌آوری اطلاعات» (Information Technology) رایانه و نماد «فن‌آوری ارتباطات» مخابرات،‌ تلویزیون و بزرگراه‌های اطلاعاتی (Information Super High Way) می‌باشد. با تلفیق این دو نهاد، تحول چشم‌گیری در جهان ایجاد شده است.

حضور این دو نماد در کنار هم مقدمات انقلابی بزرگ را فراهم کرده است که در زندگی تک‌تک ما، سازمان‌ها و کل جامعه حضور دارد و به «انقلاب ارتباطات» (Communication Revolution) معروف است. این انقلاب به سوی دیجیتالی شدن حرکت می‌کند. انقلاب ارتباطات همه پدیده‌ها و شئون زندگی اجتماعی را متحول کرده است. این تحول شیوه‌های تولید، شیوه‌های اقتصادی،‌ جنگ کردن و... را دربر می‌گیرد. عمق و گسترش این‌گونه تحولات تا آنجاست  که با حذف آن‌ها،‌ زندگی در جهان کنونی،‌ ناممکن می‌‌شود1.

از طرف دیگر فن‌آوری به شدت و با حجمی فراوان زندگی و محیط کار ما را تحت تأثیر قرار داده است. بشر بدون استفاده از فن‌آوری‌های موجود قادر نیست کاری را به انجام برساند. زیرا با شتاب انتشار داده‌های آمار و اطلاعات،‌ ما شاهد انقلاب جدید در زمینه اطلاع‌رسانی و نیز «انفجار اطلاعات» هستیم. تبدیل «دهکده جهانی» به «ذهنیت جهانی» و «انقلاب اطلاعات» دلالت بر تحولی شگرف و عمیق در این عرصه دارد2.

در یک جمع‌بندی مختصر باید گفت که انقلاب ارتباطات باعث به وجود آمدن ویژگی‌های خاص  عمیق در نظام ارتباطات شده است که شماری از آن‌ها به شرح زیر است:

دو سویه بودن و تعاملی بودن

سرعت فوق‌العاده

چند رسانه بودن

در دسترس بودن

انحصارپذیر نبودن

جهان‌گرایی

از سوی دیگر، انقلاب ارتباطات و انقلاب اطلاعات و نهایتاً انقلاب سیبرنتیک (Cyber Revolution) دربردارنده تهدیدها و فرصت‌های بسیاری است. این پدیده‌ها هم امید و هم نگرانی آفریده است و با وجود حضور در بطن زندگی بشری هنوز آثارشان به خوبی شناخته نشده است. زندگی ما به سوی فضای مجازی (Virtual Space) و یا (Cyber Space) و نیز فضای اینترنتی حرکت می‌کند. فضایی که در آن واقعیت ناملموس و مجازی است.

فضای سایبرنتیکی (Cyber Space) شکل‌گیری جوامع اطلاعاتی (Information Socity) و شهرهای اطلاعاتی (Information city) از جمله دست‌آوردهای انقلاب اطلاعات است. از آثار انقلاب اطلاعات و همچنین از آثار اجتماعی انقلاب کامپیوتر (Social Efects of Computer Revolution)،‌ شکل‌گیری دورانی است که می‌توان آن را عصر (e) دانست. این حرف از اولین واژه (Electronic‌) گرفته شده است و اگر آن را به هر مفهومی و یا پدیده‌ای اضافه کنیم، به آخرین تحول در آن زمینه می‌رسیم:

(E-Banking) بانکداری اطلاعات، (E-Business‌) تجارت الکترونیک، ‌(E-City) شهر الکترونیک،‌ (E-Shopping) خریدهای الکترونیک،‌ (…,- Ware ) از طرف دیگر بشر امروزی برای کسب ثروت،‌ دارایی و قدرت نیاز به دانایی پیشرفته دارد. گروه اغنیایی اطلاعاتی (Information Rich) که در مقابل فقرای اطلاعاتی (‌‌ (Information Poor‌قرار دارد، گروهی از مردم‌اند که بیشترین دسترسی به اطلاعات را دارند و می‌توانند و می‌دانند که چگونه از امکانات دانایی برای تولید ثروت استفاده کنند. همین مسأله باعث شکاف دیجیتالی شده است.

انقلاب اطلاعات آن‌گونه مهم و حیاتی است که معیار توسعه‌یافتگی در آینده‌ی نزدیک، میزان بهره‌گیری کشورها از این پدیده و درک آن‌ها از انقلاب اطلاعاتی است. به‌طوری که برخی معتقدند: «ملل عقب‌مانده در جهان امروز آن‌هایی هستند که دیر وارد مرحله انقلاب صنعتی خود شده‌اند، در آینده ملل عقب‌مانده آن‌هایی خواهند بود که دیر به مرحله انقلاب اطلاعاتی وارد شده باشند».  در یک جمع‌بندی،‌ پاسخگو شدن دولت‌ها، خارج شدن اطلاعات از دست حکومت‌ها،‌ شفافیت اطلاعات،‌ شکل‌گیری تشکل‌های مردمی به عنوان مهم‌ترین راه به سوی دموکراسی،‌ تنوع و تکثر حاکمیت و پذیرش آن از سوی حکومت‌ها از جمله نشانه‌های مشارکت مردم در عصر ارتباطات و اطلاعات است. این روند باعث‌ تشکیل دولت‌های الکترونیک (E-Government) و سایبر دموکراسی شده است.

عوامل مؤثر در تغییرات ارتباطی:

تکنولوژی مخابره (Transmission ): نظیر سیم‌های جفتی، فیبر نوری و ماهواره‌ که سرعت حجم انتقال اطلاعات را بالا بردند.

تکنولوژی‌های مینیاتوری (Miniaturzation‌): که ابزارهای ارتباطی را کوچک و کوچک‌تر کرده‌اند.

تکنولوژی‌های نمایش (Display ): که چهره‌ی مانیتورها را تغییر دادند و آن را با رنگ و کیفیت بهتر همراه ساختند.

تکنولوژی انباشت و بازیافت (Storage Retrieaval‌): نظیر فشرده‌سازی اطلاعات در قالب سی‌دی‌رم (CD-Rom‌) و دیسکت‌ها.

تکنولوژی‌های کنترل (Control‌): نظیر سیستم‌های سوئیچینگ که کنترل انسان را بر فرآیند ارتباط تسهیل کردند1.

ویژگی‌های وسایل ارتباطی دو سویه:

تکنولوژی‌های دو سویه نوین ارتباطی، در عین حال دارای ویژگی‌هایی هم هستند که می‌توان آن‌ها را چنین برشمرد:

1- تعاملی بودن (Inrer Activity): به مفهوم دوسویه شدن و دارا شدن ویژگی‌های کانال‌های فردی و جمعی به‌طور هم‌زمان و تغییر مفهوم جریان یک سویه به (One-To-Many Flow).

2-ناهمزمانی (Asynchronous‌): امکانات جدید در پخش و ضبط ویدیویی باعث غلبه بر عنصر زمان شده و کاربر حالا قابلیت کنترل ارسالی و دریافت پیام را از جنبه‌ی زمانی دارد. با این امکان می‌توان بر جبر زمان غلبه کرد.

3- تمرکززدایی (Decentralization ): حالا مرکزیت با فرستنده‌ها نسبت با افراد است. ارتباطات مثل پست سفارشی پذیرفته شده است و می‌توانند پیام هر فرد را به خود او برساند. این امر در دوران غلبه ارتباطات جمعی یک‌سویه وجود نداشت.

4- جمع‌زدایی(Dimassifcation‌): به این معنی که اکنون کنترل سیستم‌های ارتباطی از تولیدکننده‌ی پیام به مصرف‌کننده‌ی پیام منتقل شده و به مرور به ارتباط تفریقی تخصصی و تبدیل (Broad Casting) به (Narrow Casting‌) (پخش گسترده به پخش محدود) انجامیده است.

5- ظرفیت (Band Capacity‌): انفجار اطلاعات به همین منظور مطرح است. ظرفیت باند به میزان ورودی اطلاعات به یک مجموعه اطلاق می‌شود و یک ویژگی رقابتی به حساب می‌آید.

6- انعطاف‌پذیری (Flexibility‌): این امر باعث شده است تا هر وقت که اراده می‌کنیم بتوانیم وارد سپهر اطلاعات شویم. در چنین حالتی از زمان کاستن از زمان دریافت پیام گسترش دامنه‌ی پذیرش و کاستن از توزیع‌کنندگان1

 

انواع رسانه‌های الکترونیکی برای به‌کارگیری در روابط عمومی الکترونیک :

انواع رسانه‌های الکترونیک که از طریق آن‌ها می‌توان اطلاعات الکترونیکی را انتقال داد،‌ به دو گروه تقسیم می‌شوند:

الف) رسانه‌های الکترونیکی پیوسته

ب) رسانه‌های الکترونیکی ناپیوسته

 رسانه‌های الکترونیکی پیوسته عبارتند از:

1- شبکه‌های جهانی وب Web World Wide

2- پروتکل انتقال پرونده File Transfer Protocol

3- لیست سرو List Serv

4- گروه‌های مباحثه Groups Discussion

5- تل نت Tel net

6- گروه‌های خبری News Groups

7- گوفر Gopher

8- پست الکترونیک E-Mail

 رسانه‌های الکترونیکی ناپیوسته:

1- دیسکت فشرده

2- نوار مغناطیسی

3- دیسکت  ویدیویی رقمی

4- دیگر پرونده‌های رایانه‌ای

5- دیسکت1

هر کدام از این رسانه‌ها دارای ویژگی‌ها و کارکردهایی هستند که با توجه به این بحث، تنها به ذکر نام آن‌ها پرداخته‌ایم. بدیهی است به‌کارگیری آن‌ها در روابط عمومی می‌تواند دست‌آوردهای زیادی به همراه داشته باشد.

 

تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات چیست؟

تکنولوژی ارتباطی و اطلاعاتی به شکل‌های گوناگون قابل تعریف است: «تکنولوژی‌های ارتباطی و اطلاعاتی عبارتند از مجموعه‌ای از ماشین‌ها به نام کامپیوتر، تلفن‌ها،‌ داده پردازنده‌ها، ایستگاه‌های کاری، روبات‌ها، ماهواره‌ها، تلویزیون‌های کابلی و غیره که از طریق نرم‌افزار، فعال و عملگرا می‌شوند»2.

اما تعریفی که "مانوئل کاستلز" ارایه می‌دهد از جامعیت بیشتری برخوردار است: «تکنولوژی‌های ارتباطی و اطلاعاتی عبارت از مجموعه‌هایی همگرا از تکنولوژی‌ها در میکرو الکترونیک‌ها، کامپیوتینگ (شامل ماشین‌ها و نرم‌افزارها)،‌ ارتباطات راه دور، مخابره و پخش و الکترونیک‌های نوری می‌باشد»3.

تکنولوژی‌های ارتباطی و اطلاعاتی جدید از دو بخش تکنولوژی‌های ارتباطی (چه قدیمی و چه جدید مثل تلفن، فکس، تکنولوژی‌های پخش، ماهواره‌ها، تلویزیون کابلی، کابل‌های نوری پهن‌باند و غیره) و تکنولوژی‌های اطلاعاتی (کامپیوترها، نرم‌افزار‌ها) تشکیل شده‌اند. سه نوآوری مهم در دهه 1980 و 1990 بین تکنولوژی‌های ارتباطی و تکنولوژی‌های اطلاعاتی پیوند برقرار ساخته است. نخستین نوآوری عبارت است از اطلاعات در شکل متن، تصویر، صدا، گرافیک و جایگزین ساختن آن‌ها به جای سیم‌های مسی (در بخشی تکنولوژی‌های ارتباطی) دومین نوآوری، رقمی‌‌سازی فرآیند داده‌ها و اطلاعات در شکل‌های گوناگون و سومین فرآیند نوآوری اختراع ابزارهایی به نام مودم است.

نوآوری‌های فوق به پیدایش شبکه‌های الکترونیکی اَبربزرگراه‌های اطلاعاتی منجر شد. از طریق این شبکه‌ها، این امر امکان‌پذیر شده است که داده‌های کامپیوترها در سراسر جهان از طریق پروتکل‌های استاندارد انتقال در واحد 24 ساعته تبادل شود. این امر حقیقتاً نقطه‌‌ی عطفی در تکامل انقلاب تکنولوژی‌های اطلاعاتی در پایان قرن بیستم است و تعامل انسانی را تا سطوح جدیدی بالا برده است1.

فن‌آوریهای‌ نوین‌ الکترونیکی

اینترنت1 نامی‌ است‌ برای‌ سیستمی‌ گسترده‌ و جهانی‌، شامل‌ مردم‌، کامپیوترها و بسیاری‌ خطوط انتقال‌ با سیم‌ و بی‌سیم‌ که‌ اطلاعات‌ دایماً بر روی‌ آن‌ جریان‌ دارد و ریشه‌ آن‌ به‌ پروژه‌ای‌ به‌ نام‌ "آرپانت‌"1 در آژانس ‌پروژه‌های‌ تحقیقاتی‌ پیشرفته‌وزارت‌ دفاع‌ آمریکا برمی‌گردد. ایده‌ اصلی‌، ایجاد یک‌ شبکه‌ اطلاعاتی‌ بین‌کامپیوترهای‌ پایگاه‌ نظامی‌ بود تا بتواند ارتباط خود را طی‌ حادثه‌ هسته‌ای‌ حفظ کند. این‌ پروژه‌ در سال‌ 1978 آغاز شد و خیلی‌ زود به‌ سمت‌ سیستم‌ کنونی‌ توسعه‌ یافت‌.

استفاده‌ از اینترنت‌ به‌ این‌ معنا است‌ که‌ در محل‌ و پشت‌ کامپیوتر شخصی‌ خود بنشینید و برای‌ انجام‌ کار یا منظوری‌، در مسیر جریان‌ اطلاعات‌ قرار بگیرید. جلسه‌ ممکن‌ است‌ با بررسی‌ صندوق‌ پستی‌ الکترونیکی‌ آغاز شود، پیام‌های‌ رسیده‌ را بخوانید و به‌ آنها پاسخ‌ دهید. سپس‌ ممکن‌ است‌ بخشی‌ از چند گروه‌ خبری‌ را مطالعه ‌کنید، مجلات‌ و روزنامه‌های‌ الکترونیکی‌ را ورق‌ بزنید یا بر روی‌ کامپیوتری‌ در کشوری‌ دیگر به‌ دنبال‌ اطلاعات‌ بگردید، پرونده‌های‌ مطلوب‌ را پیدا کرده‌ و برای‌ کامپیوتر خود ارسال‌ کنید.

برای‌ استفاده‌ از اینترنت‌ به‌ سه‌ چیز نیاز دارید:

1. کامپیوتر

2. برنامه‌های‌ سرویس‌دهی2 و نصب‌ آن‌ بر روی‌ کامپیوتر خود

3. راهی‌ برای‌ متصل‌ کردن‌ کامپیوتر خود به‌ اینترنت‌ به‌طوری‌ که‌ سرویس‌ دهنده‌ها1 بتوانند به‌درخواست‌های‌ شما پاسخ‌ دهند.

1. پست‌ الکترونیکی‌ 2

اطلاع‌رسانی‌ و اطلاع‌گیری‌ از طریق‌ اینترنت‌ امری‌ معمولی‌ و بدیهی‌ است‌. یکی‌ از روش‌های‌ کسب‌ پیام‌ یا ارسال‌ پیام‌، پست‌ الکترونیک‌ است‌ که‌ افراد آن‌ را جایگزین‌ ارسال‌ نامه‌ها از طریق‌ پست‌ سنتی‌ کرده‌اند.

با این‌ سرویس‌ می‌توانید برنامه‌های‌ خود را ارسال‌ یا پیام‌های‌ رسیده‌ را از صندوق‌ پستی‌ خود (E-mail) دریافت‌ کنید. همچنین‌ این‌ امکان‌ وجود دارد که‌ به‌ وسیله‌ این‌ سرویس‌ هر چیزی‌ که‌ در پرونده‌ای‌ ذخیره‌ می‌شود، پیوست‌ شود، مثل‌ تصاویر، اعلامیه‌ها

و غیره‌.

این‌ سرویس‌ مهم‌ترین‌ و کارآمدترین‌ موضوع‌ اینترنت‌ است‌ که‌ به‌ دلیل‌ سادگی‌ از پرطرفدارترین‌ سرویس‌های‌ اینترنتی‌ محسوب‌ می‌شود، به‌طوری‌ که‌ در حدود 50 درصد از کشورهایی‌ که‌ به‌ اینترنت‌ متصل‌ هستند، عمده ‌بهره‌وری‌ آنها از همین‌ سرویس‌ است‌.

امروزه‌ افراد، شرکت‌ها و روابط عمومی‌ها از این‌ سرویس‌ بهره‌ فراوانی‌ می‌برند. در واقع‌ این‌ سرویس‌، پیام‌ها را ردوبدل‌ و مشکل‌ اشغال‌ تلفن‌ را رفع‌ می‌کند، می‌توان‌ گفت‌ پست‌ الکترونیک‌ جای‌ تلفن‌، نامه‌های‌ پستی‌، فاکس‌ و... را گرفته‌ است‌.

2. مجله‌ الکترونیک‌

پخش‌ مستقیم‌ خبر و قطع‌ واسطه‌، آرزویی‌ است‌ که‌ خوانندگان‌ روزنامه‌ها همیشه‌ در پی‌ آن‌ بوده‌اند. امروزه ‌مردم‌ باسواد آخرین‌ خبرها را از شبکه‌ها می‌گیرند، زیرا اخبار شبکه‌های‌ همراه‌ صوت‌ و تصویر، جذابیت‌ و شفافیت‌ بیشتری‌ دارد و خبر الکترونیک‌ اسیر زمان‌ و مکان‌ نیست‌.

امروزه‌ در دنیای‌ پیشرفته‌، اکثر روزنامه‌ها بر روی‌ شبکه‌ اینترنت‌ قرار می‌گیرند و قبل‌ از این‌که‌ مشترک‌ روزنامه‌، از طریق‌ پست‌ روزنامه‌ خود را دریافت‌ کند یا از باجه‌ آن‌ را خریداری‌ کند، فرد باسواد و آشنا به‌ امور شبکه ‌می‌تواند روزنامه‌ را ورق‌ بزند و مطالب‌ مورد علاقه‌ خود را مطالعه‌ کند. خواننده روزنامه‌ اگر کامپیوتر در اختیار داشته‌ باشد، در هر جا به‌ سرعت‌ می‌تواند روزنامه‌ خود را مطالعه‌ کند.

با توجه‌ به‌ مزایای‌ عمده‌ تشریفات‌ الکترونیکی‌ و سهولت‌ و ارزانی‌ تدوین‌ و توزیع‌ آن‌، امروزه‌ شرکت‌های ‌بزرگ‌ دنیا برای‌ تبلیغات‌ خود از این‌ روزنامه‌ها بهره‌ می‌گیرند آخرین‌ تحولات‌ و عملکرد شرکت‌ را حتی‌ در یک ‌برگ‌ اینترنتی‌ منتشر می‌کنند و این‌ امر به‌خصوص‌ مورد استقبال‌ اهل‌ فن‌ قرار می‌گیرد.

 

3. فاکس‌ برگردان‌

یکی‌ از ابزارهای‌ مهم‌ و عمومی‌ پیام‌رسانی‌ در حال‌ حاضر دستگاه‌ فاکس‌ (نمابر) است‌ که‌ از اجزای‌ لاینفک ‌تمام‌ گروه‌های‌ اطلاع‌رسانی‌ ادارات‌ و مؤسسات‌ به‌شمار می‌رود. جدا از استفاده‌ معمول‌ از فاکس‌، کسب ‌اطلاعات‌ به‌ روش‌های‌ دیگر نیز موجود است‌. روابط عمومی‌ بعضی‌ ادارات‌، برنامه‌ای‌ با عنوان‌ فاکس‌ برگردان ‌تدوین‌ کرده‌اند تا کسانی‌ که‌ در منزل‌ یا اداره‌ خود فاکس‌ دارند، بتوانند از طریق‌ فاکس‌ اطلاعات‌ مورد نیاز خود را با گرفتن‌ شماره‌ تلفن‌ دریافت‌ کنند.

اطلاعات‌ در یک‌ برنامه‌ کامپیوتری‌ تدوین‌ شده‌ است‌ (این‌ اطلاعات‌ عموماً تقسیم‌بندی‌ شاخه‌ای‌ دارد). کامپیوتر به‌ یک‌ خط تلفن‌ متصل‌ است‌. این‌ خط تلفن‌ اعلان‌ عمومی‌ شده‌ است‌ و صاحبان‌ فاکس‌ که‌ در واقع ‌مشتریان‌ یا مخاطبان‌ شرکت‌ هستند با گرفتن‌ شماره‌ اعلام‌ شده‌، می‌توانند اطلاعات‌ مورد نیاز را توسط فاکس ‌خود دریافت‌ کنند. البته‌ اطلاعات‌ موجود در کامپیوتر چنانچه‌ با گذر زمان‌ کهنه‌ شوند، باید به‌ روز شوند.

سیستم‌ کامپیوتر فاکس‌ برگردان‌ در واقع‌ مجموعه‌ای‌ نرم‌افزاری‌ و سخت‌افزاری‌ است‌ که‌ به‌ عنوان‌ یک‌ منبع ‌اطلاعات‌ خود را در اختیار درخواست‌کنندگان‌ قرار می‌دهد. متقاضیان‌ اطلاعات‌، می‌توانند پس‌ از گرفتن‌ شماره ‌تلفن‌ فاکس‌برگردان‌ به‌ وسیله‌ دستگاه‌ فاکس‌ خود و زدن‌ کلید Start، فرم‌ اطلاعاتی‌ موردنظر خود را دریافت‌ کنند. این‌ سیستم‌ نیازی‌ به‌ اپراتور برای‌ پاسخگویی‌ تلفن‌ ندارد و به‌طور شبانه‌روزی‌ و کاملا خودکار عمل ‌می‌کند.

ملزومات‌ سخت‌افزاری‌: این‌ سیستم‌ شامل‌ رایانه‌ای‌ 486 به‌ بالا و حداقل‌ یک‌ خط تلفن‌ و ملزومات، نرم‌افزاری‌ آن‌ سیستم‌ عامل‌ Dos نرم‌افزار مرتبط برای‌ اطلاعات‌ و به‌روز کردن‌ اطلاعات‌ می‌باشد.

برخی‌ از مزایای‌ فاکس‌ برگردان‌ مواردی‌ همچون؛ سرویس‌دهی‌ 24 ساعته‌، نداشتن‌ افت‌ و استهلاک‌ و خرج ‌تعمیرات‌ و هزینه‌های‌ جانبی‌ به‌خصوص‌ نیروی‌ انسانی‌، بالا بودن‌ سرعت‌ ارسال‌ فاکس‌، کیفیت‌ بالای‌ فاکس‌ دریافتی‌، عدم‌ نیاز به‌ آموزش‌های‌ پیچیده‌ و فنی‌، کاهش‌ ترافیک‌ تلفن‌ و مراجعه‌کننده‌ و...

4. فاکس‌

شما می‌توانید با داشتن‌ کامپیوتر و خط تلفن‌ و از طریق‌ آدرس‌ الکترونیکی‌ خود به‌ کسانی‌ که‌ دسترسی‌ به‌ کامپیوتر ندارند ولی‌ دستگاه‌ فاکس‌ دارند، فاکس‌ ارسال‌ کنید. همچنین‌ کسانی‌ که‌ کامپیوتر ندارند، می‌توانند به‌ دستگاه‌ شما فاکس‌ ارسال‌ کنند.

5. بانک‌ اطلاعاتی‌

دسترسی‌ به‌ منابع‌ غنی‌ اطلاعاتی‌ مانند کتابخانه‌های‌ مجازی‌ که‌ حاوی‌ کتب‌، مقالات‌، اطلاعات‌ صوتی‌، تصویری‌ و غیره‌ است‌، از جمله‌ خدماتی‌ هستند که‌ بر روی‌ اینترنت‌ ارایه‌ می‌شود.

کارشناسان‌ روابط عمومی‌ باید به‌ بهره‌گیری‌ از اینترنت‌ آشنا باشند تا بتوانند آخرین‌ اطلاعات‌ موردنیاز و جدیدترین‌ اطلاعات‌ مورد درخواست‌ مدیران‌ سازمان‌ خود را از اینترنت‌ بیابند. در حال‌ حاضر اطلاعات‌ زیادی ‌بر روی‌ اینترنت‌ است‌: اطلاعات‌ پروازهای‌ هوایی‌، اطلاعات‌ دانشگاه‌های‌ متعدد جهان‌، اطلاعات‌ مؤسسات ‌معتبر و مطرح‌ جهان‌ و... بر روی‌ اینترنت‌ به‌ رایگان‌ قابل‌ دسترسی‌ است‌.

مراکز علمی‌ و تحقیقاتی‌، آخرین‌ دستاوردهای‌ خود را بر روی‌ اینترنت‌ قرار می‌دهند، هزاران‌ منبع‌ خبری‌ اعم ‌از شبکه‌های‌ تلویزیونی‌، رادیویی‌، روزنامه‌ها، مجلات‌ و خبرگزاری‌ها مرتباً آخرین‌ تحولات‌ خبری‌ را به‌ همراه ‌تحلیل‌ها و مقالات‌ خود بر روی‌ اینترنت‌ قرار داده‌ و به‌روز می‌کنند. اطلاعات‌ هواشناسی‌ آخرین‌ وضعیت ‌بورس‌ سهام‌ عمده‌ دنیا، اطلاعات‌ ورزشی‌ در اینترنت‌ قابل‌ دسترسی‌ است‌. همچنین‌ اطلاعات‌ سمینارها، کنفرانس‌ها و نمایشگاه‌های‌ گذشته‌ و آینده‌ بر روی‌ اینترنت‌ موجود است‌ و هزاران‌ نوع‌ اطلاعات‌ دیگر.

 

6. کنفرانس‌ از راه‌ دور1

برگزاری‌ جلسات‌ از راه‌ دور میان‌ دو یا چند نفر از نقاط مختلف‌ با پشتیبانی‌ صداوتصویر از امکانات‌ برجسته‌ دیگری‌ است‌ که‌ در حال‌ حاضر توسط اینترنت‌ ارایه‌ می‌شود و کاربرد وسیعی‌ در محافل‌ علمی‌ و تجاری‌ دارد.

افراد علاقه‌مند از سراسر جهان‌ در زمان‌ مشخصی‌ از طریق‌ کامپیوترهایشان‌ به‌ یکدیگر وصل‌ شده‌ و با هم‌ به‌صورت‌ نوشتاری‌ پیرامون‌ موضوع‌ خاصی‌ به‌ بحث‌ و تبادل‌نظر می‌پردازند. تله‌فاکس‌ در شکل‌ پیشرفته‌ خود که‌ امروزه‌ در حال‌ رایج‌ شدن‌ است‌، صدا و تصویر افراد را نیز مستقیماً ارسال‌ می‌کند و اعضای‌ گروه‌ می‌توانند هم‌زمان‌ با برگزاری‌ کنفرانس‌ با هم‌ به‌ تبادل‌ فایل‌ پرداخته‌ یا بر روی‌ تخته‌ سیاه‌ کامپیوتری‌، شکل‌ یا نموداری ‌ترسیم‌ کنند و سایر افراد به‌ صورت‌ زنده‌ آن‌ را مشاهده‌ و در مورد آن‌ بحث‌ کنند. این‌ روش‌ به‌ خصوص‌ امروزه‌ درانجام‌ عمل‌ جراحی‌ از راه‌ دور نیز با موفقیت‌ مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد. افراد و کارشناسان‌ می‌توانند با این‌ روش ‌به‌ تبادل‌ اطلاعات‌ و تجربیات‌ خود پرداخته‌، بدون‌ آن‌که‌ هزینه‌ رفت‌وآمد و اقامت‌ در جایی‌ دیگر را بپردازند. کارشناسان‌ روابط عمومی می‌توانند بهره‌گیری‌ از این‌ روش‌ را به‌ خصوص‌ برای‌ تبادل‌ تجربیات‌ آغاز کنند.

7. برد الکترونیکی‌

حتماً شما بردهای‌ الکترونیکی‌ را که‌ امروزه‌ جای‌ پلاکاردها را گرفته‌اند، دیده‌اید. از مهم‌ترین‌ مزایای‌ بردهای‌الکترونیکی‌ این‌ است‌ که‌ یک‌ بار نصب‌ می‌شوند و پیام‌های‌ آن‌ به‌ راحتی‌ قابل‌ تعویض‌ و چشم‌نوازتر هستند.عموماً این‌ بردها برای‌ پیام‌های‌ کوتاه‌ همچون‌ اطلاعات‌ و شماره‌ تلفن‌های‌ مؤسسات‌ یا... استفاده‌ می‌شود.

8. نظرسنجی‌ اینترنتی‌

تنها می‌توانید با ایجاد یک‌ سایت‌ اینترنتی‌ و تهیه‌ پرسشنامه‌ موردنظر، پرسشنامه‌ را در سایت‌ اینترنتی‌ مخصوص‌ به‌ خود قرار دهید و آدرس‌ را به‌ مخاطبان‌ اعلام‌ کنید. مخاطبان‌ با مراجعه‌ به‌ سایت‌ مربوطه‌، به‌ فرم ‌نظرسنجی‌ شما پاسخ‌ خواهند داد. برنامه‌ باید طوری‌ طراحی‌ شود که‌ پرسشنامه‌ پس‌ از تکمیل‌، بایگانی‌ شود.

9. نظرسنجی‌ کامپیوتری‌

با داشتن‌ یک‌ کامپیوتر، یک‌ خط تلفن‌ و طراحی‌ برنامه‌ نظرسنجی‌، می‌توان‌ شماره‌ تلفن‌ نظرسنجی‌ کامپیوتری ‌را به‌ مخاطبان‌ اعلام‌ کرد. مخاطبان‌ با گرفتن‌ شماره‌ تلفن‌ موردنظر وارد برنامه‌ای‌ می‌شوند که‌ از آنان‌ سؤال ‌خواهد شد و آنان‌ می‌توانند با زدن‌ کلیدهای‌ تلفن‌ خود (تلفن‌ دیجیتال‌) به‌ یکی‌ از گزینه‌ها پاسخ‌ گویند.

10. هوم پیج ( Home Page )

Home Page سایت‌ مخصوص‌ شرکت‌ است‌، که‌ امروزه‌ همه‌ سازمان‌ها آن‌ را برای‌ برقراری‌ ارتباط با مخاطبان‌ ایجاد می‌کنند. این‌ صفحه‌ می‌تواند حاوی‌ اطلاعاتی‌ در مورد تاریخ‌ تأسیس‌ شرکت‌، تعداد کارکنان‌، عملکرد و وضعیت‌ گذشته‌، حال‌ و آینده‌ شرکت‌ باشد.

این‌ سایت‌ عموماً حاوی‌ تاریخچه‌ و عملکرد و برنامه‌های‌ آتی‌ سازمان‌هاست‌ و چنانچه‌ بخشی‌ از آن‌ نیاز به ‌نو شدن‌ دارد، اطلاعات‌ آن‌ باید به‌روز شود. مخاطبان‌ می‌توانند با مراجعه‌ به‌ این‌ سایت‌ با شرکت‌ و خدمات‌ آن ‌آشنا شوند.

11. تلفن‌ گویا

تلفن‌ گویا نیز یکی‌ از رسانه‌های‌ اطلاع‌رسانی‌ است‌ که‌ به‌ علت‌ سهولت‌، استفاده‌ از آن‌ بسیار معمول‌ شده ‌است‌. در کشور ما در حال‌ حاضر بسیاری‌ از دارندگان‌ حساب‌های‌ بانکی‌ ضمن‌ تماس‌ با تلفن‌ گویای‌ بانک‌ موردنظر از وضعیت‌ وجوه‌ خود مطلع‌ می‌شوند.

این‌ روش‌ اطلاع‌رسانی‌ برای‌ اکثر مؤسساتی‌ که‌ به‌خصوص‌ با خدمات‌ همگانی‌ و عمومی‌ سروکار دارند، روش‌ مناسبی‌ است‌. تلفن‌ گویا، برنامه‌ای‌ است‌ که‌ از یک‌ سیستم‌ کامپیوتری‌ و خط تلفن‌ کمک‌ می‌گیرد. برنامه ‌این‌ رسانه‌ عموماً به‌ شکل‌ شاخه‌ای‌ طراحی‌ می‌شود و مخاطب‌ را راهنمایی‌ می‌کند. چنانچه‌ موضوعی‌ خاص‌ را پیگیری‌ می‌کند، کد آن‌ موضوع‌ را به‌ تلفن‌ خود وارد و سپس‌ اطلاعات‌ لازم‌ را گوش‌ کند.

این‌ برنامه‌ در حال‌ حاضر بسیار متداول‌ شده‌ است‌ و سهم‌ عمده‌ای‌ از سؤالات‌ مخاطبان‌ را پاسخ‌ می‌دهد.

12. صندوق‌ صوتی‌ (پست‌ صوتی‌)

تلفن‌ پیام‌گیر یا صندوق‌ صوتی‌، شماره‌ تلفنی‌ است‌ که‌ به‌ کامپیوتر وصل‌ است‌. هیچ‌ اپراتوری‌ برای‌ جوابگویی‌ به‌ درخواست‌ها وجود ندارد. در این‌ حالت‌ یک‌ پیغام‌ ضبط شده‌ برای‌ تماس‌ گیرندگان‌ پخش ‌می‌شود و پس‌ از آن‌، پیام‌ مشترکان‌ در یک‌ صندوق‌ ناظر ضبط می‌شود (این‌ عملکرد مانند عمل‌ یک‌ است‌).امکان‌Answering Machine  سیستم‌ داخلی‌ صندوق‌ پستی‌ مانند یک‌ مرکز تلفن‌ داخلی‌ است‌. بنابراین ‌تعریف‌ و تخصص‌ کلاس‌های‌ مختلف‌ به‌ خطوط را داراست‌ که‌ این‌ اعمال‌ از طریق‌ تلفن‌های‌ دیجیتالی ‌امکان‌پذیرند.امکانات‌ پیام‌ها را در رایانه‌ ضبط و به‌طور مستقیم‌ در اختیار پیام‌گیر قرار می‌دهد. برنامه‌ نرم‌افزاری‌ پیام‌گیر نیز عموماً به‌ شکل‌ شاخه‌ای‌ طراحی‌ می‌شود و پیام‌دهنده‌ می‌تواند پیام‌ موردنظر را در شاخه‌ای‌ که‌ دقیقاً مرتبط با مفهوم‌ پیام‌ است‌، قرار دهد. شنیدن‌ پیام‌های‌ ضبط شده‌ از طریق‌ تلفن‌ شهری‌ یا بلندگوی‌ کامپیوتر امکان‌پذیراست‌.

13. اورهد و اسلاید چند رسانه‌ای‌

پیش‌ از این‌ مدیران‌ برای‌ معرفی‌ و تبلیغ‌ محصولات‌ خود در نمایشگاه‌ها و سمینارها از سیستم‌های‌ دستی‌اورهد و اسلاید کمک‌ می‌گرفتند. این‌ سیستم‌ عمدتاً براساس‌ اورهد و دستگاه‌های‌ پخش‌ اسلاید شکل ‌می‌گرفت‌ و معمولا لازم‌ بود تا یک‌ ارایه‌دهنده‌ در حین‌ نمایش‌ اسلایدها درباره‌ آنها صحبت‌ کند. اما درسیستم‌های‌ کنونی‌، این‌ رایانه‌ است‌ که‌ نحوه‌ نمایش‌ را هدایت‌ و کنترل‌ می‌کند و نیازی‌ به‌ حضور ارایه‌دهنده ‌نیست‌، چرا که‌ برش‌های‌ صوتی‌ همراه‌ اسلایدها اطلاعات‌ توضیحی‌ لازم‌ را ضمن‌ نمایش‌ به‌ صورت‌ کاملاً زنده‌ و مؤثر به‌ مخاطبان‌ منتقل‌ می‌سازد.به‌کارگیری‌ هم‌زمان‌ صوت‌، تصویر، انیمیشن‌، متن‌ و نمودارهای‌ آماری‌ در یک‌ سیستم‌ ارایه‌ الکترونیک‌ اگر درست‌ و سنجیده‌ باشد، می‌تواند بیشترین‌ تأثیر را در جلب‌ توجه‌ و رضایت‌ مشتری‌ داشته‌ باشد.

به‌ این‌ ترتیب‌ می‌توان‌ یک‌ سیستم‌ پخش‌ اسلاید رایانه‌ای‌ کاملاً محاوره‌ای‌ داشت‌ که‌ در هنگام‌ پخش‌ اسلاید، موزیک‌ پخش‌ کند، برش‌های‌ ویدیویی‌ نشان‌ دهد و تمام‌ هوش‌ و حواس‌ مشتری‌ را به‌ خود جلب‌ کند. استفاده‌ سنجیده‌ از انیمیشن‌ در لابه‌لای‌ صحنه‌ها می‌تواند نکات‌ تئوریک‌ و غیرقابل‌ ارایه‌ را با کمک‌ گرافیک‌ قوی‌ رایانه‌ای‌ به‌ تصویر بکشد و این‌ تصور را در بیننده‌ القا کند که‌ همه‌ چیز را فهیمده‌ و این‌ توانایی‌ را یافته‌ است‌ که‌ با اعتماد به‌ نفس‌ کامل‌ راجع‌ به‌ آن‌ تصمیم‌ بگیرد.

14. مجله‌ ویدیویی‌

مجله‌ ویدیویی‌ از فنون‌ جدیدی‌ است‌ که‌ اخیراً استفاده‌ از آن‌ در روابط عمومی‌ها مورد توجه‌ قرار گرفته‌است‌. در این‌ فن‌ کاربردهای‌ ویدیو از نمایش‌ فیلم‌ برای‌ کارکنان‌، ضبط تصویری‌ مراسم‌ و برنامه‌ها، نمایش‌ تصویری‌ فعالیت‌ها، آموزش‌ و پخش‌ هم‌زمان‌ برنامه‌ با استفاده‌ از تلویزیون‌ مدار بسته‌ فراتر رفته‌ است‌ و استفاده ‌جدیدی‌ از آن‌ صورت‌ می‌گیرد.

بر این‌ اساس‌، اهم‌ اخبار و فعالیت‌های‌ تصویری‌ مربوط به‌ سازمان‌ در طول‌ یک‌ زمان‌ معین‌ مثل‌ هفته‌ یا ماه‌ به ‌صورت‌ برنامه‌ تصویری‌ کوتاه‌ همراه‌ با گفتار لازم‌ تهیه‌ می‌شود و در محیط پر رفت‌ و آمد سازمان‌ مثل‌ سالن ‌غذاخوری‌ یا طبقه‌ همکف‌ (سالن‌ انتظار) در معرض‌ دید مراجعان‌ یا کارکنان‌ قرار می‌گیرد.

برای‌ این‌ برنامه‌های‌ ویدیویی‌ می‌توان‌ سناریوهای‌ متفاوتی‌ تعریف‌ کرد و براساس‌ آن‌ برنامه‌های‌ متنوع‌، کوتاه‌ و مرتبط را تهیه‌ و پخش‌ کرد.

15. سی‌.دی‌ کاتالوگ‌1

یکی‌ از ابزارهای‌ مجموعه‌ چند رسانه‌ای‌ است‌ که‌ در عصر رایانه‌ کارآیی‌ فراوان‌ و مطلوبی‌ دارد. سی‌.دی ‌کاتالوگ‌ در واقع‌ مجموعه‌ای‌ از اطلاعات‌ است‌ که‌ به‌ صورت‌ نوشته‌، تصویر و فیلم‌ طراحی‌ شده‌ است‌.

همکاری‌ یک‌ گرافیست‌، یک‌ متخصص‌ برنامه‌نویسی‌ کامپیوتری‌ و یک‌ کارشناس‌ علوم‌ ارتباطات‌ می‌تواند به ‌تولید یک‌ "سی دی‌ کاتالوگ" بیانجامد. تدوین‌ متن‌ و نظارت‌ کلی‌ بر فرآیند اطلاع‌رسانی‌ توسط کارشناس‌ارتباطات‌، بهره‌گیری‌ از امور و فنون‌ گرافیکی‌ و طراحی‌ توسط گرافیست‌ و تدوین‌ برنامه‌ای‌ که‌ این‌ اندیشه‌ها بر آن ‌انطباق‌ یابد، توسط برنامه‌نویس‌ کامپیوتر، ابزاری‌ می‌آفریند که‌ دارای‌ شرایط زیر است‌:

ـ قابلیت‌ تنوع‌ مطالب‌ (فیلم‌، متن‌ و تصویر)

ـ جذابیت‌ ارسال‌ پیام‌ (رنگ‌، نور و حرکت‌)

ـ قابلیت‌ و سهولت‌ انتقال‌، حرکت‌ و تکثیر پیام‌

شما می‌توانید برای‌ معرفی‌ شرکت‌ یا سازمان‌ خود از چنین‌ رسانه‌ای‌ بهره‌ گیرید و می‌توانید این‌ سی‌دی‌ها را به‌ مشتریان‌، مخاطبان‌ و میهمانان‌ شرکت‌ هدیه‌ بدهید.

16. سامانه‌ اطلاع‌رسانی‌ ایستا

سامانه‌ اطلاع‌رسانی‌ ایستا به‌ منظور پاسخگویی‌ مکانیزه‌ به‌ سؤالات‌ حضوری‌ مراجعان‌ مختلف‌ مؤسسات‌ و سازمان‌ها و برای‌ تسریع‌، افزایش‌ دقت‌ در پاسخگویی‌ و صرفه‌جویی‌ در وقت‌ طراحی‌ شده‌ است‌.

این‌ سیستم‌ با بهره‌گیری‌ از حداقل‌ یک‌ دستگاه‌ رایانه‌، جعبه‌ چوبی‌، مانیتور حساس‌ به‌ انگشت‌ و برنامه ‌نرم‌افزاری‌ مربوط قادر است‌ سؤالات‌ تکراری‌ و اطلاعات‌ موردنیاز مراجعه‌کنندگان‌ را به‌ سبک‌ بسیار زیبا و مناسب‌ و بدون‌ وسایل‌ الکترونیکی‌ مانند صفحه‌ کلید و ماوس‌ یا هر وسیله‌ دیگر و فقط با اشاره‌ انگشت‌ بر روی ‌صفحه‌ نمایش‌، پاسخ‌ دهد. این‌ سیستم‌ همچنین‌ می‌تواند با اتصال‌ به‌ یک‌ بانک‌ اطلاعاتی‌، پاسخ‌ پرسش‌های ‌مختلف‌ کاربر را مطابق‌ با مورد خاص‌ درخواستی‌ استخراج‌ کند و در اختیار وی‌ قرار دهد. در این‌ حالت ‌اطلاعات‌ درخواستی‌ کاربر از بانک‌ اطلاعاتی‌ استخراج‌ و بر روی‌ صفحه‌ نمایش‌ ارایه‌ می‌شود.

فرض‌ کنیم‌ شخصی‌ می‌خواهد اطلاعاتی‌ در زمینه‌ حساب‌ جاری‌ خود دریافت‌ کند، وی‌ پس‌ از حضور در مقابل‌ سامانه‌ مستقر در بانک‌، با فشردن‌ انگشت‌ خود بر روی‌ صفحه‌ نمایش‌ و ارایه‌ کد حساب‌ و رمز عبور (تمامی‌ این‌ ورودی‌ها به‌ وسیله‌ انگشت‌ خواهد بود)، اطلاعات‌ مربوط به‌ حساب‌جاری‌ خود را برای‌ ماه‌های‌ مختلف‌ یا موجودی‌ و هر نوع‌ گزارش‌ دیگر را براساس‌ آمار و ارقام‌ موجود در بانک‌ اطلاعاتی‌ دریافت ‌خواهد کرد.

در این‌ سیستم‌ اطلاعات‌ مختلف‌ بانکی‌ و طرح‌ها و ویژگی‌ خدمات‌ بانکی‌ دیگر نیز قابل‌ ارایه‌ است‌. لازم‌ به‌توضیح‌ است‌ که‌ امکان‌ گرفتن‌ گزارش‌ مکتوب‌ نیز در این‌ سیستم‌ فراهم‌ است‌.

مزایای‌ سامانه‌ اطلاع‌رسانی‌ ایستا:

- امکان‌ ارایه‌ اطلاعات‌ متنوع‌ به‌ کاربرانی‌ که‌ با سیستم‌ تماس‌ برقرار می‌کنند با بهره‌گیری‌ از حداقل‌ امکانات‌.

- سرویس‌دهی‌ 24 ساعته‌ و در تمام‌ ایام‌ هفته‌

- نداشتن‌ افت‌، استهلاک‌ و هزینه‌های‌ جانبی‌

- بالا بودن‌ سرعت‌ و کیفیت‌ ارایه‌ اطلاعات‌

- افزایش‌ دقت‌ و پاسخگویی‌

- امکان‌ ارایه‌ اطلاعات‌ با ظاهری‌ بسیار زیبا و استفاده‌ از امکانات‌ نمایشی‌ ویندوز

- قابلیت‌ ارتباط با بانک‌های‌ اطلاعاتی‌ در محیط DOS مانند: CLIPPER, FAXPRO.Betrive

- امکان‌ ورود اطلاعات‌ عددی‌ ـ متنی‌ در برنامه‌ کاربردی‌.

- امکان‌ بهره‌گیری‌ ساده‌ از سیستم‌ و عدم‌ نیاز به‌ آموزش‌های‌ پیچیده‌ و فنی‌.

- اطلاعات‌ متنوع‌ و قابل‌ ویرایش‌ و تغییر

- امکان‌ تفکیک‌ و طبقه‌بندی‌ اطلاعات‌

- امکان‌ چاپ‌ گزارش‌های‌ مختلف‌ بر روی‌ چاپگر

- امکان‌ ایجاد دسترسی‌ ویژه‌ برای‌ کاربران‌ ویژه‌ یا مشترکان‌ سیستم‌

- کاهش‌ ترافیک‌ مراجعه‌کننده‌ به‌ پشت‌ باجه‌

- ارتقای‌ وضعیت‌ شغلی‌ و کاهش‌ سختی‌ و حجم‌ کار کارکنان‌ بخش‌ اطلاعات‌ با استفاده‌ از تکنولوژی‌ برتر

- کاهش‌ هزینه‌های‌ اطلاع‌رسانی‌

- امکان‌ ارایه‌ گزارشات‌ متنوع‌ بسته‌ به‌ ساختار سازمانی‌ و امکان‌ استخراج‌ اطلاعات‌ و گزارش‌های‌ مختلف‌به‌ صورت‌ خودکار

- بهره‌وری‌ از اطلاعات‌ و امکانات‌ موجود در شرکت‌

 

17. ماهواره‌

شاید دیدن‌ کلمه‌ ماهواره‌، ما را کمی‌ وادارد تا بپنداریم‌ که‌ این‌ تکنولوژی‌ مختص‌ پخش‌ تلویزیونی‌ است‌، اما امروزه‌ شما می‌دانید کاربردهای‌ ماهواره‌ از پخش‌ برنامه‌های‌ مستقیم‌ فوتبال‌ فراتر است‌. ماهواره‌ها انواع‌ مختلف ‌و کاربردهای‌ گوناگون‌ دارند.

اطلاعات‌ هواشناسی‌، برنامه‌ریزی‌ شهری‌ و شهرسازی‌، برنامه‌ریزی‌های‌ کشاورزی‌، اطلاع‌رسانی‌ و... عموماً از طریق‌ ماهواره‌ها انجام‌ می‌شود. امروزه‌ ماهواره‌ و اینترنت‌ دو بال‌ تکنولوژی‌ اطلاع‌رسانی‌ هستند که‌ باید از هرکدام‌، درست‌ و به‌جا استفاده‌ شود. امروزه‌ شرکت‌های‌ هواپیمایی‌، دریایی‌ و حمل‌ونقل‌ زمینی‌ و بسیاری‌ از شرکت‌ها و مؤسسات‌ دیگر به‌ اشکال‌ مختلف‌ از اطلاعات‌ دریافتی‌ ماهواره‌ها کمک‌ و در برنامه‌ریزی‌های‌ خوداز آن‌ بهره‌ می‌گیرند. جدا از ماهواره‌های‌ قرار گرفته‌ در جو که‌ مورد توجه‌ و استفاده‌ عمده‌ سازمان‌هاست‌، بهره‌گیری‌ از اطلاعات‌ بخش‌ تلویزیونی‌ ماهواره‌ای‌ در بخش‌های‌ امور بین‌الملل‌ سازمان‌ها، امری‌ ضروری‌ است ‌که‌ در بعضی‌ روابط عمومی‌ها از آن‌ استفاده‌ می‌شود.

18- اینترانت‌ها و اکسترانت‌ها

از میان گزینه‌های فزاینده رسانه‌های ارتباطی فضای دیگر سایبر، سه مورد اینترنت‌ها، اکسترانت‌ها و س‌دی‌رام‌ها سزاوار توجه ویژه‌ای هستند. اینترانت‌ها در میان شرکت‌های ایالات متحده، یکی دیگر از پدیده‌های به سرعت در حال گسترش است. اکثریت قاطع بنگاه‌های تجاری، اینترانت را توسعه بخشیده یا خواهند بخشید.

اینترانت چیست؟ 

در یک تعریف کلی، یک اینترانت رسانه‌ای داخلی است که ارتباط با روند کار، مدیریت فرآیند، زیرساختار، تمامی جنبه‌های دیگر تکمیل یک وظیفه را منسجم و یکپارچه می‌کند. اینترانت، ارتباط‌گران، مدیریت و کارکنان را قادر می‌سازد تا اطلاعات را به سرعت به طور مؤثرتری، خیلی سریع‌تر و مؤثرتر از هر رسانه مشابه دیگر مبادله نمایند. به عبارت دیگر اینترانت برای سازمان‌های خاص به منزله اینترنت‌ها هستند که به منظور فراهم کردن اطلاعات اختصاصی ضروری و افزایش بهره‌وری طراحی شده است. سازمان‌ها با ایجاد ارتباط از طریق اینترانت‌های خود به دنبال ایجاد یک «فرهنگ مالکیت» هستند که از طریق آن تمامی اعضای سازمان دانش وسیع خود را درباره مؤسسه متبوع مبادله می‌کنند. از طریق یک اینترانت، هر کارمند می‌تواند درباره دارایی شرکت، روزآمد کردن برنامه‌های پروژه، مبادله پیام‌ها در حوزه خبری کامپیوتر، اطلاعات کسب نماید، به طور متناوب‌تری به مشاوره بپردازد و برای رفع آشفتگی ذهنی گروه‌های کاری جلسات گفت‌وگو‌ی زنده ترتیب دهد.

اکسترانت‌ها از سوی دیگر، استفاده از اینترنت را به منظور مبادله اطلاعات با گروه‌های مخاطب خارجی، از قبیل رسانه‌های گروهی، سرمایه‌گذاران، تولیدکنندگان چپ‌گرای زن،CNN ‌، دانشجویان سرگردان سال اول دانشکده و موارد دیگر ممکن می‌کند. با تقسیم اطلاعات به یک چنین وضعیت متمرکزی و حمایت از انتشار آن از طریق سلسله پیچیده‌ای از دیواره‌های آتش مخاطب موردنظر اطمینان حاصل می‌کند که این اطلاعات، تنها به او وفادار می‌ماند. تنها اشخاص حقیقی مورد تأکید می‌توانند با استفاده از یک ID ثبت شده کلمه رمز عبور به این اطلاعات دسترسی پیدا کنند، اطلاعاتی که به طور گسترده‌ای برای کاربران اکسترانت درنظر گرفته شده است.

 

19-  سی‌دی ‌رام ‌ها

سی‌دی‌رام‌ها امروزه به یک ابزار مهم تبدیل شده است. سی‌دی‌رام‌ (CD Rom‌)، مخفف «دیسک فشرده، فقط حافظه را بخوان» است، به این معنی که شما می‌توانید اطلاعات آن را بخوانید اما قادر به تغییر آن اطلاعات نیستید. سی‌دی‌رام‌ها ظرفیت ذخیره بسیار بالایی دارند و قادر به نگهداری 650 مگابایت اطلاعات می‌باشند. معادل 451 دیسک فلاپی،  سی‌دی‌رام‌ها می‌توانند 72 دقیقه صوت و 20 دقیقه تصویر، بدون درنظر گرفتن متن گرافیک ذخیره‌سازی کنند، یک گزارش تمام ‌و کمال درباره یک محصول شرکت، نامزد انتخابات یا مسأله‌ای ارایه نمایند. کارگزاران روابط عمومی پخش سی‌دی‌رام‌ها را به جای یادداشت‌های چاپی نوارهای ویدیویی آغاز کردند. در واقع هنگامی که وی‌سی‌آر (VCR‌) صنعت فیلم‌های خانگی را پدید آورد دسترسی گسترده‌تر به اطلاعات را ممکن نمود، سی‌‌دی‌رام همین کار را انجام داد اما عنصر هیجان‌انگیز تعامل را وارد کرد.

 

حرف‌ آخر

در روابط عمومی‌ می‌گویند: "حق‌ همیشه‌ با مشتری"‌ است، از این‌ پس‌ باید با جدیت‌ تأکید کرد "پیام‌ رسانی‌ وظیفه‌ روابط عمومی‌ است‌".

اما شاید عمده‌ترین‌ سؤالات‌ ما در عصر اینترنت‌، این‌ باشد که‌ چگونه‌ می‌توانیم‌ برای‌ رسیدن‌ به‌ اهداف‌ روابط عمومی‌ از سرویس‌های‌ الکترونیک‌ استفاده‌ کنیم‌ و مهم‌تر این‌که‌ چگونه‌ می‌توانیم‌ توسط این‌ سرویس‌ها ارتباط مشتری‌ یا مخاطب‌ را با روابط عمومی‌ برقرار سازیم‌.

اما نکاتی‌ را که‌ نباید فراموش‌ کنیم؛

ـ نوع‌ جدیدی‌ از مخاطبان‌ در رابطه‌ با رسانه‌های‌ الکترونیک‌ در حال‌ شکل‌گیری‌ است‌.

ـ روابط عمومی‌ به‌ گونه‌ای‌ فزاینده‌ در حال‌ تغییر و گسترش‌ است‌.

ـ روابط عمومی‌ها از روش‌ ارتباط مستقیم‌ به‌ ارتباط از طریق‌ تکنولوژی‌ ارتباطات‌ روی‌ می‌آورند.

تکنیک‌های‌ جدید، مناسبات‌ ارتباطی‌ بین‌ روابط عمومی‌ و مخاطبان‌ آن‌ را تغییر خواهد داد و مسایل‌ جدید وبه‌ روز خواهد شد، اما پیام‌رسانی‌ به‌ صورت‌ یک‌ مسؤولیت‌ مداوم‌ برای‌ روابط عمومی‌ها باقی‌ خواهد ماند. با ورود به‌ دنیای‌ جدیدی‌ که‌ در آن‌ اینترنت‌ حرف‌ اصلی‌ را می‌زند، روابط عمومی‌ مسؤولیت‌هایی‌ تازه ‌می‌یابد که‌ عمده‌ترین‌ آنها به‌ شرح‌ زیر است‌:

ـ اطلاع‌یابی‌ که‌ در این‌ مرحله‌ تهیه‌ و تولید اطلاعات‌ انجام‌ می‌گیرد.

ـ اطلاع‌شناسی‌ که‌ مرحله‌ تدوین‌ و تنظیم‌ اطلاعات‌ است‌.

ـ اطلاع‌رسانی‌ که‌ مرحله‌ توزیع‌ و تبیین‌ اطلاعات‌ است‌.

از طرفی‌ می‌دانیم‌ با کامپیوتری‌ شدن‌ کارها، کارکنان‌ مؤسسات‌ کاهش‌ می‌یابند و نقش‌ مشاوره‌ای ‌روابط عمومی‌ توسعه‌ می‌یابد. در آینده‌ تعداد مؤسسات‌ روابط عمومی‌ افزایش‌ می‌یابد. روابط عمومی‌ها تخصصی‌تر می‌شوند و به‌ کارهای‌ تخصصی‌ روی‌ می‌آورند. ابعاد و محدوده‌ اختیارات‌ روابط عمومی‌ها افزایش‌ می‌یابد. متخصصان‌ روابط عمومی‌ به‌ ارتباطات‌ راه‌دور روی‌ می‌آورند. هزینه‌ها و کارهای‌ عملی‌ و خدماتی‌ در روابط عمومی‌ کاهش‌ و نقش‌ مشاوره‌ای‌ و اطلاع‌رسانی‌ روابط عمومی‌ افزایش‌ می‌یابد.

به‌هرحال‌ بسیاری‌ از امور کارشناسان‌ روابط عمومی‌ "کامپیوتری‌" می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

نرم افزارهای تخصصی روابط عمومی الکترونیک ( نمونه موردی )

هدف نخستین گروه نرم افزاری روابط عمومی الکترونیک گسترش مبانی نظری روابط عمومی الکترونیک و بسترسازی برای اشتراک محتوا و در نهایت تحقق جامعه گفتمانی روابط عمومی ها در فضای وب بوده است.

تنها در این صورت مطمئن هستیم که بهره گیری از فناوری های جدید اطلاعات و ارتباطات (ICT) در حد ابزارسازی برای روابط عمومی ها نخواهد ماند و باعث افزایش کارائی و اثربخشی فرآیندهای روابط عمومی در جهت حل مسایل ارتباطی سازمان با مخاطبان می گردد.

در همین راستا ، گروه نرم افزاری روابط عمومی الکترونیک با بهره مندی از توانمندی متخصصان در هر دو بخش روابط عمومی و فنآوری اطلاعات، خدمات و نرم افزارهای برتر را برای ارایه به روابط عمومی ها گزینش کرده است.

این خدمات به صورت یک راه حل جامع از مرحله مشاوره تخصصی شروع و تحلیل، طراحی ، پیاده سازی و همچنین ارزیابی و نظارت اجرای پروژه های مرتبط با ICT را در بر می گیرد.

بسته های نرم افزاری eprsoft مبتنی بر نیازهای روابط عمومی ها طراحی و ساخته شده است و در روند اجرای پروژه مبتنی بر نیازهای هر سازمان بهینه خواهد شد.

 

مشاوره روابط عمومی الکترونیک:

اولین گام در بهره گیری مناسب از ICT ترسیم جایگاه مطلوب آنها در روابط عمومی ها بسته به نوع سازمان و مخاطبان آن می باشد. در این راستا ePRSoft اقدام به ارائه خدمات مشاوره تخصصی در این کرده است. این مشاوره طیف گسترده ای از مرحله شناسایی مخاطبان سازمانی، معماری اطلاعات روابط عمومی ها، ارائه راه حل های یکپارچه، تدوین طرحهای جامع راهبردی فنآوری اطلاعات و ارتباطات سازمانها، تهیه RFP پروژه های نرم افزاری و نظارت بر حسن اجرای آنها تا تحقق کامل روابط عمومی الکترونیک، و نیز فرهنگ سازی و آموزش مفاهیم عمومی و تخصصی روابط عمومی الکترونیک برای سازمانهای دولتی و خصوصی را در بر می گیرد.

 

روابط عمومی در فضای وب

  ePRSoft  اقدام به توسعه نرم افزارهای مختلف، بسته به نیاز سازمانها کرده است. سه ویژگی عمده در ایجاد این سیستمها مد نظر قرار گرفته است: رعایت استاندارد های فنی، تناسب با کارکرد های روابط عمومی و نیز برآورده سازی نیازهای خاص هر سازمان.

بسته نرم افزاری وب سایت روابطعمومی

این بسته با توجه به نیاز سایت های روابط عمومی و سایت های خبری طراحی شده و در آن امکاناتی. شامل بخش های خبری ، آرشیو عکس، بایگانی مطالب و بریده جراید، تعریف خبرنگار و

 سیستم های مدیریت محتوی (Content Management Systems)

این سیستم ها با جداسازی قالب سایت ها از محتوی آن و اعمال مدیریت یکپارچه روی بخش های مختلف وب سایت و نگهداری نسخه های قدیمی اطلاعات و با بهره گیری از واسط های کاربری ساده، امکان ایجاد وب سایت های پویا را برای سازمانها فراهم می کند

پرتال های سازمانی

با ایجاد پرتال برای هر سازمان این امکان ایجاد می گردد که بسته به نیاز و در هر زمان وب سایت را به سادگی توسعه داد، سرویس های جدیدی به آن اضافه کرد و قالب نمایش آن را تغییر داد.

سیستم های ارتباطی:

برای تحت پوشش دادن مخاطبان مختلف با هر سطح سلیقه و دانشی روابط عمومی ها نیاز دارند از کانالهای مختلف ارتباطی استفاده نمایند. در این راستا ePRSoft سیستم های زیر را ارائه می نماید:

سیستم های تلفن گویا:

در این بسته نرم افزاری تمام نیازهای روابط عمومی ها اعم از اطلاع رسانی، پست صوتی، پرسش و پاسخ های متداول، مسابقه های تلفنی و ..... پیاده سازی شده است

نظر سنجی تلفنی:

در این سیستم خاص امکان انجام نظر سنجی های مختلف بر اساس سوال های چند گزینه ای طرح شده فراهم شده است.

 

سامانه پیامگیر:

در این سیستم خاص با دریافت پیامها، امکان طبقه بندی و ارائه گزارش های تحلیلی آماری و نموداری مختلف به صورت تک کاربره و یا شبکه ای فراهم شده است.

سیستم جامع ارتباطات:

در این سیستم امکان ارسال اطلاعات و پیامهای مختلف از طریق کانالهای مختلف (تماس های تلفنی، ارسال نامه، نمابر، پیام کوتاه تلفن همراه sms) به یک فرد و یا گروهی از افراد به صورت موردی و یا بر اساس زمانبندی از پیش تعیین شده )

بانک های اطلاعاتی و آرشیو ها:

یکی از جنبه های ICT نگهداری اطلاعات در جهت بهبود ذخیره سازی طولانی مدت، پردازش سریعتر، طبقه بندی پویا و دسترسی آسان تر به آنها می باشد. در این زمینه ePRSoft نرم افزارهای زیر را ارائه می نماید:

بانک اطلاعات افراد:

در این نرم افزار به بهره گیری از یک پایگاه داده جامع و پویا اطلاعات اشخاص حقیقی و حقوقی مرتبط با سازمان نگهداری شده و امکان گزارش گیری و جستجو های مختلف در آنها نگهداری شده است.

  آرشیو مستندات :

برای نگهداری مستندات اداری و یا فنی سازمانها و تسهیل طبقه بندی آنها، نرم افزار های تخصصی آرشیو معرفی می شوند.

  بازکاوی رسانه ها:

برای تهیه آرشیو از رسانه های خبری مختلف (شامل خبرگزاری های اینترنتی، جراید و رسانه های تصویری) و تهیه گزارشها و بولتن های خبری بسته به نیاز سازمانها، نرم افزار تخصصی ارائه می شود.

 

اتوماسیون:

برای افزایش کارائی در روابط عمومی ها، مکانیزه کردن گردش و پردازش اطلاعات یکی از اقدامات اساسی است. در این راستا ePRSoft اقدام به ارائه راه حل های جامع برای تجهیز سازمانها به اتوماسیون اداری می نماید. بدین ترتیب روند گردش و پردازش اطلاعات به سمت سازمانهای بدون کاغذ (Paperless) پیش می رود.

 

 

 

 

 

 

فرهنگ اصطلاحات اینترنتی

 

از آنجایی که اینترنت و به طبع آن طراحی صفحات وب یکی از ارکان اصلی هر جامعه محسوب می شود و با توجه به اینکه بسیاری از کاربرانی که با اینترنت کار می کنند فقط نامی از اصطلاحات اینترنتی را شنیده اند لذا با توجه به اهداف اطلاع رسانی این سایت بر آن شدیم تا کلیه اصطلاحات رایج اینترنتی را گرد آوری کنیم امیدواریم که مطالعه آن برای کاربران محترم خالی از لطف نباشد .

برای یادگیری این دوره ی آموزشی نیازی به نرم افزار خاص نمی باشد . فقط لازم است توضیحات ارائه شده بطور کامل مطالعه گردد تا مفاهیم و اصطلاحات اینترنتی آموزش گرفته شود .

 

Data Transfer Rate

سرعتی میباشد که مودم میتواند اطلاعات را منتقل کند که معمولاً برحسب تعداد بیتها در ثانیه میباشد . هر قدر رقم مربوطه به سرعت انتقال داده بالاتر باشد سرعت مودم بالاتر خواهد بود که به طبع آن قیمت آن نیز بیشتر خواهد شد. سرعت مودمهای امروزی معمولاً 28800 bps یا 57600 bps معروف به 56k میباشد.

 

Ethernet

از روشهای معمول در شبکه های کامپیوتری جهت اطلاعات میباشد و به شما اجازه میدهد که کامپیوتر ها و ابزارهای جانبی مثل پرینتر را به هم متصل کند.

 

Firewall

نرم افزاری که جهت جلوگیری از ورود نفوذگران به سیستم های متصل به شبکه بکار برده میشود که دیواره آتش نام دارد. عمدتا هدف استفاده از این نرم افزار ایجاد سدی در برابر هکر ها میباشد. Znoxe Alarm نمونه خوبی برای کاربران جدید است.

 

Digital Camera

با دوربین دیجیتال میتوانید به عکس برداری پردازید. تصاویر این دوربین نیازی به فیلم های معمولی ندارد و به صورت فایلهای گرافیکی در حافظه ذخیره میشوند در مواقع لازم میتوانید تصاویر خود را از حافظه دوربین توسط کابل مربوطه به کامپیوتر خود منتقل کنید. دوربینهای دیجیتال امروزی حتی بر روی Mini CD نیز میتوانند تصاویر را ذخیره کنند. و یا بر روی کارتهای مخصوصی که به پورت USB کامپیوتر شما متصل میشوند.

 

IRC- Internet Relay Chat

محلی که افراد میتوانند در آن به چت و گفتگو بپردازند IRC گفته میشود. در دنیای اینترنت راهها و نرم افزارهای دیگری نیز جهت Chat کردن وجود دارند ولی IRC از اولین ها میباشد. در IRC کانالهای گفتگوی مختلفی وجود دارد که در هر کدام موضوعات گوناگون به بحث گذاشته میشوند.

 

LAN -Local Area Network

به شبکه ای که تعدادی Pc از طریق رسانه ای مانند کابل به یکدیگر متصل شده اند Lan گفته میشود. مفهوم لغوی Lan شبکه محلی میباشد که جهت اشتراک گذاری فایلها و نرم افزار های موجود، مورد استفاده قرار میگیرد. معمولاً Lan در یک محدوده جغرافیایی کوچک استفاده میشود.

 

Anonymous FTP

پروتکلی که از طریق آن کامپیوتر ها میتوانند به دنبال فایلها بر روی اینترنت بپردازند FTP نامیده میشود. منظور از Anonymous به مفهوم ناشناس بودن کاربر میباشد. یعنی هرکسی با بکار بردن این شناسه وبا دادن رمز عبور میتواند به کامپیوتر میزبان متصل شود. اغلب دانشگاهها و شرکتهای روسی و آژانسهای مختلف معمولاً فایلهایی جهت دسترسی عموم به اشتراک گذاشته اند.. جهت استفاده از پروتکل FTP شما به نرم افزارهای سرویس دهنده مانند WSFTP نیاز دارید. Cute FTP و FTP Voyager نیز نمونه های دیگری هستند.

 

Network

تعدادی کامپیوتر که توسط رسانه ای مناسب به یکدیگر متصل شده اند تا منابع و اطلاعات خود را به اشتراک گذارند شبکه نامیده میشوند. به طور کلی 2 نوع شبکه وجود دارد. شبکه محلی ( Lan ) و شبکه گسترده ( Wan )

 

 

MIS

به سیستم کامپیوتری که در یک اداره یا سازمان و یا شرکت، اطلاعات تجاری و مدیریتی را از تمام بخشهای داخلی دریافت میکند Mis اطلاق میشود. بر اساس قواعد تعریف شده در این سیستم کامپیوتری این سیستم از اطلاعات خام دریافتی گزارشها و نتایج مربوطه را استخراج می کند و برای سایر کارمندان ارسال میکند.

 

Network Adapter

به کارتی که داخل کامپیوتر شما نصب میشود و وظیفه اتصال شما به شبکه کامپیوتری منزل یا محل کار شما را بر عهده دارد آداپتور شبکه میگویند. برای این کار شما نیاز به یک آداپتور شبکه برای اتصال به یک شبکه Ethernet یا Token Ring دارید. معمولاً این کارتها بر اساس نوع رسانه ( سیم ) متصل به آن دارای سرعت 10 mbps یا 100 mbps میباشد.

 

 

MIME -Multi Purpose Internet Mail Extensive

مجموعه قوانینی که جهت ارسال داده هایی غیر از متن عادی در ایمیل ها استفاده میشود به MIME معروف هستند. یک ایمیل میتواند شامل تصاویر و فایلهای گوناگون الحاق شده به آن باشد گیرنده و فرستنده هر دو باید از قوانین MIME جهت ارسال و دریافت ایمیل آگاه باشند. اغلب نرم افزار هایی مثل Out look از قوانین MIMEمطلع هستند. اخیراً در ویندوزهای 2000 به پایین مشکلی در MIME جهت کار با Outlook مشاهده شد. که ویروسها از آن بهره میبردند و Microsoft نرم افزاری را جهت محافظت کامپیوترها در برابر این ویروسهاابداع کرده که در وب سایت Microsoft میتوانید دریافت کنید.

 

Network Administrator

شخص متبحری که اطلاعات کافی از شبکه های کامپیوتری و نحوه عملکرد آنها دارد. این شخص مسئول نگهداری از شبکه و عیب یابی و تصحیح شبکه خواهد بود. حتی نصب نرم افزار ها بر روی سرور و یا تعریف نامهای کاربری به عهده این شخص میباشد و بالاترین سطح دسترسی به شبکه را خواهد داشت. نگهداری از این شبکه ها کار مهمی است.

 

New Bie

به فرد تازه کار که هنوز به دنیای اینترنت و نحوه تبادل اطلاعات و خرید و فروش در اینترنت آگاه نیست New Bie اطلاق میشود. و برخی سایتها بخشی به نام New Bie دارند که به تازه کاران کمک میکند.

 

Noise

به اختشاشی که در ابزار های مخابراتی جهت انتقال اطلاعات تصویری ، صوتی و یا اطلاعات کامپیوتری مزاحمت ایجاد میکند نویز اطلاق میشود. گاهی مودم ها در انتقال اطلاعات بین کامپیوترها و کامپیوتر سرویس دهنده دچار نویز میشوند این نویز میتواند دلایل مختلف داشته باشد . سعی کنید منابع الکترومغناطیسی با قدرت میدان بالا را از مودم دور کنید . حتی موبال شما نیز نویز اجاد میکند . پرینتر و دستگاههای زیراکس نیز نویز ایجاد میکنند.

 

Protocol

به مجموعه قوانینی که بین دو کامپیوتر بیان کننده نحوه تبادل اطلاعات بر روی شبکه میباشد پروتکل میگویند. این قوانین و قراردادها به ما کمک میکنند که روشهای انتقال اطلاعات را به طور کامل از نظر تکنیکی تعریف کنیم. اغلب پروتکل ها دارای Rfc مخصوص به فرد هستند که میتوانید جزئیات آنها را با خواندن Rfc مربوط به آن از روی اینترنت بخوانید.

 

Traffic

به حجم اطلاعاتی که بر روی یک شبکه منتقل میشود ترافیک اطلاق می شود. دقیقاً مانند یک بزرگراه اگر تصور کنید هر قدر قدرت ترافیک بالاتر باشد مدت زمان بیشری طول میکشد که به مقصد خود برسید . این مفهوم در شبکه های کامپیوتری وجود دارد . یعنی هر قدر که ترافیک بالاتر باشد اطلاعات کند تر منتقل خواهند شد.

 

URL

 

مخفف کلمات Uniform Resource Location میباشد. هر URL مختص یک سایت بر روی اینترنت میباشد که توسط شرکتی بین المللی توضیح میگردد برای اطلاعات بیشتر میتوانید بخش IP address مراجعه کنید. آدرسی که به یک صفحه وب یا هر منبعی بر روی وب جهانی و یا به طور کلی به اینترنت اشاره کرد.

 

Home Page

 

به صفحه اول خانگی یک وب سایت Home Page گفته میشود. همچنین تعریف دیگری که میتوان برای آن در نظر گرفت بر روی مرورگر سایتی را میتوان به عنوان سایت پیش فرض در نظر گرفت که همواره با اجرا کردن IE آن سایت بر روی مرورگر ظاهر شود. و نیز هر گاه بر روی سایتهای دیگری بودید با کلیک بر روی Home Page میتوانید به آن سایت باز گردید.

 

Image Map

 

به عکسهایی در وب اطلاق میشود که با کلیک بر روی هر قسمت از تصویر به قسمتهای مختلف و یا آدرسهای وب مختلف لینک میشوید.

 

WAN

 

شبکه بزرگ و وسیع میباشد که از اتصال دو یا چند Lan پدید می آید . برای این اتصال معمولاً از تکنولوژیهای مختلفی استفاده میشود.

 

 

Token Ring

 

در تکنولوژی Token Ring انتقال داده ها توسط Token ( یک نشانه ) که در حلقه تشکیل دهنده کامپیوتر ها گردش می کند و کنترل میشود تنها کامپیوتر دارای Token میتواند داده ها را انتقال دهد. Token پس از انتقال به دریافت داده ها به کامپیوتر بعدی حلقه سپرده میشود و هیچ گونه مجادله ای در یک حلقه Token بوجود نمیآید زیرا هر کامپیوتر برای انتقال نوبت خود را دارد .

 

Hyper Text

 

معنای لغوی آن ابر متن میباشد یعنی متن هایی بر روی اینترنت که با کلیک بر روی آن به صفحه دیگری رهنمون خواهید شد.

 

E-mail

 

مخفف کلمات Electronic Mail میباشد که سیستم پست الکترونیکی میباشد. روزانه پیام های زیادی از یک بخش به بخش دیگر فرستاده میشود.

 

HTML

 

مخفف کلمات Hyper Text Markup Language به معنای زبان کد گذاری ابر متن میباشد یعنی بوسیله این زبان میتوان طراحی صفحات وب کرد . که این کدها در یک ویراستار وارد شده و سپس با بازدید شدن آن توسط مرورگر ترجمه خواهد شد.

 

Download

 

به گرفتن فایلها از کامپیوتر راه دور به کامپیوتر شخصی Download کردن میگویند. بعضی از Download ها مجانی و برخی دیگر بصورت پولی هستند.

 

IP Address

 

این آدرس با استفاده از پروتکل اینترنت برای شناسایی هر کامپیوتری روی شبکه مورد استفاده قرار میگیرد . یک ادرس Ip از 4 عدد تشکیل شده است که این اعداد در بازه 0 تا 255 تغییر کرده است و توسط ( . ) از هم جدا میشوند.

-

 

Internic

 

سازمانی میباشد که به ارائه کنندگان مختلف سرویس اینترنت Isp ها این آدرس ها را میدهد. و همانطور که ممکن است پیش شماره تمام همسایه های شما مثلاً با عدد 624 شروع شده و ادرس Ip تمام کامپیوتر های متصل به یک Isp نیز ممکن است با 82.5 شروع شود.

 

SLIP , PPP

 

پروتکل خط سری اینترنت SLIP مخفف کلمات Serial Line Protocol و پروتکل نقطه به نقطه PPP مخفف کلمات Point- to- Point دو نوع حساب اینترنت هستند که اغلب کاربران اینترنت به آنها روی آوردند. SLIP قدیمی تر است. SLIP به شما اجازه میدهد. که از طریق خط ارتباط سری مانند خط تلفن به فراهم کننده سرویس اینترنت ISP منتقل شوید. PPP که بعد از SLIP توسعه یافت نیز طبیعی سری دارد.

 

اینترنت

 

اینترنت عبارت است از مجموعه جهانی از شبکه ها و دروازه ها که از مجموعه قراردادهای TCP/IP برای ارتباط با یکدیگر استفاده میکنند. ریشه های اینترنت به پروژهای به نام آرپانت که توسط آژانس پروژه های تحقیقاتی دپارتمان دفاع ایالات متحده آمریکا حمایت می شد باز می گردد.اینترنت را می توان سیستمی گسترده و جهانی شامل مردم ،اطلاعات وکامپیوتر ها نامید. هم اکنون اینترنت به مجموعه ای از منابع و خدمات مانند Email- FTP وب و اخبار یوزنت به کاربران عرضه می کند.

 

سرویس گیرنده ها و سرویس دهنده ها در اینترنت

 

سرویس گیرنده ها و سرویس دهنده ها در اینترنت ( Client – Server )

دو نوع برنامه کامپیوتری در اینترنت ساکن میشود. سرویس دهنده ها و سرویس گیرنده ها. سرویس دهنده ها برنامه هایی هستند که منابع را فراهم میاورند. سرویس گیرنده ها برنامه هایی هستند که با استفاده از آنها اتصالهای ماهواره ای و غیره میباشد . مقصود کلی تمام تجهیزات فوق این است که سرویس گیرنده ها و سرویس دهنده ها بتوانند با یکدیگر صحبت کنند.

 

Proxy و سرویس دهنده Proxy

 

Proxy کامپیوتر یا نرم افزاری است که با ارائه تنها یک نشانی از شبکه به سایتهای خارجی، همانند سدی بین شبکه و اینترنت عمل میکند. این کامپیوتر ( یا نرم افزار ) که همچون یک میانجی عمل میکند و نمایانگر تمام کامپیوتر های داخلی است در عین حال که دستیابی به اینترنت را فراهم میکند از موجودات شبکه نیز محافظت میکند. اما سرویس دهنده Proxy - Proxy Server نوعی دیوار آتش ( Fire Wall ) است که ترافیک اینترنتی ورودی و خروجی را مدیریت میکند. این سرویس دهنده با تامین داده های پر مصرف مانند یک صفحه مشهور وب میتواند سبب افزایش کارایی شود همچنین میتواند درخواستهایی چون دستیابی به فایل های خاصی را که نا مناسب به شمار می آیند فیلتر کنند یا نادیده بگیرند.

 

Packet Switching

 

یک تکنیک تحویل پیام که در آن واحدها کوچک (اطلاعات و پیام ها) از طریق ایستگاهها شبکه از مبداء به مقصد هدایت میشوند. شبکه پیام رسانی ، اطلاعات را به شبکه های کوچکتری تقسیم کرده و مورد استفاده قرار میدهد. گر چه ممکن است این بسته ها از مسیر های مختلف و خارج از ترتیب به مقصد برسند کامپیوتر دریافت کننده میتواند آنها را به شکل پیام اصلی گرد آوری کند. بسته بندی مجدد پیام ها برای گردآوری و واگرایی پیام را ( PAD) میگویند. اصول Packet Switching در سال 1960 توسط پل بارن معرفی شد.

 

Use Net

 

Use Net یکی از سرویسهای اینترنت میباشد و به آن سیستمی از گروههای مباحثه میگویند که در آنها عناوین مجزا در تمام جهان توزیع میشوند. Use Net سرنام User Network میباشد و در ابتدا برای فراهم نمودن سرویس تابلوی اعلانات الکترونیکی برپا شد و بر روی آن مقاله ها و نوشته ها ارسال میشدند. به همین دلیل بسیاری از کلمات که برای گفتگو دراره یوزنت استفاده میشدند به اخبار اشاره دارند. گروههای مباحثه ای اغلب گروههای خبری ( News group) نامیده میشوند.

 

وب جهانی

 

وب جهانی ( World Wide Web) محبوبترین سرویس اینترنت است. وب جهانی مجموعه ای از صفحات ( Pages) متصل به هم میباشد که نشان دهنده سایتهای وب در سراسر جهان هستند. این صفحات از پیوند ( Link) های ویژه استفاده میکنند که شکل متن متمایز شده یا گرافیک را به خود میگیرند. نکته قابل توجه این است که صفحه های گوناگون میتوانند بر روی هر کامپیوتری در اینترنت باشند با موس بر روی پیوند کلیک کرده و از محل فعلی تان به صفحه وب جدیدی برده میشود که ممکن است بر روی کامپیوتری که در طرف دیگر کره زمین است واقع باشد.

 

صورتک ها و اینترنت

 

صورتک ( Emoticon ) ها رشته ای از کاراکتر های متنی هستند که اگر از طرفین به آنها نگاه کنید چهره ای را تداعی میکنند. صورتک ها اغلب در پیام های پست الکترونیک و یا گروههای خبری مورد استفاده قرار گرفته و هر یک پیامی را در بر دارند.

 

 

پست الکترونیکی و مشکل Spam

 

نام Spam از نوعی غذای کنسروی معروف اقتباس شده است وبه پیغامهای پست الکترونیکی ناخواسته اطلاق میشود. افراد یا شرکتهایی که ییغامهای پست الکترونیکی زیادی را به صورت توده ای از پیغام ها ارسال میکنند منابع Spam به شمار می آیند. این منابع آدرسهای پست الکترونیکی افراد را از منابع مختلفی مانند گروههای خبری ، سایتهای وب و شرکتهایی که فهرست های پستی خود را میفروشند به دست می آورند. بیشتر کاربران فقط با حذف Spam ها آنها را از بین میبرند.

 

اینترانت

 

اینترانت ( Intranet) شبکه ای است خصوصی بر اساس قراردادهای اینترنت نظیر TCP/IP که جهت مدیریت اطلاعات در یک سازمان طراحی میگردد. کاربردهای اینترانت خدماتی نظیر توزیع اسناد ، توزیع نرم افزار دسترسی به پایگاه داده ها و آموزش میباشد. این شبکه ها را به دلیل اینکه مشابه سایتهای وب بوده و بر اساس همان فناوری طراحی شده است اینترانت میگویند. 

 

 

IE- Internet Explorer

 

IE - Internet Explorer مرورگر وب رایگان است که در اکتبر 1995 توسط مایکروسافت معرفی شد . نگارشهای جدید این نرم افزار امکان گنجاندن ویژگهای پیشرفته طراحی و انیمیشن در صفحه های وب و شناسایی شیء های کنترلی Active X و اپلتهای جاوا را نیز فراهم میکنند. این نرم افزار در ویندوز 98 از داخل برنامه های کاربردی چون Word قابل دستیابی است و برای کارهایی چون مدیریت و بازاریابی فایلها و نمایش فایلهای راهنما و نیز فراهم کردن دستیابی به وب مورد استفاده قرار میگیرد.

 

پهنای باند - Band Width

 

پهنای باند در ارتباط با تفاوت بین بالاترین و پایین ترین فرکانسهای در دسترس برای انتقال یک محدوده خاص میباشد. اما در استفاده از شبکه ظرفیت انتقال یک کامپیوتر یا یک کانال ارتباطی میباشد که بر حسب مگابایت در هر ثانیه (mbps) بیان میشود. به عنوان مثال اترنت دارای پهنای باند 10 مگابایت در هر ثانیه و FDDI دارای پهنای باند 100 مگابایت در ثانیه میباشد.

 

American Online

 

معروفترین سرویس اطلاعاتی بر خط که در Virginia واقع شده است. American Online می باشد،که معمولاً AOL نامیده میشود هم اکنون بزرگترین ISP ( مرکز ارائه کننده خدمات اینترنت ) در ایالات متحده محسوب میشود. این مرکز علاوه بر دستیابی به اینترنت خدمات اطلاعاتی و ارتباطی دیگری همچون پست الکترونیکی که اخبار ، خدمات آموزشی و تفریحی ارائه میدهد.

 

شبکه حلقوی

 

شبکه حلقوی ( Ring Network ) یک همبندی شبکه به شکل حلقه بسته یا دایره میباشد که در آن هر گره به گره هایی متصل است هنگامی که پیامی به گره ای وارد میشود گره اطلاعات نشانی موجود در پیام را امتحان میکند . اگر نشانی مطابق با نشانی گره باشد پیام پذیرفته میشود. در غیر اینصورت گره سیگنال را دوباره سازی نموده پیام را برای گره بعدی در سیستم به شبکه برمیگرداند. این عمل دوباره سازی است که به یک شبکه حلقوی امکان میدهد تا مسافت های طولانی را نسبت به شبکه های گذرگاهی یا ستاره ای پوشش میدهد.

 

PPTP

 

PPTP مخفف کلمات ( Point –to- Point Tunneling Protocol) میباشد. شکل کلی از پروتکل نظیر به نظیر ( PPP) است که برای ارتباطات مورد استفاده قرار میگیرد. PPTP توسط مایکروسافت طراحی شده است تا از شبکه های خصوصی مجازی (Virtual Private Network) پشتیبانی کند. این شبکه ها (VPN) به اشخاص و سازمانها امکان میدهد تا از اینترنت به عنوان یک روش امن برای ارتباطات استفاده کنند.

 

شبکه ستاره ای

 

شبکه ستاره ای (Star Network) یک همبندی شبکه است که به شکل ستاره میباشد . در مرکز ستاره یک هاب سیم بندی یا تمرکز دهنده وجود دارد و گره ها یا ایستگاههای کاری در دو نقطه مرکزی قرار میگیرند. هزینه های سیم بندی برای شبکه های ستاره ای نسبت به سایر پیکر بندی های شبکه بالاتر است. زیرا هر گره نیاز به کابل مجزای خودش را دارد .شبکه های ستاره ای از استانداردهای IEEE پیروی نمیکند.

 

شبکه خطی

 

شبکه خطی یا شبکه گذرگاهی (Bus Network) یک نوع همبندی شبکه است که در آن تمام گره ها به یک خط ارتباطی اصلی وصل میشوند. در شبکه خطی هر یک از گره ها فعالیت خط را مورد نظارت قرار میدهند. پیامها نیز در تمام گره ها دریافت شده اما فقط توسط گره یا گره هایی پذیرفته میشوند که مورد خطاب قرار گرفته اند. چون شبکه خطی به یک بزرگراه مشترک تکیه دارد بروز اشکال در یک گره فقط باعث قطع ارتباط همان گره با شبکه میشود. و بر گره های دیگر تاثیر نخواهد گذاشت.

 

مسیر یاب Router

 

مسیر یاب یا مسیر گردان (Router) ابزاری واسط در شبکه است که در تحول پیام ها نقش دارد . در شبکه ای که کامپیوتر های زیادی به آن متصل هستند مسیر یاب بسته ها را به قسمت صحیحی از شبکه محلی (LAN) ارسال میکند تا آنها را به مقصدشان برساند. ما از مسیر یاب برای متصل ساختن شبکه های محلی (LAN) جهت تشکیل شبکه های گسترده و به منظور ساختن شبکه های گسترده بزرگتر اسفاده میکنیم. شبکه هایی که از طریق مسیر یاب به یکدیگر متصل میشوند میتوانند قراردادهای مشابه یا متناوب استفاده از شبکه را ه کار گیرند.

 

مرورگر وب

 

برنامه کاربردی سرویس گیرنده ای است که برای دیدن سندهای HTML بر روی وب شبکه ای دیگر و یا کامپیوتر کاربر و همچنین دنبال نمودن فوق پیوند میان آنها و انتقال پرونده ها استفاده میشود. از معروفترین انها میتوان به Internet Explorer ، Netscape Navigator اشاره نمود.

 

 

Extranet

 

شکل توسعه یافته اینترنت یک شرکت را گویند که با به کارگیری فناوری وب جهانی ، ارتباطات تامین کنندگان مواد اولیه و مشتریان را با شرکت تسهیل مینماید. اکسترانت به مشتریان و تامین کنندگان مواد اولیه اجازه میدهد تا با دسترسی محدودی که به شبکه محلی شرکت دارند سرعت کارایی روابط تجار میان خود را رشد دهند.

 

Ping

 

با استفاده از این برنامه به راحتی میتوان بسته های اطلاعاتی از کامپوترتان و از طریق اینترنت به یک کامپیوتر دیگر را آزمایش کنید که بسته ها رفته و باز میگردند. ارسال و دریافت یک بسته اطلاعاتی متنی کوچک Pinging نام دارد و با استفاده از دستور Ping انجام دستور و برای آن پنجره Start/ Programs/ MS DOS دستور زیر را تایپ کنید :

Ping یا نام کامپیوتری که میخواهد به آن بسته ارسال کنید IP نشانی عددی

 

SMTP

 

تحویل نامه در اینترنت توسط سیستمی به نام Simple Mail Transfer Protocol که یک قرارداد ساده میباشد و بخشی از خانواده TCP/IP است انجام میشود. پس SMTP قرارداد یا چگونگی تحویل نامه از یک بخش اینترنت به بخش دیگر است.

 

Navigation

 

کلیدهای راهنما در سایت هستند که اگر به خوبی در سایت قرار داده شوند حتی کاربران مبتدی نیز به راحتی میتوانند در سایت گردش کنند و یکی از اساسی ترین ارکان در طراحی وب است.

 

Refresh

 

این کلید بر روی مرورگر قرار دارد و برای بارگیری مجدد صفحه وب جاری از آن استفاده میشود. بدین معنا که اخرین تغییرات را در صفحه اعمال میکند.

 

Security Zone

 

منظور از Security Zone یا ناحیه ایمنی گروهی است که صفحه وب به آن تعلق دارد ولی درجه ایمنی رفتاری است که Browser در برابر صفحه ای که به یک ناحیه خاص تعلق دارد از خود نشان میدهد.

 

Favorite

 

روشی برای ذخیره سازی سایتهای مورد علاقه میباشد یعنی پس از آنکه سایتی را بازدید کردید که برایتان جالب است دیگر لازم نیست برای هر بار دسترسی به این سایت آدرس URL سایت را تایپ کنید . IE روشهایی را برای ذخیره سازی سایتهای مورد علاقه شما ارائه میدهد.

 

Outlook Express

 

در این نوعMail Account یک Mail Box بدون نیاز به اتصال به شبکه اینترنت در ISP برای ما تخصیص خواهد یافت

 

 

Compu Server

 

کامپیوسرور ( Compu Server ) از معروفترین خدمات اطلاعاتی بر خط (Online ) می بود که قابلیتهای ارتباطی و اطلاعاتی شامل دسترسی به اینترنت را فراهم می ساخت . کامپیوسرور به جهت گردهمایی های فنی اش در رابطه با محصولات سخت افزاری و نرم افزاری تجاری و همچنین به عنوان یکی از بزرگترین سرویسهای بر خط تجاری از شهرت فراوان برخوردار بوده است . کامپیوسرور همچنین سرویسهای شبکه خصوصی گوناگونی را فراهم میساخت. سرانجام American Online کامپیوسرور را خریداری نمود و به قدرت بلامنازع دنیای سرویسهای اطلاعاتی برخط تبدیل شد.

Host

 

کامپیوتر میزبان یا کامپیوتر اصلی در محیط کامپیوتری بزرگ یا کامپیوترهای کوچک که ترمینالها به آن متصل میشوند. در اینترنت یا سایر شبکه های بسیار بزرگ کامپیوتر سرویس دهنده ای که به سایر کامپیوتر های روی شبکه دسترسی داشته باشد. کامپیوتر میزبان خدماتی مانند اخبار ، پست الکترونیکی یا داده ها را به کامپیوتر هایی که به آن مرتبط هستند ارائه میدهد.

 

Interactive - محاوره ای سئوالی و جوابی

 

تبادل گفتگوی ورودی و خروجی مانند زمانی که کاربر پرسش یا فرمانی را وارد میکند و سیستم فوراً جواب میدهد. محاوره ای عمل کردن ریز کامپیوتر ها یکی از ویژگیهایی است که استفاده از آنها را آسان میکند.

 

Internet Access

 

توانایی کاربر در اتصال به اینترنت ، این اتصال عموماً از طریق یک یا دو روش صورت میگیرد. اولین روش اتصال از طریق شماره گیری تامین کننده سرویس اینترنت یا تامین کننده سرویسهای اطلاعاتی آماده بوسیله یک مودم متصل به کامپیوتر کاربر صورت میگیرد. روش دوم از طریق خط اختصاصی مانند کاربر T1 انجام میشود که به شبکه محلی کامپیوتر کاربر متصل است. این روش توسط سازمانهای بزرگ که دارای گره اختصاصی در اینترنت هستند انجام میگیرد . روش سومی نیز وجود دارد که کاربران از تلویزیونهای خاص استفاده میکنند که میتوانند مستندات شبکه جهانی اینترنت را در اختیار کاربر قرار دهند.

 

Internet account- حساب اینترنت

 

اصطلاح فراگیر برای ثبت نام کردن در ( فراهم کننده دسترسی به اینترنت ) حساب اینترنت از طریق نام کاربر و کلمه عبور آن قابل دسترسی است . سرویسهایی مانند دسترسی تلفنی به اینترنت و پست الکترونیکی توسط ISP ها برای صاحبان اینترنت فراهم میشوند.

 

Internet Broad Casting- پخش اینترنت

 

پخش صدا یا تصور یا سیگنالها توسط اینترنت

پخش اینترنت شامل ایستگاههای سنتی پخش امواج از طریق فضا است که سیگنالهای خود را به اینترنت انتقال میدهند. ایستگاههای خاص اینترنت نیز به ایستگاههای پخش اینترنت تعلق دارند. شنوندگان نرم افزار صوتی اینترنت مانند Real Audio را به کار میبرند.

 

Internet Gateway

 

وسیله ای که ستون فقرات اینترنت و شبکه دیگری مانند LAN را به هم متصل میکند. معمولاً این وسیله کامپیوتری است که که به یک کار یا مسیر دهنده اختصاص یافته است. دروازه اینترنت معمولاً کارهایی مانند تبدیل پروتکل بین شبکه و ستون فقرات اینترنت ، ترجمه یا تبدیل داده ها و بکار گیری پیام تلفن را انجام میدهد.

 

Internet Security

 

عنوان گسترده ای که با تمام جنبه های اعتبار ، خصوصی بودن ، درستی و اصلاح داده موجود در شبکه اینترنت سروکار دارد. مثلاً خرید کارتهای اعتباری که مرورگر شبکه جهانی وب انجام میدهد نیاز به توجه در موارد امنیتی اینترنت دارد تا به این وسیله شماره کارت اعتباری از سوی افراد غیر مجاز سوء استفاده نشود یا سرویس دهنده ای که شماره کارت در آن قرار دارد آن را کپی نکند و تعیین شود که شماره کارت اعتباری ارسال، به شخص مدعی ارسال آن تعلق دارد.

 

Internet telephone

 

ارتباط نقطه به نقطه که به جای به کارگیری شبکه عمومی ارتباطات راه دور ، از اینترنت استفاده میشود. هم فرستنده و هم گیرنده به یک کامپیوتر ، مودم ، ارتباط اینترنت و بسته نرم افزاری تلفن اینترنت برای گفت و شنود نیاز دارند.

 

تلویزیون اینترنت Internet Television

 

انتقال سیگنالهای صوتی و تصویری تلویزیون از طریق اینترنت

 

News Group -گروه خبری

 

محلی در اینترنت که بخشهای دنباله دار در محدوده خاصی از موضوعات مربوط میشود. یک گروه خبری شامل مقالات و اطلاعات ارسالی است. این مقالات در ارتباط با موضوع خاصی و در جهت موضوع مقالات اصل قرار دارند. هر گروه خبری یک نام دارد که از مجموع کلماتی تشکیل شده و با نقطه از یکدیگر جدا شده اند.

 

NNTP

 

علامت اختصاری Network News Transfer Protocol قراردادی در اینترنت است که بر انتقال گروههای خبری نظارت دارد.

 

Email Address آدرس پست الکترونیکی

 

رشته ای که کاربررا معرفی میکند تا آن کاربر بتواند پست الکترونیکی اینترنت را دریافت نماید . آدرس پست الکترونیکی متشکل از نام کاربر به همراه علامت @ و نام میزبان و حوزه سرویس دهنده پست است. نام کاربر ، کاربر را به سرویس دهنده پست معرفی میکند.

 

منابع :

برای تهیه این جزوه دانشگاهی از نوشته ها و مقالات دکتر مانوئل کاستلز، دکتر یحیی کمالی پور، دکتر یونس شکرخواه، دکتر ضیایی پرور ، دکتر منصور ساعی و بسیاری دیگر از عزیزان عرصه ارتباطات و شبکه که ذکر نام تمامی آنان در این مقال مقدور نبود استفاده شده است.

www.pri86.blogfa.com

www.rawabetomomi.blogfa.com

bshafih@yahoo.com

www.rawabetomomi.cast.ir

 

بهرامیان  پائیز 1389

 



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




:: برچسب‌ها: اصول و مبانی تکنولوژیهای ارتباطاتی و اطلاعاتی
ن : ع غ
ت : ۱۳٩٠/٧/٤
نظرات ()
 
جهت اطلاع از تنظیمات و ویــــرایش این قالب اینجا را کلیک کنید.

.:: کلیک کنید ::.